[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"layout":3,"weather-default":381,"article-93956":409,"site-settings":440},{"header":4,"footer":240,"breaking":257,"latestPrintIssue":369,"social":373,"ads":374,"articleAdAfterParagraph":380},[5,42,44,46,48,68,96,100,124,148,236],{"title":6,"url":7,"external":8,"children":9},"اقتصادی","\u002Fcategory\u002Feconomy",false,[10,14,18,22,26,30,34,38],{"title":11,"url":12,"external":8,"children":13},"ارتباطات و دنیای دیجیتال","\u002Fcategory\u002Fict",[],{"title":15,"url":16,"external":8,"children":17},"اقتصاد کلان","\u002Fcategory\u002Fmacroeconomy",[],{"title":19,"url":20,"external":8,"children":21},"بانک و بیمه","\u002Fcategory\u002Fbank-insurance",[],{"title":23,"url":24,"external":8,"children":25},"بورس","\u002Fcategory\u002Fbourse",[],{"title":27,"url":28,"external":8,"children":29},"راه و مسکن","\u002Fcategory\u002Fhousing-roads",[],{"title":31,"url":32,"external":8,"children":33},"صنعت و معدن","\u002Fcategory\u002Findustry-mining",[],{"title":35,"url":36,"external":8,"children":37},"کشاورزی","\u002Fcategory\u002Fagriculture",[],{"title":39,"url":40,"external":8,"children":41},"نفت و انرژی","\u002Fcategory\u002Fenergy",[],{"title":19,"url":20,"external":8,"children":43},[],{"title":23,"url":24,"external":8,"children":45},[],{"title":39,"url":40,"external":8,"children":47},[],{"title":49,"url":50,"external":8,"children":51},"سیاسی","\u002Fcategory\u002Fpolitics",[52,56,60,64],{"title":53,"url":54,"external":8,"children":55},"دفاعی و امنیتی","\u002Fcategory\u002Fdefense-security",[],{"title":57,"url":58,"external":8,"children":59},"دولت","\u002Fcategory\u002Fgovernment",[],{"title":61,"url":62,"external":8,"children":63},"سیاست","\u002Fcategory\u002Fdomestic-politics",[],{"title":65,"url":66,"external":8,"children":67},"مجلس","\u002Fcategory\u002Fparliament",[],{"title":69,"url":70,"external":8,"children":71},"اجتماعی","\u002Fcategory\u002Fsociety",[72,76,80,84,88,92],{"title":73,"url":74,"external":8,"children":75},"آموزش","\u002Fcategory\u002Feducation",[],{"title":77,"url":78,"external":8,"children":79},"جامعه","\u002Fcategory\u002Fcommunity",[],{"title":81,"url":82,"external":8,"children":83},"حوادث، انتظامی","\u002Fcategory\u002Fincidents",[],{"title":85,"url":86,"external":8,"children":87},"سلامت و رفاه","\u002Fcategory\u002Fhealth-welfare",[],{"title":89,"url":90,"external":8,"children":91},"شهری","\u002Fcategory\u002Furban",[],{"title":93,"url":94,"external":8,"children":95},"محیط زیست","\u002Fcategory\u002Fenvironment",[],{"title":97,"url":98,"external":8,"children":99},"بین الملل","\u002Fcategory\u002Finternational",[],{"title":101,"url":102,"external":8,"children":103},"ورزشی","\u002Fcategory\u002Fsport",[104,108,112,116,120],{"title":105,"url":106,"external":8,"children":107},"بسکتبال","\u002Fcategory\u002Fbasketball",[],{"title":109,"url":110,"external":8,"children":111},"فوتبال","\u002Fcategory\u002Ffootball",[],{"title":113,"url":114,"external":8,"children":115},"کشتی و وزنه برداری","\u002Fcategory\u002Fwrestling-weightlifting",[],{"title":117,"url":118,"external":8,"children":119},"والیبال","\u002Fcategory\u002Fvolleyball",[],{"title":121,"url":122,"external":8,"children":123},"ورزش های رزمی","\u002Fcategory\u002Fmartial-arts",[],{"title":125,"url":126,"external":8,"children":127},"فرهنگی","\u002Fcategory\u002Fculture",[128,132,136,140,144],{"title":129,"url":130,"external":8,"children":131},"رسانه","\u002Fcategory\u002Fmedia",[],{"title":133,"url":134,"external":8,"children":135},"سینما و تئاتر","\u002Fcategory\u002Fcinema-theater",[],{"title":137,"url":138,"external":8,"children":139},"گردشگری","\u002Fcategory\u002Ftourism",[],{"title":141,"url":142,"external":8,"children":143},"موسیقی","\u002Fcategory\u002Fmusic",[],{"title":145,"url":146,"external":8,"children":147},"میراث فرهنگی","\u002Fcategory\u002Fheritage",[],{"title":149,"url":150,"external":8,"children":151},"استان ها","\u002Fcategory\u002Fprovinces",[152,156,160,164,168,172,176,180,184,188,192,196,200,204,208,212,216,220,224,228,232],{"title":153,"url":154,"external":8,"children":155},"آذربایجان شرقی","\u002Fcategory\u002Fآذربایجان-شرقی",[],{"title":157,"url":158,"external":8,"children":159},"اردبیل","\u002Fcategory\u002Fاردبیل",[],{"title":161,"url":162,"external":8,"children":163},"اصفهان","\u002Fcategory\u002Fاصفهان",[],{"title":165,"url":166,"external":8,"children":167},"البرز","\u002Fcategory\u002Fالبرز",[],{"title":169,"url":170,"external":8,"children":171},"بوشهر","\u002Fcategory\u002Fبوشهر",[],{"title":173,"url":174,"external":8,"children":175},"خراسان رضوی","\u002Fcategory\u002Fخراسان-رضوی",[],{"title":177,"url":178,"external":8,"children":179},"خراسان شمالی","\u002Fcategory\u002Fخراسان-شمالی",[],{"title":181,"url":182,"external":8,"children":183},"خوزستان","\u002Fcategory\u002Fخوزستان",[],{"title":185,"url":186,"external":8,"children":187},"سیستان و بلوچستان","\u002Fcategory\u002Fسیستان-و-بلوچستان",[],{"title":189,"url":190,"external":8,"children":191},"فارس","\u002Fcategory\u002Fفارس",[],{"title":193,"url":194,"external":8,"children":195},"قزوین","\u002Fcategory\u002Fقزوین",[],{"title":197,"url":198,"external":8,"children":199},"قم","\u002Fcategory\u002Fقم",[],{"title":201,"url":202,"external":8,"children":203},"کردستان","\u002Fcategory\u002Fکردستان",[],{"title":205,"url":206,"external":8,"children":207},"کرمان","\u002Fcategory\u002Fکرمان",[],{"title":209,"url":210,"external":8,"children":211},"کرمانشاه","\u002Fcategory\u002Fکرمانشاه",[],{"title":213,"url":214,"external":8,"children":215},"گلستان","\u002Fcategory\u002Fگلستان",[],{"title":217,"url":218,"external":8,"children":219},"لرستان","\u002Fcategory\u002Fلرستان",[],{"title":221,"url":222,"external":8,"children":223},"مازندران","\u002Fcategory\u002Fمازندران",[],{"title":225,"url":226,"external":8,"children":227},"مرکزی","\u002Fcategory\u002Fمرکزی",[],{"title":229,"url":230,"external":8,"children":231},"هرمزگان","\u002Fcategory\u002Fهرمزگان",[],{"title":233,"url":234,"external":8,"children":235},"همدان","\u002Fcategory\u002Fهمدان",[],{"title":237,"url":238,"external":8,"children":239},"یادداشت","\u002Fnotes",[],[241,245,249,253],{"title":242,"url":243,"external":8,"children":244},"درباره ما","\u002Fpage\u002Fabout",[],{"title":246,"url":247,"external":8,"children":248},"تماس با ما","\u002Fpage\u002Fcontact",[],{"title":250,"url":251,"external":8,"children":252},"نسخه چاپی","\u002Fnewspaper",[],{"title":254,"url":255,"external":8,"children":256},"آرشیو اخبار","\u002Farchive",[],[258,275,291,303,315,326,340,354],{"id":259,"type":260,"upTitle":261,"title":262,"lead":263,"url":264,"cover":265,"category":271,"publishedAt":274,"isFeatured":8,"isBreaking":8},106775,"news",null,"شبکه بانکی به بیش از یک میلیون و ۶۶۸ هزار درخواست «حسام» پاسخ داد","بانک مرکزی اعلام کرد از زمان رونمایی سامانه «حسام»، شبکه بانکی به یک میلیون و ۶۶۸ هزار و ۵۳۶ درخواست پاسخ داده است.","\u002Fnews\u002F106775\u002Fشبکه-بانکی-به-بیش-از-یک-میلیون-و-۶۶۸-هزار-درخواست-حسام-پاسخ",{"path":266,"ext":267,"width":268,"height":269,"alt":261,"caption":261,"src":270},"2026\u002F11\u002F106776","jpg",180,120,"\u002Fmedia\u002F2026\u002F11\u002F106776.jpg",{"id":272,"name":19,"slug":273,"color":261},251,"bank-insurance","2026-11-18T12:47:43Z",{"id":276,"type":260,"upTitle":277,"title":278,"lead":279,"url":280,"cover":281,"category":286,"publishedAt":290,"isFeatured":8,"isBreaking":8},106772,"رییس کل سازمان توسعه تجارت ایران در سفر به گیلان مطرح کرد","تدوین ۲۰ بسته سرمایه‌گذاری برای توسعه تولید و تجارت گیلان","رئیس‌کل سازمان توسعه تجارت ایران ضمن اشاره به ظرفیت‌های راهبردی استان گیلان در حوزه حمل‌ونقل و تجارت ریلی، آبی، دریایی و هوایی،از تدوین ۲۰ بسته سرمایه‌گذاری با هدف پاسخ‌گویی به نیازها و رفع خلاهای حوزه تولید و تجارت…","\u002Fnews\u002F106772\u002Fتدوین-۲۰-بسته-سرمایهگذاری-برای-توسعه-تولید-و-تجارت-گیلان",{"path":282,"ext":267,"width":283,"height":284,"alt":261,"caption":261,"src":285},"2026\u002F11\u002F106773",550,333,"\u002Fmedia\u002F2026\u002F11\u002F106773.jpg",{"id":287,"name":69,"slug":288,"color":289},6,"society","teal","2026-11-18T12:23:49Z",{"id":292,"type":260,"upTitle":261,"title":293,"lead":294,"url":295,"cover":296,"category":301,"publishedAt":302,"isFeatured":8,"isBreaking":8},106769,"اقتصاد چرخشی؛ مسیر فولاد هرمزگان برای بازیابی منابع و خلق ارزش افزوده","مدیرعامل شرکت نگین فولاد هرمزگان ، با تشریح رویکردهای فولاد هرمزگان در حوزه اقتصاد چرخشی، از برنامه‌های این مجموعه برای کاهش ضایعات، بازگشت اقلام قابل استفاده به چرخه تولید و بهره‌برداری اقتصادی از دارایی‌های راکد خبر…","\u002Fnews\u002F106769\u002Fاقتصاد-چرخشی-مسیر-فولاد-هرمزگان-برای-بازیابی-منابع-و-خلق",{"path":297,"ext":267,"width":298,"height":299,"alt":261,"caption":261,"src":300},"2026\u002F11\u002F106770",750,1000,"\u002Fmedia\u002F2026\u002F11\u002F106770.jpg",{"id":287,"name":69,"slug":288,"color":289},"2026-11-18T12:22:29Z",{"id":304,"type":260,"upTitle":261,"title":305,"lead":306,"url":307,"cover":308,"category":313,"publishedAt":314,"isFeatured":8,"isBreaking":8},106766,"فولاد مبارکه به دنبال عبور از بازیافت سنتی و استقرار الگوی جامع اقتصاد چرخشی","مدیر پژوهش و نوآوری فولاد مبارکه، با تأکید بر اینکه اقتصاد چرخشی مفهومی فراتر از مدیریت پسماند و بازیافت است، مدیریت هوشمند منابع و خلق ارزش اقتصادی را از مهم‌ترین اهداف این رویکرد دانست و گفت: فولاد مبارکه در حال تدوین…","\u002Fnews\u002F106766\u002Fفولاد-مبارکه-به-دنبال-عبور-از-بازیافت-سنتی-و-استقرار-الگوی",{"path":309,"ext":267,"width":310,"height":311,"alt":261,"caption":261,"src":312},"2026\u002F11\u002F106767",675,793,"\u002Fmedia\u002F2026\u002F11\u002F106767.jpg",{"id":287,"name":69,"slug":288,"color":289},"2026-11-18T12:19:00Z",{"id":316,"type":260,"upTitle":261,"title":317,"lead":261,"url":318,"cover":319,"category":324,"publishedAt":325,"isFeatured":8,"isBreaking":8},106744,"روزنامه اقتصاد پویا ۲۷آبان","\u002Fnews\u002F106744\u002Fروزنامه-اقتصاد-پویا-۲۷آبان",{"path":320,"ext":267,"width":321,"height":322,"alt":261,"caption":261,"src":323},"2026\u002F11\u002F106746",1280,932,"\u002Fmedia\u002F2026\u002F11\u002F106746.jpg",{"id":287,"name":69,"slug":288,"color":289},"2026-11-18T11:07:07Z",{"id":327,"type":260,"upTitle":261,"title":328,"lead":329,"url":330,"cover":331,"category":336,"publishedAt":339,"isFeatured":8,"isBreaking":8},106741,"خیز بلند رایتل برای تغییر بازی در بازار ارتباطات؛ نسل پنجم آمد، جایگاه اپراتور تغییر می‌کند","رایتل در آستانه پانزدهمین سالروز تأسیس خود، با ورود رسمی به نسل پنجم تلفن همراه (۵G)، از استراتژی جدید خود برای تغییر جایگاه در صنعت فناوری اطلاعات کشور خبر داد. به گفته مدیرعامل این شرکت، تمرکز رایتل دیگر بر رقابت سنتی…","\u002Fnews\u002F106741\u002Fخیز-بلند-رایتل-برای-تغییر-بازی-در-بازار-ارتباطات-نسل-پنجم",{"path":332,"ext":267,"width":333,"height":334,"alt":261,"caption":261,"src":335},"2026\u002F11\u002F106742",1109,742,"\u002Fmedia\u002F2026\u002F11\u002F106742.jpg",{"id":337,"name":11,"slug":338,"color":261},258,"ict","2026-11-17T15:54:09Z",{"id":341,"type":260,"upTitle":261,"title":342,"lead":343,"url":344,"cover":345,"category":350,"publishedAt":353,"isFeatured":8,"isBreaking":8},106737,"مدنی‌زاده: اجازه ندادیم اقتصاد وارد مسیر ابرتورمی شود","وزیر اقتصاد با اشاره به اقدامات دولت و همکاری بانک مرکزی اعلام کرد از تشدید تورم و ورود اقتصاد به شرایط ابرتورمی جلوگیری شده و روند رشد ماهانه قیمت‌ها نیز تحت کنترل قرار گرفته است.","\u002Fnews\u002F106737\u002Fمدنیزاده-اجازه-ندادیم-اقتصاد-وارد-مسیر-ابرتورمی-شود",{"path":346,"ext":267,"width":347,"height":348,"alt":261,"caption":261,"src":349},"2026\u002F11\u002F106738",720,480,"\u002Fmedia\u002F2026\u002F11\u002F106738.jpg",{"id":351,"name":15,"slug":352,"color":261},249,"macroeconomy","2026-11-17T08:31:20Z",{"id":355,"type":260,"upTitle":356,"title":357,"lead":358,"url":359,"cover":360,"category":365,"publishedAt":368,"isFeatured":8,"isBreaking":8},106735,"رئیس سازمان بورس عنوان کرد","ضرورت استفاده از فناوری‌های نوین برای افزایش توان نظام مالی کشور","رئیس سازمان بورس و اوراق بهادار با تأکید بر نقش تشکیل سرمایه در رشد اقتصادی کشور گفت: رشد اقتصادی از مسیر تشکیل سرمایه محقق می‌شود و در این زمینه، نهادهای مالی می‌توانند نقش مؤثری ایفا کنند. در این میان بهره‌گیری از…","\u002Fnews\u002F106735\u002Fضرورت-استفاده-از-فناوریهای-نوین-برای-افزایش-توان-نظام-مالی",{"path":361,"ext":267,"width":362,"height":363,"alt":261,"caption":261,"src":364},"2024\u002F09\u002F72402",900,600,"\u002Fmedia\u002F2024\u002F09\u002F72402.jpg",{"id":366,"name":23,"slug":367,"color":261},256,"bourse","2026-11-17T08:26:34Z",{"issueDate":370,"issueNumber":261,"url":318,"external":8,"cover":371,"coverImageUrl":261},"2026-11-18",{"path":320,"ext":267,"width":321,"height":322,"alt":372,"caption":261,"src":323},"روزنامه اقتصاد پویا",[],[375],{"id":376,"placement":377,"kind":378,"image":261,"link":261,"code":379},2,"articleEnd","code","\u003Cscript type=\"text\u002Fjavascript\">\n    (function(){\n    var now = new Date();\n    var head = document.getElementsByTagName('head')[0];\n    var script = document.createElement('script');\n    script.async = true;\n    var script_address = 'https:\u002F\u002Fcdn.yektanet.com\u002Fjs\u002Feghtesadepooya.ir\u002Fnative-eghtesadepooya.ir-12689.js';\n    script.src = script_address + '?v=' + now.getFullYear().toString() + '0' + now.getMonth() + '0' + now.getDate() + '0' + now.getHours();\n    head.appendChild(script);\n    })();\n\u003C\u002Fscript>\u003Cdiv id=\"pos-article-display-12433\">\u003C\u002Fdiv>",3,[382],{"name":383,"slug":384,"isDefault":385,"current":386,"days":389,"updatedAt":408},"تهران","tehran",true,{"temperature":387,"code":380,"humidity":388,"wind":287,"isDay":8},12,62,[390,394,398,401,405],{"date":391,"code":380,"max":392,"min":393},"2026-11-22",20,8,{"date":395,"code":380,"max":396,"min":397},"2026-11-23",22,10,{"date":399,"code":376,"max":396,"min":400},"2026-11-24",9,{"date":402,"code":403,"max":404,"min":393},"2026-11-25",1,21,{"date":406,"code":407,"max":392,"min":287},"2026-11-26",0,"2026-11-22T18:47:07Z",{"id":410,"type":411,"upTitle":412,"title":413,"subTitle":261,"lead":414,"bodyHtml":415,"slug":416,"url":417,"cover":418,"gallery":423,"videoEmbed":261,"category":261,"breadcrumbs":424,"tags":428,"author":432,"authorName":261,"sourceName":261,"sourceUrl":261,"publishedAt":435,"updatedAt":436,"readingMinutes":437,"isFeatured":8,"isBreaking":8,"isSponsored":8,"needsBody":8,"allowComments":385,"commentCount":407,"seo":438,"related":439},93956,"report","گزارش «اقتصاد پویا» از اقتصاد بدون نفت ؛","نجات اقتصاد از وابستگی نفتی","اقتصاد پویا \u002F سرویس نفت و انرژی - اقتصاد ایران دهه‌هاست با یک تناقض اساسی روبه‌رو است؛ از یک سو کشوری با منابع گسترده انرژی، ذخایر قابل توجه نفت و گاز و موقعیت ممتاز جغرافیایی است و از سوی دیگر، همین وابستگی به درآمدهای نفتی بارها اقتصاد را در برابر تحریم، نوسان قیمت جهانی انرژی، محدودیت‌های صادراتی و بحران‌های سیاسی آسیب‌پذیر کرده است. به همین دلیل، بحث «اقتصاد بدون نفت» موضوع تازه‌ای نیست، اما شرایط امروز کشور نشان می‌دهد که این مسئله دیگر نمی‌تواند صرفاً یک شعار یا هدف بلندمدت باشد؛ بلکه باید به عنوان یک ضرورت برای ایجاد ثبات اقتصادی دنبال شود.","\u003Cp>حسین قیدر \u002F اقتصاد بدون نفت به معنای حذف کامل نفت از اقتصاد نیست. نفت همچنان یکی از مهم‌ترین دارایی‌های ایران است و کنار گذاشتن آن از چرخه درآمدی کشور نه منطقی است و نه ضرورت دارد. آنچه اهمیت دارد، کاهش وابستگی بودجه و رشد اقتصادی به درآمد حاصل از فروش نفت خام است. در یک اقتصاد مقاوم، نفت باید منبعی برای سرمایه‌گذاری و توسعه باشد، نه منبعی برای تأمین هزینه‌های جاری دولت.مشکل اصلی زمانی ایجاد می‌شود که افزایش یا کاهش درآمدهای نفتی مستقیماً بر بودجه، نرخ ارز، واردات، سرمایه‌گذاری و حتی قدرت خرید مردم اثر بگذارد. در چنین ساختاری، هرگونه اختلال در صادرات نفت می‌تواند به سرعت خود را در بخش‌های مختلف اقتصاد نشان دهد. در مقابل، اگر اقتصاد از منابع متنوعی مانند مالیات، صادرات غیرنفتی، صنایع رقابتی، گردشگری، خدمات، اقتصاد دیجیتال و سرمایه‌گذاری داخلی و خارجی درآمد ایجاد کند، شوک نفتی قدرت کمتری برای ایجاد بحران خواهد داشت. نفت؛ منبع ثروت یا عامل وابستگی؟نفت در اقتصاد ایران همواره نقشی دوگانه داشته است. از یک سو، درآمدهای نفتی منابع لازم برای توسعه زیرساخت‌ها، اجرای پروژه‌های عمرانی، واردات کالا و تأمین بخشی از هزینه‌های دولت را فراهم کرده‌اند و از سوی دیگر، وابستگی شدید به این درآمدها باعث شده اقتصاد کشور در برابر تحولات خارجی آسیب‌پذیر شود.وقتی بخش مهمی از درآمد ارزی کشور از فروش یک کالای مشخص تأمین می‌شود، نوسان قیمت آن کالا می‌تواند برنامه‌ریزی اقتصادی را دشوار کند. کاهش قیمت جهانی نفت، محدود شدن صادرات یا ایجاد اختلال در انتقال درآمدهای حاصل از فروش نفت، مستقیماً بر توان دولت برای تأمین منابع مالی اثر می‌گذارد. نتیجه چنین شرایطی می‌تواند افزایش کسری بودجه، فشار بر منابع بانکی، کاهش سرمایه‌گذاری و افزایش تورم باشد.مشکل دیگر، تأثیر درآمدهای نفتی بر ساختار بودجه است. اگر دولت در دوره‌های افزایش درآمد نفتی، هزینه‌های جاری خود را افزایش دهد، در دوره کاهش درآمد با دشواری زیادی مواجه خواهد شد. هزینه‌های جاری را نمی‌توان به سرعت کاهش داد؛ حقوق، مستمری، خدمات عمومی و هزینه‌های ضروری دولت همچنان ادامه دارند. بنابراین اگر درآمد نفتی کاهش پیدا کند، دولت یا باید درآمدهای پایدار دیگری داشته باشد یا با کسری بودجه مواجه شود.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>صادرات غیرنفتی؛ موتور خاموش رشد\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>یکی از مهم‌ترین پایه‌های اقتصاد بدون نفت، توسعه صادرات غیرنفتی است. ایران از نظر تنوع محصولات صنعتی، معدنی، کشاورزی و پتروشیمی ظرفیت قابل توجهی دارد، اما حجم و ارزش صادرات غیرنفتی هنوز با ظرفیت واقعی کشور فاصله دارد.مشکل صادرات ایران فقط به میزان تولید محدود نمی‌شود. کیفیت محصول، بسته‌بندی، استاندارد، حمل‌ونقل، روابط بانکی، ثبات مقررات، هزینه‌های گمرکی و دسترسی به بازارهای هدف نیز در موفقیت صادرات نقش دارند. اگر تولیدکننده نتواند محصول خود را با هزینه مناسب و در زمان قابل پیش‌بینی به بازار خارجی برساند، حتی محصول رقابتی نیز نمی‌تواند سهم مناسبی از بازار جهانی به دست آورد.ایران همچنین در برخی حوزه‌ها همچنان به صادرات مواد خام یا محصولات با ارزش افزوده پایین وابسته است. در حالی که اگر زنجیره ارزش در داخل کشور تکمیل شود، درآمد صادراتی می‌تواند چند برابر شود. به عنوان مثال، صادرات مواد اولیه پتروشیمی یا معدنی ارزش اقتصادی مشخصی دارد، اما تبدیل آنها به محصولات نهایی و میانی می‌تواند اشتغال و درآمد بیشتری ایجاد کند.در این میان، صنایع کوچک و متوسط نیز اهمیت دارند. اقتصاد بدون نفت نمی‌تواند فقط بر چند صنعت بزرگ متکی باشد. هزاران بنگاه کوچک و متوسط می‌توانند در صورت دسترسی به منابع مالی، فناوری، بازار و زیرساخت صادراتی، به شبکه‌ای از تولیدکنندگان صادرات‌محور تبدیل شوند.موقعیت جغرافیایی ایران نیز یک مزیت مهم است. کشور در مسیر ارتباطی میان آسیا، خلیج فارس، قفقاز، آسیای مرکزی و اروپا قرار دارد و می‌تواند از حمل‌ونقل، ترانزیت و خدمات لجستیکی درآمد ایجاد کند. توسعه کریدورهای تجاری، بنادر، راه‌آهن و مناطق آزاد و ویژه اقتصادی می‌تواند درآمدهایی ایجاد کند که ارتباط مستقیمی با فروشنفت خام ندارند.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>اقتصاد بدون نفت؛ از شعار تا ساختار\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>رسیدن به اقتصاد بدون وابستگی به نفت نیازمند اصلاحات ساختاری است. نخستین گام، تغییر نگاه به درآمدهای نفتی است. نفت نباید ردیفی برای جبران دائمی کسری بودجه باشد. درآمد حاصل از منابع طبیعی باید بیشتر به سرمایه‌گذاری تبدیل شود تا در بلندمدت ظرفیت تولید کشور را افزایش دهد.دومین گام، اصلاح نظام بودجه‌ریزی است. بودجه‌ای که هزینه‌های جاری آن به درآمدهای ناپایدار وابسته باشد، حتی در صورت افزایش درآمد نفت نیز در معرض بحران قرار دارد. دولت باید بتواند درآمدهای پایدار ایجاد کند و هزینه‌های خود را بر اساس منابع واقعی تنظیم کند.سومین مسئله، افزایش بهره‌وری است. اقتصاد بدون نفت صرفاً با افزایش تولید محقق نمی‌شود. اگر تولید افزایش یابد اما مصرف انرژی، آب و مواد اولیه نیز به همان نسبت رشد کند، اقتصاد همچنان با مشکل بهره‌وری مواجه خواهد بود. صنایع باید به سمت فناوری‌های جدید، کاهش مصرف انرژی، افزایش بهره‌وری نیروی کار و استفاده بهتر از سرمایه حرکت کنند.انرژی در این میان یک مسئله اساسی است. ایران یکی از کشورهای مهم تولیدکننده انرژی است، اما ناترازی انرژی می‌تواند حتی صنایع غیرنفتی را نیز با مشکل مواجه کند. اگر کارخانه‌ها با قطعی برق و محدودیت گاز مواجه باشند، توسعه صادرات غیرنفتی دشوار خواهد شد. بنابراین اقتصاد بدون نفت بدون اصلاح بخش انرژی امکان تحقق ندارد.موضوع مهم دیگر، جذب سرمایه است. توسعه صنایع صادراتی، زیرساخت‌های حمل‌ونقل، فناوری و گردشگری نیازمند سرمایه‌گذاری است. منابع داخلی به تنهایی ممکن است برای تأمین همه این نیازها کافی نباشند. به همین دلیل، ایجاد محیط مناسب برای سرمایه‌گذاری داخلی و خارجی اهمیت زیادی دارد.اقتصاد بدون نفت در واقع به معنای «اقتصاد بدون وابستگی» است؛ اقتصادی که بتواند حتی در شرایط کاهش درآمدهای نفتی، تولید کند، صادرات داشته باشد، اشتغال ایجاد کند و هزینه‌های اصلی خود را تأمین کند. ایران برای رسیدن به چنین اقتصادی منابع و ظرفیت‌های لازم را دارد؛ چالش اصلی، تبدیل این ظرفیت‌ها به یک ساختار اقتصادی پایدار و رقابتی است.\u003C\u002Fp>","نجات-اقتصاد-از-وابستگی-نفتی","\u002Fnews\u002F93956\u002Fنجات-اقتصاد-از-وابستگی-نفتی",{"path":419,"ext":267,"width":420,"height":421,"alt":413,"caption":261,"src":422},"2021\u002F04\u002F22916",640,426,"\u002Fmedia\u002F2021\u002F04\u002F22916.jpg",[],[425],{"name":426,"url":427},"اقتصاد پویا","\u002F",[429],{"name":430,"slug":431},"اقتصاد بدون نفت","اقتصاد-بدون-نفت",{"name":433,"slug":434},"مونا ربیعیان","مونا-ربیعیان","2026-08-10T11:00:19Z","2026-08-10T11:00:20Z",5,{"title":261,"description":261,"canonical":261,"noIndex":8},[],{"name":426,"description":441,"ga4MeasurementId":442,"adsEnabled":385,"jaaarArchiveUrl":443},"سایت خبری و تحلیلی اقتصاد پویا","G-JXE5N6TMHY","https:\u002F\u002Fwww.jaaar.com\u002Fkiosk\u002Farchives\u002FEqtesad_pooya"]