مونا ربیعیان- رشد فقر در ایران وارد مرحله جدیدی شده است. میزان کنونی فقر در کشور در ۱۰۰ سال اخیر بی‌ سابقه بوده است. فقر یا تنگدستی با وجود منابع طبیعی و موقعیت راهبردی کشور ایران در خاورمیانه، قابل توجه است. پیش تر شهاب نادری، عضو کمیسیون اقتصادی مجلس در ۲۲ اسفند ۱۳۹۶ گفته بود ۸۰ درصد جمعیت ایران زیر خط فقر به سر می‌برند. این در حالی است که گزارش ها دلالت از «دو برابر» شدن جمعیت زیر خط فقر در ایران طی سه سال اخیر داشته است. همچنین پژوهش‌ های وابسته در دهه ۱۳۹۰، نشان می‌ دهند که خانواده ‌های پرجمعیت ایرانی با وجود داشتن کار، نمی ‌توانند کم‌ ترین امکانات زندگی را برای خانواده‌ شان داشته ‌باشند.

فقر در ایران، اکنون باعث شده است که سرقت های خرد و دزدی از اموال عمومی و زیرساخت این کشور افزایش یابد؛ لوازم ترابری و راه ‌ها و دریچه های فاضلاب و علائم راهنمایی و رانندگی ناپدید شوند و شمار قابل توجهی برای دریافت دیه، خودزنی کنند. همچنین وضع اقتصادی ایران باعث افزایش آمار دزدی ‌ها در روز روشن شده ‌است و گزارش ‌هایی نیز درخصوص دزدی از معلولین منتشر می شود. آواره شدن در اتوبوس و مترو برای خواب و همچنین سوءتغذیه اقشار مردم از کوچک تا بزرگ از دستاوردهای دیگر فقر در ایران است. یک کارشناس و پژوهشگر حوزه سلامت و بحران های محیطی درباره روند رو به افزایش فقر در ایران می گوید: بیداد فقر در کشور و گسترش بیچارگی و تنگدستی در لایه های اجتماعی اکنون باعث شده است که ۶۰ میلیون نفر از مردم کشور زیر خط فقر به سر ببرند و از این تعداد نیز ۴۰ میلیون نفر در فقر مطلق باشند که محتاج نان شب هستند.

دستمزدهای فعلی دیگر کفاف خرج زندگی را نمی دهد

محمدرضا محبوب فر در ادامه در گفتگو با خبرنگار روزنامه «اقتصاد پویا» بیان داشت: این روزها تحریم و سوء مدیریت و فسادهای سیستماتیک و افسارگسیخته در کشور باعث شده است که جمعیت بدمسکن و حاشیه نشین در کشور تا ۴۰ میلیون نفر افزایش پیدا کند. گورخوابی، اتوبوس خوابی و مترو خوابی، جوی و نهر خوابی و کارتن خوابی از پدیده های نوظهور و جدید در کشور است که دامنه آن از پایتخت گرفته تا اقصی نقاط کشور گسترش یافته است و حد و مرزی هم نمی شناسد.

وی افزود: همزمان با افزایش تورم و گرانی در بخش مسکن و مواد غذایی و خدمات بهداشت و درمان از جمله دارو، دستمزدهای فعلی دیگر کفاف خرج زندگی را نمی دهد و اعضای خانواده یا به صورت انفرادی یا به صورت دسته جمعی و گروهی آواره شده اند و در مکان های مختلف از نهر و جوی و نخاله های ساختمانی گرفته تا در قبرستان ها و گورهای آماده شده و محل پسماندهای شهری و اتوبوس و مترو و ساختمان های متروکه، شب را به صبح می رسانند.

پس از انقلاب، کشور به صورت باندی و جناحی اداره شده است

این کارشناس و پژوهشگر توسعه با اشاره به چهره جدید فقر در جامعه و ظهور پدیده های اتوبوس خوابی و نخاله خوابی گفت: تحریم و سوء مدیریت و فساد سیستماتیک و ساختاری و منزوی کردن و کنار گذاشتن نخبگان و متخصصین از چرخه اداره کشور دستاوردی جز این نمی تواند داشته باشد. متاسفانه پس از انقلاب شاهد باندی و جناحی اداره شدن مردم و کشور بوده ایم. مشکلات امروز کشور یک شبه حاصل نشده است بلکه برآیند ۴۴ سال مدیریت باندسالارانه بر کشور ایران است که اکنون به صورت ابربحران های اجتماعی خود را نشان داده است. پس از انقلاب، طیف عظیمی از کارشناسان و متخصصین ایرانی به خارج از کشور مهاجرت کردند و در اصل ترک وطن کردند. در داخل کشور هم طی مدتی که از عمر انقلاب می گذرد طیف زیادی از نخبگان و متخصصین و جوانان و فارغ التحصیلان دانشگاهی در رشته های مختلف وارد پست های مهم و کلیدی اداره امور کشور نشدند و کشور غالبا به صورت باندسالارانه و جناحی و قوم و خویشی اداره و مدیریت شده است.

محبوب فر اضافه کرد: برای ایران ثروتمند دور از انصاف است که در عین اینکه خانه‌ های ۱۵میلیون دلاری وجود دارد و مسئولان کشور و وابستگان آن ها در این منازل سکونت می کنند، مردم اتوبوس خواب باشند و از طریق نسیه در داروخانه ها و ویلچر فروشی و فروش اعضای بدن امرار معاش کنند. این روزها حتی معلولان هم خواب راحتی ندارند و با پرداخت مستمری ۳۵۰ هزار تومانی، زندگی به کام آن ها تلخ شده است و به سختی می‌توانند گذران زندگی کنند. حتی شرایط زندگی، آن ها را وادار ساخته است تا به ویلچرفروشی روی آورند.

متاسفانه مردم و کشور را به حال خود رها کرده اند

وی در بخش دیگری از سخنان خود در پاسخ به سوالی درخصوص بی آر تی خوابی و متروخوابی شهروندان، اظهار داشت: اینکه مدیران شهری چنین موضوعی را حاشیه سازی و کم اهمیت می نامند، دلالت از این دارد که مقامات شهری و کشوری متاسفانه مردم و کشور را به حال خود رها کرده اند و سعی می کنند با حذف و پاک کردن صورت مسئله، چنین پدیده هایی را معمولی جلوه دهند یا در اصل تکذیب کنند. از زمانی که اتوبوس خوابی در تهران مطرح شد، مسئولان شهری تنها به این بسنده کرده اند که برای مبارزه با این پدیده، بگیر و ببند راه بیندازند و دیگر اجازه ندهند که اتوبوس ها و متروها برای استفاده شب تا صبح در اختیار افراد بی سرپناه قرار گیرد. اکنون خبر می رسد که اتوبوس و مترو از دسترس بی خانمان ها و آوارگان کوچه و خیابان خارج شده است و بحران اتوبوس خوابی و متروخوابی به خیابان های پایتخت و دیگر شهرهای کشور کشانده شده است و خیابان خوابی افزایش پیدا کرده است.

این کارشناس حوزه سلامت و پژوهشگر مسائل اجتماعی درباره حل مسئله ریشه ای چنین پدیده هایی در کشور تصریح کرد: عمده تصمیمات مهم شهرداری تهران در اداره شهر معطوف به مراسم سینه ‌زنی در جلسات رسمی شهرداری، طرح تور قبرستان‌گردی برای دانش آموزان، راه‌ اندازی گروه تواشیح مترو، طرح مداحی رایگان و آنلاین، ممنوع کردن کوهنوردی شهروندان و برخورد با  اتوبوس‌ خوابی شهروندان بی پناه از طریق از دسترس خارج کردن وسایل نقلیه حمل و نقل عمومی، بوده است.

مساجد و امامزاده ها را در اختیار بی خانمان ها قرار دهید

محبوب فر ادامه داد: در ایران ۷۲ هزار مسجد و ده ها هزار مقبره و امامزاده وجود دارد که هرکدام می ‌توانند هر شب برای صدها نفر از بی ‌خانمان ها مورد استفاده قرار گیرند و در شب های سرد زمستان سرپناه آن ها باشند. با این وضعیت می توان بیش از ۱۰ میلیون جای خواب برای فقرا و بی خانمان ها و اقشار آسیب پذیر ایجاد کرد. در مساجد از مستضعفین و فقرا حرف زده می شود و در عین حال مدیران شهری می‌گویند که مسجد جای خواب نیست. این همه هزینه برای مساجد و مقابر و امام زاده ها شده است تا در چنین روزهایی پناه مردم باشند.

وی تاکید کرد: اکنون کارتن خواب‌ های برزیلی در مساجد و مراکز اسلامی که از جیب و پول و بیت المال ایرانیان ساخته شده است پناه می گیرند. حتی به بی خانمان های برزیلی پیشنهاد داده می شود تا مسلمان و شیعه شوند تا در این صورت حقوق ماهیانه مادام‌ العمر به حساب آن ها پرداخت شود. حال مگر مردم مظلوم و رنج کشیده ایران جزو کفار هستند و مسلمان شیعه نیستند که چنین تسهیلات و امکاناتی از سوی دولت و حکومت برای آن ها در نظر گرفته نمی شود؟! اما در تهران که ام ‌القرای جهان تشیع عنوان می شود چرا باید طبقه مستضعف پول بدهد و شب‌ ها به صورت نشسته در اتوبوس بخوابد یا در اصفهان، افراد بی سرپرست و بی خانمان در نخاله های ساختمانی و محل پسماندهای شهری رها شوند؟!

اطلاع رسانی رسانه ها درباره فقر و تنگدستی، هیچ ارزشی برای مردم نداشته است

کارشناس حوزه مدیریت بحران های محیطی با بیان اینکه اطلاع رسانی رسانه ها درباره فقر و تنگدستی و شاخصه های آن مثل اتوبوس خوابی و گورخوابی و نخاله خوابی و فلاکت اگر منتهی به تغییر رفتار مسئولان کشور نشود و بهبودی در شرایط اقتصادی جامعه حاصل نشود، هیچ ارزشی برای مردم نخواهد داشت، افزود: خبررسانی و اطلاع رسانی رسانه ها باید تداوم پیدا کند و زیر بار سانسور نروند تا اینکه اتفاق مثبتی در شرایط معیشتی جامعه رخ دهد و حتی بی خانمان ها و آوارگان کوچه و خیابان سر و سامان پیدا کنند.

وی اضافه کرد: کشور به درجه ‌ای از فلاکت رسیده که به گورخوابی و اتوبوس خوابی و داروی نسیه و نوزادفروشی روی آورده است. باید تا دیر نشده است اقدام کرد، در غیر این صورت شرایط بدتر خواهد شد و صبر مردم تمام خواهد شد و در این حین معلوم نیست کشور به چه سمت و سویی کشیده شود. در حال حاضر ۸۰ درصد مردم ایران زیر خط فقر هستند و خواسته به حق آنان این است که ثروت ملی کشور برای مردم هزینه و خرج شود. البته وقتی  انتصاب یک نفر به ۲ سمت تنها در ۲۴ ساعت در دولتی اتفاق می افتد نمی توان انتظار حل مشکلات و بحران های پی در پی کشور را داشت.

افزایش بی‌ سابقه پدیده بی‌خانمانی در شهرهای مختلف کشور

محبوب فر با اشاره به افزایش بی‌ سابقه پدیده بی‌خانمانی در شهرهای مختلف کشور گفت: مردم تحمل فشارهای بیشتر و افزایش گرانی و تورم را ندارند و باید در همین نقطه متوقف شد و فکری به حال جامعه کرد. گرانی مسکن و مواد غذایی، نه تنها باعث شده خرید و اجاره مسکن برای مردم رویا و کابوس باشد، بلکه مواد غذایی هم از سفره مردمی که زیر خط فقر به سر می برند یا حذف شده یا کاهش یافته است.

این کارشناس حوزه سلامت و بحران های محیطی تصریح کرد: وعده ‌درمانی به سنت رایج و معمول مسئولان  و مقامات حکومت برای رفع معضلات معیشتی مردم مبدل شده است و این قول و قرارهای متعدد در دولت های گذشته و حال امروز به صورت بی خانمانی و گرسنگی و سوء تغذیه سر باز کرده است. نتیجه چنین روندی متاسفانه افزایش شتابان بیماری ها و افزایش مرگ در اثر افزایش هزینه های اقلام اساسی مردم از دارو گرفته تا مواد غذایی بوده است.

تهاتر؛ شاه کلیدی اقتصادی آینده ایران است

محمدرضا محبوب فر در ادامه در پاسخ به سوالی درخصوص آینده مذاکرات برجام در وین و احتمال بهبود معیشتی و اقتصادی مردم گفت: توافق در مذاکرات وین قطعی شده است، اما ارسال و انتقال پول نقد به ایران موکول به حل مسائلی از قبیل: توان موشکی و رفتارهای منطقه ای ایران و حقوق بشر شده است. ایران تاکنون زیر بار این موضوعات نرفته است اما پذیرفته است که از حق و حقوق خود در برجام عقب نشینی کند و به تعهدات تحمیل شده در برجام بازگردد و غنی سازی را به مقدار قبلی برجام شده برساند. طی روزهای آینده همچنین پول های بلوکه شده ایران در عراق و کره جنوبی آزاد می شود و انتقال آن به ایران صرفا از طریق کانال پولی اینستکس به صورت فروش نفت در برابر غذا و دارو خواهد بود و پول نقدی در اختیار ایران قرار نمی گیرد. بنابراین چون شاه کلید اقتصادی در درون ایران به صورت تهاتر تعریف جدیدی پیدا کرده است و پول های جمهوری اسلامی در خارج از کشور خرج خواهد شد و بدهی های ایران از قبل آن پرداخت خواهد شد نه تنها بهبودی در معیشت و اقتصاد کشور رخ نخواهد داد، بلکه وضعیت بدتر خواهد شد و شرایط به سمت بحران های اقتصادی و اجتماعی پیش خواهد رفت.