[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"layout":3,"weather-default":381,"article-92319":409,"site-settings":508},{"header":4,"footer":240,"breaking":257,"latestPrintIssue":369,"social":373,"ads":374,"articleAdAfterParagraph":380},[5,42,44,46,48,68,96,100,124,148,236],{"title":6,"url":7,"external":8,"children":9},"اقتصادی","\u002Fcategory\u002Feconomy",false,[10,14,18,22,26,30,34,38],{"title":11,"url":12,"external":8,"children":13},"ارتباطات و دنیای دیجیتال","\u002Fcategory\u002Fict",[],{"title":15,"url":16,"external":8,"children":17},"اقتصاد کلان","\u002Fcategory\u002Fmacroeconomy",[],{"title":19,"url":20,"external":8,"children":21},"بانک و بیمه","\u002Fcategory\u002Fbank-insurance",[],{"title":23,"url":24,"external":8,"children":25},"بورس","\u002Fcategory\u002Fbourse",[],{"title":27,"url":28,"external":8,"children":29},"راه و مسکن","\u002Fcategory\u002Fhousing-roads",[],{"title":31,"url":32,"external":8,"children":33},"صنعت و معدن","\u002Fcategory\u002Findustry-mining",[],{"title":35,"url":36,"external":8,"children":37},"کشاورزی","\u002Fcategory\u002Fagriculture",[],{"title":39,"url":40,"external":8,"children":41},"نفت و انرژی","\u002Fcategory\u002Fenergy",[],{"title":19,"url":20,"external":8,"children":43},[],{"title":23,"url":24,"external":8,"children":45},[],{"title":39,"url":40,"external":8,"children":47},[],{"title":49,"url":50,"external":8,"children":51},"سیاسی","\u002Fcategory\u002Fpolitics",[52,56,60,64],{"title":53,"url":54,"external":8,"children":55},"دفاعی و امنیتی","\u002Fcategory\u002Fdefense-security",[],{"title":57,"url":58,"external":8,"children":59},"دولت","\u002Fcategory\u002Fgovernment",[],{"title":61,"url":62,"external":8,"children":63},"سیاست","\u002Fcategory\u002Fdomestic-politics",[],{"title":65,"url":66,"external":8,"children":67},"مجلس","\u002Fcategory\u002Fparliament",[],{"title":69,"url":70,"external":8,"children":71},"اجتماعی","\u002Fcategory\u002Fsociety",[72,76,80,84,88,92],{"title":73,"url":74,"external":8,"children":75},"آموزش","\u002Fcategory\u002Feducation",[],{"title":77,"url":78,"external":8,"children":79},"جامعه","\u002Fcategory\u002Fcommunity",[],{"title":81,"url":82,"external":8,"children":83},"حوادث، انتظامی","\u002Fcategory\u002Fincidents",[],{"title":85,"url":86,"external":8,"children":87},"سلامت و رفاه","\u002Fcategory\u002Fhealth-welfare",[],{"title":89,"url":90,"external":8,"children":91},"شهری","\u002Fcategory\u002Furban",[],{"title":93,"url":94,"external":8,"children":95},"محیط زیست","\u002Fcategory\u002Fenvironment",[],{"title":97,"url":98,"external":8,"children":99},"بین الملل","\u002Fcategory\u002Finternational",[],{"title":101,"url":102,"external":8,"children":103},"ورزشی","\u002Fcategory\u002Fsport",[104,108,112,116,120],{"title":105,"url":106,"external":8,"children":107},"بسکتبال","\u002Fcategory\u002Fbasketball",[],{"title":109,"url":110,"external":8,"children":111},"فوتبال","\u002Fcategory\u002Ffootball",[],{"title":113,"url":114,"external":8,"children":115},"کشتی و وزنه برداری","\u002Fcategory\u002Fwrestling-weightlifting",[],{"title":117,"url":118,"external":8,"children":119},"والیبال","\u002Fcategory\u002Fvolleyball",[],{"title":121,"url":122,"external":8,"children":123},"ورزش های رزمی","\u002Fcategory\u002Fmartial-arts",[],{"title":125,"url":126,"external":8,"children":127},"فرهنگی","\u002Fcategory\u002Fculture",[128,132,136,140,144],{"title":129,"url":130,"external":8,"children":131},"رسانه","\u002Fcategory\u002Fmedia",[],{"title":133,"url":134,"external":8,"children":135},"سینما و تئاتر","\u002Fcategory\u002Fcinema-theater",[],{"title":137,"url":138,"external":8,"children":139},"گردشگری","\u002Fcategory\u002Ftourism",[],{"title":141,"url":142,"external":8,"children":143},"موسیقی","\u002Fcategory\u002Fmusic",[],{"title":145,"url":146,"external":8,"children":147},"میراث فرهنگی","\u002Fcategory\u002Fheritage",[],{"title":149,"url":150,"external":8,"children":151},"استان ها","\u002Fcategory\u002Fprovinces",[152,156,160,164,168,172,176,180,184,188,192,196,200,204,208,212,216,220,224,228,232],{"title":153,"url":154,"external":8,"children":155},"آذربایجان شرقی","\u002Fcategory\u002Fآذربایجان-شرقی",[],{"title":157,"url":158,"external":8,"children":159},"اردبیل","\u002Fcategory\u002Fاردبیل",[],{"title":161,"url":162,"external":8,"children":163},"اصفهان","\u002Fcategory\u002Fاصفهان",[],{"title":165,"url":166,"external":8,"children":167},"البرز","\u002Fcategory\u002Fالبرز",[],{"title":169,"url":170,"external":8,"children":171},"بوشهر","\u002Fcategory\u002Fبوشهر",[],{"title":173,"url":174,"external":8,"children":175},"خراسان رضوی","\u002Fcategory\u002Fخراسان-رضوی",[],{"title":177,"url":178,"external":8,"children":179},"خراسان شمالی","\u002Fcategory\u002Fخراسان-شمالی",[],{"title":181,"url":182,"external":8,"children":183},"خوزستان","\u002Fcategory\u002Fخوزستان",[],{"title":185,"url":186,"external":8,"children":187},"سیستان و بلوچستان","\u002Fcategory\u002Fسیستان-و-بلوچستان",[],{"title":189,"url":190,"external":8,"children":191},"فارس","\u002Fcategory\u002Fفارس",[],{"title":193,"url":194,"external":8,"children":195},"قزوین","\u002Fcategory\u002Fقزوین",[],{"title":197,"url":198,"external":8,"children":199},"قم","\u002Fcategory\u002Fقم",[],{"title":201,"url":202,"external":8,"children":203},"کردستان","\u002Fcategory\u002Fکردستان",[],{"title":205,"url":206,"external":8,"children":207},"کرمان","\u002Fcategory\u002Fکرمان",[],{"title":209,"url":210,"external":8,"children":211},"کرمانشاه","\u002Fcategory\u002Fکرمانشاه",[],{"title":213,"url":214,"external":8,"children":215},"گلستان","\u002Fcategory\u002Fگلستان",[],{"title":217,"url":218,"external":8,"children":219},"لرستان","\u002Fcategory\u002Fلرستان",[],{"title":221,"url":222,"external":8,"children":223},"مازندران","\u002Fcategory\u002Fمازندران",[],{"title":225,"url":226,"external":8,"children":227},"مرکزی","\u002Fcategory\u002Fمرکزی",[],{"title":229,"url":230,"external":8,"children":231},"هرمزگان","\u002Fcategory\u002Fهرمزگان",[],{"title":233,"url":234,"external":8,"children":235},"همدان","\u002Fcategory\u002Fهمدان",[],{"title":237,"url":238,"external":8,"children":239},"یادداشت","\u002Fnotes",[],[241,245,249,253],{"title":242,"url":243,"external":8,"children":244},"درباره ما","\u002Fpage\u002Fabout",[],{"title":246,"url":247,"external":8,"children":248},"تماس با ما","\u002Fpage\u002Fcontact",[],{"title":250,"url":251,"external":8,"children":252},"نسخه چاپی","\u002Fnewspaper",[],{"title":254,"url":255,"external":8,"children":256},"آرشیو اخبار","\u002Farchive",[],[258,275,291,303,315,326,340,354],{"id":259,"type":260,"upTitle":261,"title":262,"lead":263,"url":264,"cover":265,"category":271,"publishedAt":274,"isFeatured":8,"isBreaking":8},106775,"news",null,"شبکه بانکی به بیش از یک میلیون و ۶۶۸ هزار درخواست «حسام» پاسخ داد","بانک مرکزی اعلام کرد از زمان رونمایی سامانه «حسام»، شبکه بانکی به یک میلیون و ۶۶۸ هزار و ۵۳۶ درخواست پاسخ داده است.","\u002Fnews\u002F106775\u002Fشبکه-بانکی-به-بیش-از-یک-میلیون-و-۶۶۸-هزار-درخواست-حسام-پاسخ",{"path":266,"ext":267,"width":268,"height":269,"alt":261,"caption":261,"src":270},"2026\u002F11\u002F106776","jpg",180,120,"\u002Fmedia\u002F2026\u002F11\u002F106776.jpg",{"id":272,"name":19,"slug":273,"color":261},251,"bank-insurance","2026-11-18T12:47:43Z",{"id":276,"type":260,"upTitle":277,"title":278,"lead":279,"url":280,"cover":281,"category":286,"publishedAt":290,"isFeatured":8,"isBreaking":8},106772,"رییس کل سازمان توسعه تجارت ایران در سفر به گیلان مطرح کرد","تدوین ۲۰ بسته سرمایه‌گذاری برای توسعه تولید و تجارت گیلان","رئیس‌کل سازمان توسعه تجارت ایران ضمن اشاره به ظرفیت‌های راهبردی استان گیلان در حوزه حمل‌ونقل و تجارت ریلی، آبی، دریایی و هوایی،از تدوین ۲۰ بسته سرمایه‌گذاری با هدف پاسخ‌گویی به نیازها و رفع خلاهای حوزه تولید و تجارت…","\u002Fnews\u002F106772\u002Fتدوین-۲۰-بسته-سرمایهگذاری-برای-توسعه-تولید-و-تجارت-گیلان",{"path":282,"ext":267,"width":283,"height":284,"alt":261,"caption":261,"src":285},"2026\u002F11\u002F106773",550,333,"\u002Fmedia\u002F2026\u002F11\u002F106773.jpg",{"id":287,"name":69,"slug":288,"color":289},6,"society","teal","2026-11-18T12:23:49Z",{"id":292,"type":260,"upTitle":261,"title":293,"lead":294,"url":295,"cover":296,"category":301,"publishedAt":302,"isFeatured":8,"isBreaking":8},106769,"اقتصاد چرخشی؛ مسیر فولاد هرمزگان برای بازیابی منابع و خلق ارزش افزوده","مدیرعامل شرکت نگین فولاد هرمزگان ، با تشریح رویکردهای فولاد هرمزگان در حوزه اقتصاد چرخشی، از برنامه‌های این مجموعه برای کاهش ضایعات، بازگشت اقلام قابل استفاده به چرخه تولید و بهره‌برداری اقتصادی از دارایی‌های راکد خبر…","\u002Fnews\u002F106769\u002Fاقتصاد-چرخشی-مسیر-فولاد-هرمزگان-برای-بازیابی-منابع-و-خلق",{"path":297,"ext":267,"width":298,"height":299,"alt":261,"caption":261,"src":300},"2026\u002F11\u002F106770",750,1000,"\u002Fmedia\u002F2026\u002F11\u002F106770.jpg",{"id":287,"name":69,"slug":288,"color":289},"2026-11-18T12:22:29Z",{"id":304,"type":260,"upTitle":261,"title":305,"lead":306,"url":307,"cover":308,"category":313,"publishedAt":314,"isFeatured":8,"isBreaking":8},106766,"فولاد مبارکه به دنبال عبور از بازیافت سنتی و استقرار الگوی جامع اقتصاد چرخشی","مدیر پژوهش و نوآوری فولاد مبارکه، با تأکید بر اینکه اقتصاد چرخشی مفهومی فراتر از مدیریت پسماند و بازیافت است، مدیریت هوشمند منابع و خلق ارزش اقتصادی را از مهم‌ترین اهداف این رویکرد دانست و گفت: فولاد مبارکه در حال تدوین…","\u002Fnews\u002F106766\u002Fفولاد-مبارکه-به-دنبال-عبور-از-بازیافت-سنتی-و-استقرار-الگوی",{"path":309,"ext":267,"width":310,"height":311,"alt":261,"caption":261,"src":312},"2026\u002F11\u002F106767",675,793,"\u002Fmedia\u002F2026\u002F11\u002F106767.jpg",{"id":287,"name":69,"slug":288,"color":289},"2026-11-18T12:19:00Z",{"id":316,"type":260,"upTitle":261,"title":317,"lead":261,"url":318,"cover":319,"category":324,"publishedAt":325,"isFeatured":8,"isBreaking":8},106744,"روزنامه اقتصاد پویا ۲۷آبان","\u002Fnews\u002F106744\u002Fروزنامه-اقتصاد-پویا-۲۷آبان",{"path":320,"ext":267,"width":321,"height":322,"alt":261,"caption":261,"src":323},"2026\u002F11\u002F106746",1280,932,"\u002Fmedia\u002F2026\u002F11\u002F106746.jpg",{"id":287,"name":69,"slug":288,"color":289},"2026-11-18T11:07:07Z",{"id":327,"type":260,"upTitle":261,"title":328,"lead":329,"url":330,"cover":331,"category":336,"publishedAt":339,"isFeatured":8,"isBreaking":8},106741,"خیز بلند رایتل برای تغییر بازی در بازار ارتباطات؛ نسل پنجم آمد، جایگاه اپراتور تغییر می‌کند","رایتل در آستانه پانزدهمین سالروز تأسیس خود، با ورود رسمی به نسل پنجم تلفن همراه (۵G)، از استراتژی جدید خود برای تغییر جایگاه در صنعت فناوری اطلاعات کشور خبر داد. به گفته مدیرعامل این شرکت، تمرکز رایتل دیگر بر رقابت سنتی…","\u002Fnews\u002F106741\u002Fخیز-بلند-رایتل-برای-تغییر-بازی-در-بازار-ارتباطات-نسل-پنجم",{"path":332,"ext":267,"width":333,"height":334,"alt":261,"caption":261,"src":335},"2026\u002F11\u002F106742",1109,742,"\u002Fmedia\u002F2026\u002F11\u002F106742.jpg",{"id":337,"name":11,"slug":338,"color":261},258,"ict","2026-11-17T15:54:09Z",{"id":341,"type":260,"upTitle":261,"title":342,"lead":343,"url":344,"cover":345,"category":350,"publishedAt":353,"isFeatured":8,"isBreaking":8},106737,"مدنی‌زاده: اجازه ندادیم اقتصاد وارد مسیر ابرتورمی شود","وزیر اقتصاد با اشاره به اقدامات دولت و همکاری بانک مرکزی اعلام کرد از تشدید تورم و ورود اقتصاد به شرایط ابرتورمی جلوگیری شده و روند رشد ماهانه قیمت‌ها نیز تحت کنترل قرار گرفته است.","\u002Fnews\u002F106737\u002Fمدنیزاده-اجازه-ندادیم-اقتصاد-وارد-مسیر-ابرتورمی-شود",{"path":346,"ext":267,"width":347,"height":348,"alt":261,"caption":261,"src":349},"2026\u002F11\u002F106738",720,480,"\u002Fmedia\u002F2026\u002F11\u002F106738.jpg",{"id":351,"name":15,"slug":352,"color":261},249,"macroeconomy","2026-11-17T08:31:20Z",{"id":355,"type":260,"upTitle":356,"title":357,"lead":358,"url":359,"cover":360,"category":365,"publishedAt":368,"isFeatured":8,"isBreaking":8},106735,"رئیس سازمان بورس عنوان کرد","ضرورت استفاده از فناوری‌های نوین برای افزایش توان نظام مالی کشور","رئیس سازمان بورس و اوراق بهادار با تأکید بر نقش تشکیل سرمایه در رشد اقتصادی کشور گفت: رشد اقتصادی از مسیر تشکیل سرمایه محقق می‌شود و در این زمینه، نهادهای مالی می‌توانند نقش مؤثری ایفا کنند. در این میان بهره‌گیری از…","\u002Fnews\u002F106735\u002Fضرورت-استفاده-از-فناوریهای-نوین-برای-افزایش-توان-نظام-مالی",{"path":361,"ext":267,"width":362,"height":363,"alt":261,"caption":261,"src":364},"2024\u002F09\u002F72402",900,600,"\u002Fmedia\u002F2024\u002F09\u002F72402.jpg",{"id":366,"name":23,"slug":367,"color":261},256,"bourse","2026-11-17T08:26:34Z",{"issueDate":370,"issueNumber":261,"url":318,"external":8,"cover":371,"coverImageUrl":261},"2026-11-18",{"path":320,"ext":267,"width":321,"height":322,"alt":372,"caption":261,"src":323},"روزنامه اقتصاد پویا",[],[375],{"id":376,"placement":377,"kind":378,"image":261,"link":261,"code":379},2,"articleEnd","code","\u003Cscript type=\"text\u002Fjavascript\">\n    (function(){\n    var now = new Date();\n    var head = document.getElementsByTagName('head')[0];\n    var script = document.createElement('script');\n    script.async = true;\n    var script_address = 'https:\u002F\u002Fcdn.yektanet.com\u002Fjs\u002Feghtesadepooya.ir\u002Fnative-eghtesadepooya.ir-12689.js';\n    script.src = script_address + '?v=' + now.getFullYear().toString() + '0' + now.getMonth() + '0' + now.getDate() + '0' + now.getHours();\n    head.appendChild(script);\n    })();\n\u003C\u002Fscript>\u003Cdiv id=\"pos-article-display-12433\">\u003C\u002Fdiv>",3,[382],{"name":383,"slug":384,"isDefault":385,"current":386,"days":389,"updatedAt":408},"تهران","tehran",true,{"temperature":387,"code":380,"humidity":388,"wind":287,"isDay":8},12,61,[390,394,398,401,405],{"date":391,"code":380,"max":392,"min":393},"2026-11-22",20,8,{"date":395,"code":380,"max":396,"min":397},"2026-11-23",22,10,{"date":399,"code":376,"max":396,"min":400},"2026-11-24",9,{"date":402,"code":403,"max":404,"min":393},"2026-11-25",1,21,{"date":406,"code":407,"max":392,"min":287},"2026-11-26",0,"2026-11-22T18:17:07Z",{"id":410,"type":411,"upTitle":412,"title":413,"subTitle":261,"lead":414,"bodyHtml":415,"slug":416,"url":417,"cover":418,"gallery":422,"videoEmbed":261,"category":261,"breadcrumbs":423,"tags":427,"author":434,"authorName":261,"sourceName":261,"sourceUrl":261,"publishedAt":437,"updatedAt":437,"readingMinutes":287,"isFeatured":8,"isBreaking":8,"isSponsored":8,"needsBody":8,"allowComments":385,"commentCount":407,"seo":438,"related":439},92319,"report","گزارش اقتصاد پویا از تأثیر تحریم‌ها بر ساختار بودجه و درآمدهای دولت؛","کسری بودجه؛ میراث ماندگار تحریم‌ها","اقتصاد پویا \u002F سرویس اقتصاد و سیاست - تحریم‌های اقتصادی در دهه‌های اخیر به یکی از مهم‌ترین عوامل تأثیرگذار بر ساختار مالی و بودجه‌ای دولت ایران تبدیل شده‌اند. اگرچه اقتصاد ایران در دوره‌های مختلف با چالش‌های متعددی از جمله نوسانات قیمت نفت، تورم، رکود و مشکلات ساختاری مواجه بوده است، اما تحریم‌ها به‌عنوان عاملی بیرونی، آثار گسترده و چندلایه‌ای بر منابع درآمدی دولت، شیوه تأمین مالی بودجه و الگوی هزینه‌کرد بخش عمومی بر جای گذاشته‌اند. بررسی روندهای مالی کشور نشان می‌دهد که هر موج جدید تحریم، نه‌تنها درآمدهای نفتی را کاهش داده، بلکه دولت را ناچار به بازتعریف منابع درآمدی و اتخاذ روش‌های جدید برای جبران کسری بودجه کرده است.","\u003Cp>کریمی\u002F در اقتصاد ایران، نفت همواره ستون اصلی تأمین درآمدهای عمومی محسوب شده است. طی دهه‌های گذشته، بخش قابل توجهی از بودجه دولت از محل صادرات نفت خام و فرآورده‌های نفتی تأمین می‌شد. این وابستگی موجب شده بود که درآمدهای ارزی حاصل از فروش نفت نقش تعیین‌کننده‌ای در تنظیم بودجه سالانه، اجرای طرح‌های عمرانی و تأمین هزینه‌های جاری دولت داشته باشند. اما با تشدید تحریم‌های بین‌المللی، به‌ویژه از سال ۱۳۹۰ به بعد، دسترسی ایران به بازارهای جهانی نفت محدود شد و صادرات نفت با کاهش قابل توجهی مواجه گردید. در نتیجه، دولت با افت محسوس درآمدهای ارزی روبه‌رو شد و یکی از مهم‌ترین منابع سنتی تأمین بودجه خود را تا حد زیادی از دست داد.کاهش درآمدهای نفتی باعث شد ساختار بودجه کشور به تدریج از شکل سنتی خود فاصله بگیرد. در شرایطی که دولت دیگر نمی‌توانست مانند گذشته بر درآمدهای نفتی تکیه کند، ضرورت افزایش سهم درآمدهای مالیاتی، واگذاری دارایی‌ها و استفاده از ابزارهای مالی جدید بیش از پیش احساس شد. از همین رو، در سال‌های اخیر سهم مالیات در منابع عمومی دولت افزایش یافته و سیاست‌گذاران تلاش کرده‌اند پایه‌های مالیاتی جدیدی تعریف کنند. با این حال، محدودیت‌های اقتصادی ناشی از رکود، کاهش سرمایه‌گذاری و افت فعالیت‌های تولیدی موجب شده است که ظرفیت مالیاتی اقتصاد نیز با چالش‌هایی روبه‌رو باشد.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>تغییر الگوی درآمدی دولت در دوران تحریم\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>یکی از مهم‌ترین پیامدهای تحریم‌ها، تغییر ترکیب درآمدهای دولت است. در گذشته بخش عمده‌ای از منابع بودجه از محل فروش نفت تأمین می‌شد، اما اکنون درآمدهای مالیاتی و سایر منابع داخلی نقش پررنگ‌تری پیدا کرده‌اند. این تغییر اگرچه از منظر کاهش وابستگی به نفت اقدامی مثبت تلقی می‌شود، اما در عمل با دشواری‌های فراوانی همراه بوده است.افزایش فشار مالیاتی بر فعالان اقتصادی در شرایط رکودی می‌تواند موجب کاهش انگیزه سرمایه‌گذاری و تولید شود. از سوی دیگر، بخش قابل توجهی از اقتصاد کشور همچنان از شفافیت کافی برخوردار نیست و فرار مالیاتی یا معافیت‌های گسترده، مانع از تحقق کامل اهداف درآمدی دولت می‌شود. به همین دلیل، درآمدهای مالیاتی نتوانسته‌اند به‌طور کامل جای خالی درآمدهای نفتی را پر کنند.در کنار مالیات، دولت به سمت استفاده از روش‌های دیگری برای تأمین منابع بودجه حرکت کرده است. فروش اوراق بدهی، واگذاری دارایی‌های دولتی، خصوصی‌سازی و استفاده از منابع صندوق‌های مالی از جمله ابزارهایی هستند که در سال‌های اخیر برای جبران کسری بودجه مورد استفاده قرار گرفته‌اند. هرچند این روش‌ها در کوتاه‌مدت می‌توانند بخشی از کمبود منابع را جبران کنند، اما در بلندمدت ممکن است تعهدات مالی جدیدی برای دولت ایجاد کنند و فشار بیشتری بر بودجه سال‌های آینده وارد سازند.از سوی دیگر، محدودیت در دسترسی به منابع ارزی باعث شده است که درآمدهای دولت بیش از گذشته تحت تأثیر نوسانات نرخ ارز قرار گیرد. افزایش نرخ ارز در برخی مقاطع توانسته بخشی از کاهش درآمدهای ارزی را از نظر ریالی جبران کند، اما همزمان موجب رشد تورم و افزایش هزینه‌های عمومی شده است. بنابراین دولت با وضعیتی مواجه شده که از یک سو درآمدهایش کاهش یافته و از سوی دیگر هزینه‌های اداره کشور به طور مستمر افزایش پیدا کرده است.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>کسری بودجه و پیامدهای آن بر اقتصاد کشور\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>یکی از مهم‌ترین نتایج تحریم‌ها در حوزه مالیه عمومی، تشدید کسری بودجه است. زمانی که درآمدهای دولت کاهش پیدا می‌کند اما هزینه‌ها همچنان در سطح بالا باقی می‌ماند، شکاف میان منابع و مصارف بودجه افزایش می‌یابد. این شکاف در سال‌های اخیر به یکی از چالش‌های اصلی اقتصاد ایران تبدیل شده است.برای پوشش کسری بودجه، دولت‌ها معمولاً از چند راهکار استفاده می‌کنند؛ افزایش مالیات، استقراض، فروش دارایی‌ها یا استفاده از منابع بانک مرکزی. هر یک از این روش‌ها آثار خاص خود را بر اقتصاد دارند. افزایش مالیات ممکن است فشار بیشتری بر بخش خصوصی وارد کند. استقراض داخلی می‌تواند منابع مالی مورد نیاز تولید را کاهش دهد. فروش دارایی‌ها نیز ظرفیت محدودی دارد و نمی‌تواند راهکاری دائمی باشد.در این میان، استفاده از منابع بانک مرکزی و افزایش پایه پولی یکی از مهم‌ترین عوامل رشد نقدینگی و تورم به شمار می‌رود. تجربه سال‌های اخیر نشان داده است که بخشی از فشارهای تورمی اقتصاد ایران به‌طور مستقیم یا غیرمستقیم با کسری بودجه دولت ارتباط دارد. هنگامی که منابع درآمدی کاهش می‌یابد و امکان تأمین مالی پایدار وجود ندارد، رشد نقدینگی به یکی از گزینه‌های در دسترس تبدیل می‌شود که در نهایت آثار آن در قالب افزایش قیمت‌ها نمایان خواهد شد.تحریم‌ها همچنین موجب کاهش سرمایه‌گذاری خارجی و محدود شدن دسترسی دولت به منابع مالی بین‌المللی شده‌اند. در شرایط عادی، بسیاری از کشورها می‌توانند از طریق انتشار اوراق در بازارهای جهانی یا جذب سرمایه‌گذاران خارجی بخشی از نیازهای مالی خود را تأمین کنند، اما محدودیت‌های ناشی از تحریم چنین امکانی را برای ایران بسیار دشوار کرده است. این مسئله فشار مضاعفی بر منابع داخلی وارد کرده و مدیریت بودجه را پیچیده‌تر ساخته است.از سوی دیگر، کاهش درآمدهای دولت بر اجرای پروژه‌های عمرانی نیز اثر گذاشته است. در بسیاری از سال‌ها، نخستین بخشی که در زمان کمبود منابع با کاهش اعتبار مواجه می‌شود، بودجه عمرانی است. این موضوع نه‌تنها روند توسعه زیرساخت‌ها را کند می‌کند، بلکه می‌تواند بر اشتغال، سرمایه‌گذاری و رشد اقتصادی نیز تأثیر منفی بگذارد. در نتیجه، تحریم‌ها از طریق محدود کردن منابع مالی دولت، آثار گسترده‌ای بر کل اقتصاد کشور برجای می‌گذارند.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>ضرورت اصلاح ساختار بودجه در شرایط تحریمی\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>ادامه شرایط تحریمی نشان داده است که اتکای بیش از حد به درآمدهای نفتی نمی‌تواند راهبردی پایدار برای اداره اقتصاد باشد. به همین دلیل، بحث اصلاح ساختار بودجه در سال‌های اخیر به یکی از محورهای اصلی سیاست‌گذاری اقتصادی تبدیل شده است. هدف اصلی این اصلاحات، کاهش آسیب‌پذیری بودجه در برابر شوک‌های خارجی و ایجاد منابع درآمدی پایدار است.یکی از مهم‌ترین اقدامات در این زمینه، گسترش پایه‌های مالیاتی و افزایش شفافیت اقتصادی است. هرچه بخش بیشتری از فعالیت‌های اقتصادی در چارچوب رسمی قرار گیرد، امکان وصول مالیات عادلانه‌تر و مؤثرتر فراهم خواهد شد. همچنین حذف معافیت‌های غیرضروری و مقابله با فرار مالیاتی می‌تواند بخشی از کمبود منابع دولت را جبران کند.اصلاح نظام یارانه‌ای نیز از دیگر محورهای مهم بازسازی ساختار بودجه به شمار می‌رود. بخش قابل توجهی از منابع عمومی کشور صرف پرداخت یارانه‌های مستقیم و غیرمستقیم می‌شود که در برخی موارد از کارایی لازم برخوردار نیستند. هدفمند کردن این هزینه‌ها می‌تواند فضای بیشتری برای سرمایه‌گذاری در بخش‌های مولد ایجاد کند.در کنار این موارد، توسعه صادرات غیرنفتی، حمایت از تولید داخلی، گسترش اقتصاد دانش‌بنیان و بهبود فضای کسب‌وکار از جمله راهکارهایی هستند که می‌توانند منابع درآمدی جدیدی برای دولت ایجاد کنند. هرچه اقتصاد متنوع‌تر و متکی بر بخش‌های مختلف تولیدی و خدماتی باشد، تأثیر تحریم‌ها بر درآمدهای عمومی کاهش خواهد یافت.واقعیت آن است که تحریم‌ها اگرچه فشارهای قابل توجهی بر بودجه و درآمدهای دولت وارد کرده‌اند، اما همزمان ضرورت اصلاحات ساختاری را نیز برجسته ساخته‌اند. تجربه سال‌های اخیر نشان می‌دهد که پایداری مالی دولت در گرو کاهش وابستگی به نفت، افزایش بهره‌وری هزینه‌ها و ایجاد منابع درآمدی پایدار است. در چنین شرایطی، موفقیت سیاست‌های اقتصادی بیش از هر چیز به توانایی دولت در اجرای اصلاحات عمیق و ایجاد تعادل میان منابع و مصارف بودجه بستگی خواهد داشت.\u003C\u002Fp>","کسری-بودجه-میراث-ماندگار-تحریمها","\u002Fnews\u002F92319\u002Fکسری-بودجه-میراث-ماندگار-تحریمها",{"path":419,"ext":267,"width":298,"height":420,"alt":413,"caption":261,"src":421},"2026\u002F04\u002F90765",375,"\u002Fmedia\u002F2026\u002F04\u002F90765.jpg",[],[424],{"name":425,"url":426},"اقتصاد پویا","\u002F",[428,431],{"name":429,"slug":430},"اقتصاد ایران","اقتصاد-ایران",{"name":432,"slug":433},"کسری بودجه","کسری-بودجه",{"name":435,"slug":436},"مونا ربیعیان","مونا-ربیعیان","2026-06-13T06:39:27Z",{"title":261,"description":261,"canonical":261,"noIndex":8},[440,452,463,473,485,497],{"id":441,"type":411,"upTitle":442,"title":443,"lead":444,"url":445,"cover":446,"category":261,"publishedAt":451,"isFeatured":8,"isBreaking":8},106551,"گزارش اقتصاد پویا از تاب‌آوری اقتصاد ایران ؛","تورم مزمن؛ میراث شوم سیاست‌گذاری ناپایدار","اقتصاد پویا \u002F سرویس اقتصاد سیاسی- سال‌هاست که اقتصاد ایران در چنبره تورمی مزمن و ریشه‌دار گرفتار شده است؛ پدیده‌ای ویرانگر که نه‌تنها قطره‌قطره قدرت خرید خانوارها را می‌بلعد، بلکه افق برنامه‌ریزی را برای تولیدکننده…","\u002Fnews\u002F106551\u002Fتورم-مزمن-میراث-شوم-سیاستگذاری-ناپایدار",{"path":447,"ext":267,"width":448,"height":449,"alt":261,"caption":261,"src":450},"2026\u002F07\u002F93466",780,470,"\u002Fmedia\u002F2026\u002F07\u002F93466.jpg","2026-11-11T08:49:00Z",{"id":453,"type":454,"upTitle":261,"title":455,"lead":456,"url":457,"cover":458,"category":261,"publishedAt":462,"isFeatured":8,"isBreaking":8},106503,"note","اقتصاد معطل تصمیم‌های سیاسی","اقتصاد ایران در شرایطی به آینده چشم دوخته که هنوز چشم‌انداز روشنی از تحولات امنیتی منطقه وجود ندارد. احتمال تشدید درگیری‌ها، نامشخص بودن مسیر دیپلماسی و نگرانی از گسترش دامنه تنش‌ها، فضایی از انتظار و احتیاط را بر…","\u002Fnews\u002F106503\u002Fاقتصاد-معطل-تصمیمهای-سیاسی",{"path":459,"ext":267,"width":460,"height":460,"alt":261,"caption":261,"src":461},"2026\u002F04\u002F90359",640,"\u002Fmedia\u002F2026\u002F04\u002F90359.jpg","2026-11-10T07:16:57Z",{"id":464,"type":411,"upTitle":465,"title":466,"lead":467,"url":468,"cover":469,"category":261,"publishedAt":472,"isFeatured":8,"isBreaking":8},106465,"گزارش اقتصاد پویا از رکود تولید و التهاب بازار ارز؛","اقتصاد زیر سایه انتظارات ارزی","اقتصاد پویا \u002F سرویس اجتماعی - افزایش نرخ ارز در اقتصاد ایران دیگر صرفاً یک اتفاق در بازار مبادلات ارزی نیست، بلکه به عاملی تعیین‌کننده در شکل‌گیری انتظارات تورمی و تغییر سطح عمومی قیمت‌ها تبدیل شده است. تجربه دوره‌های…","\u002Fnews\u002F106465\u002Fاقتصاد-زیر-سایه-انتظارات-ارزی",{"path":470,"ext":267,"width":347,"height":348,"alt":261,"caption":261,"src":471},"2024\u002F06\u002F69513","\u002Fmedia\u002F2024\u002F06\u002F69513.jpg","2026-11-09T10:14:05Z",{"id":474,"type":411,"upTitle":475,"title":476,"lead":477,"url":478,"cover":479,"category":261,"publishedAt":484,"isFeatured":8,"isBreaking":8},106408,"گزارش اقتصاد پویا از نصف شدن نقدینگی؛","اقتصاد در مسیر رکود تورمی","اقتصاد پویا \u002F افزایش تورم در اقتصاد ایران طی سال‌های اخیر به یکی از پیچیده‌ترین چالش‌های سیاست‌گذاری اقتصادی تبدیل شده است؛ چالشی که دیگر نمی‌توان تمام ابعاد آن را صرفاً با رشد نقدینگی، افزایش پایه پولی یا بالا رفتن…","\u002Fnews\u002F106408\u002Fاقتصاد-در-مسیر-رکود-تورمی",{"path":480,"ext":267,"width":481,"height":482,"alt":261,"caption":261,"src":483},"2023\u002F04\u002F55240",300,168,"\u002Fmedia\u002F2023\u002F04\u002F55240.jpg","2026-11-08T09:24:17Z",{"id":486,"type":411,"upTitle":487,"title":488,"lead":489,"url":490,"cover":491,"category":261,"publishedAt":496,"isFeatured":8,"isBreaking":8},106316,"گزارش اقتصاد پویا از رابطه انضباط پولی و تورم؛","کسری بودجه؛ موتور پنهان تورم","اقتصاد پویا \u002F سرویس اقتصاد سیاسی- در شرایطی که اقتصاد ایران همچنان با تورم مزمن، کاهش قدرت خرید خانوارها، نوسانات ارزی و بی‌ثباتی بازارها دست‌وپنجه نرم می‌کند، هرگونه بحث درباره منشأ تورم و راهکارهای مهار آن اهمیت…","\u002Fnews\u002F106316\u002Fکسری-بودجه-موتور-پنهان-تورم",{"path":492,"ext":267,"width":493,"height":494,"alt":261,"caption":261,"src":495},"2025\u002F02\u002F77794",280,187,"\u002Fmedia\u002F2025\u002F02\u002F77794.jpg","2026-11-04T08:55:29Z",{"id":498,"type":454,"upTitle":261,"title":499,"lead":500,"url":501,"cover":502,"category":261,"publishedAt":507,"isFeatured":8,"isBreaking":8},106258,"طبقه‌ای که آرام آرام کوچک می‌شود","فقر همیشه با خالی شدن سفره یا از دست رفتن شغل شروع نمی‌شود. گاهی بسیار آرام‌تر وارد زندگی می‌شود؛ از جایی که خانواده دیگر نمی‌تواند مثل گذشته پس‌انداز کند، خریدهایش را عقب می‌اندازد، سفر را حذف می‌کند، درمان را به تعویق…","\u002Fnews\u002F106258\u002Fطبقهای-که-آرام-آرام-کوچک-میشود",{"path":503,"ext":267,"width":504,"height":505,"alt":261,"caption":261,"src":506},"2022\u002F01\u002F35428",800,460,"\u002Fmedia\u002F2022\u002F01\u002F35428.jpg","2026-11-02T11:15:08Z",{"name":425,"description":509,"ga4MeasurementId":510,"adsEnabled":385,"jaaarArchiveUrl":511},"سایت خبری و تحلیلی اقتصاد پویا","G-JXE5N6TMHY","https:\u002F\u002Fwww.jaaar.com\u002Fkiosk\u002Farchives\u002FEqtesad_pooya"]