[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"layout":3,"weather-default":381,"article-94541":409,"site-settings":511},{"header":4,"footer":240,"breaking":257,"latestPrintIssue":369,"social":373,"ads":374,"articleAdAfterParagraph":380},[5,42,44,46,48,68,96,100,124,148,236],{"title":6,"url":7,"external":8,"children":9},"اقتصادی","\u002Fcategory\u002Feconomy",false,[10,14,18,22,26,30,34,38],{"title":11,"url":12,"external":8,"children":13},"ارتباطات و دنیای دیجیتال","\u002Fcategory\u002Fict",[],{"title":15,"url":16,"external":8,"children":17},"اقتصاد کلان","\u002Fcategory\u002Fmacroeconomy",[],{"title":19,"url":20,"external":8,"children":21},"بانک و بیمه","\u002Fcategory\u002Fbank-insurance",[],{"title":23,"url":24,"external":8,"children":25},"بورس","\u002Fcategory\u002Fbourse",[],{"title":27,"url":28,"external":8,"children":29},"راه و مسکن","\u002Fcategory\u002Fhousing-roads",[],{"title":31,"url":32,"external":8,"children":33},"صنعت و معدن","\u002Fcategory\u002Findustry-mining",[],{"title":35,"url":36,"external":8,"children":37},"کشاورزی","\u002Fcategory\u002Fagriculture",[],{"title":39,"url":40,"external":8,"children":41},"نفت و انرژی","\u002Fcategory\u002Fenergy",[],{"title":19,"url":20,"external":8,"children":43},[],{"title":23,"url":24,"external":8,"children":45},[],{"title":39,"url":40,"external":8,"children":47},[],{"title":49,"url":50,"external":8,"children":51},"سیاسی","\u002Fcategory\u002Fpolitics",[52,56,60,64],{"title":53,"url":54,"external":8,"children":55},"دفاعی و امنیتی","\u002Fcategory\u002Fdefense-security",[],{"title":57,"url":58,"external":8,"children":59},"دولت","\u002Fcategory\u002Fgovernment",[],{"title":61,"url":62,"external":8,"children":63},"سیاست","\u002Fcategory\u002Fdomestic-politics",[],{"title":65,"url":66,"external":8,"children":67},"مجلس","\u002Fcategory\u002Fparliament",[],{"title":69,"url":70,"external":8,"children":71},"اجتماعی","\u002Fcategory\u002Fsociety",[72,76,80,84,88,92],{"title":73,"url":74,"external":8,"children":75},"آموزش","\u002Fcategory\u002Feducation",[],{"title":77,"url":78,"external":8,"children":79},"جامعه","\u002Fcategory\u002Fcommunity",[],{"title":81,"url":82,"external":8,"children":83},"حوادث، انتظامی","\u002Fcategory\u002Fincidents",[],{"title":85,"url":86,"external":8,"children":87},"سلامت و رفاه","\u002Fcategory\u002Fhealth-welfare",[],{"title":89,"url":90,"external":8,"children":91},"شهری","\u002Fcategory\u002Furban",[],{"title":93,"url":94,"external":8,"children":95},"محیط زیست","\u002Fcategory\u002Fenvironment",[],{"title":97,"url":98,"external":8,"children":99},"بین الملل","\u002Fcategory\u002Finternational",[],{"title":101,"url":102,"external":8,"children":103},"ورزشی","\u002Fcategory\u002Fsport",[104,108,112,116,120],{"title":105,"url":106,"external":8,"children":107},"بسکتبال","\u002Fcategory\u002Fbasketball",[],{"title":109,"url":110,"external":8,"children":111},"فوتبال","\u002Fcategory\u002Ffootball",[],{"title":113,"url":114,"external":8,"children":115},"کشتی و وزنه برداری","\u002Fcategory\u002Fwrestling-weightlifting",[],{"title":117,"url":118,"external":8,"children":119},"والیبال","\u002Fcategory\u002Fvolleyball",[],{"title":121,"url":122,"external":8,"children":123},"ورزش های رزمی","\u002Fcategory\u002Fmartial-arts",[],{"title":125,"url":126,"external":8,"children":127},"فرهنگی","\u002Fcategory\u002Fculture",[128,132,136,140,144],{"title":129,"url":130,"external":8,"children":131},"رسانه","\u002Fcategory\u002Fmedia",[],{"title":133,"url":134,"external":8,"children":135},"سینما و تئاتر","\u002Fcategory\u002Fcinema-theater",[],{"title":137,"url":138,"external":8,"children":139},"گردشگری","\u002Fcategory\u002Ftourism",[],{"title":141,"url":142,"external":8,"children":143},"موسیقی","\u002Fcategory\u002Fmusic",[],{"title":145,"url":146,"external":8,"children":147},"میراث فرهنگی","\u002Fcategory\u002Fheritage",[],{"title":149,"url":150,"external":8,"children":151},"استان ها","\u002Fcategory\u002Fprovinces",[152,156,160,164,168,172,176,180,184,188,192,196,200,204,208,212,216,220,224,228,232],{"title":153,"url":154,"external":8,"children":155},"آذربایجان شرقی","\u002Fcategory\u002Fآذربایجان-شرقی",[],{"title":157,"url":158,"external":8,"children":159},"اردبیل","\u002Fcategory\u002Fاردبیل",[],{"title":161,"url":162,"external":8,"children":163},"اصفهان","\u002Fcategory\u002Fاصفهان",[],{"title":165,"url":166,"external":8,"children":167},"البرز","\u002Fcategory\u002Fالبرز",[],{"title":169,"url":170,"external":8,"children":171},"بوشهر","\u002Fcategory\u002Fبوشهر",[],{"title":173,"url":174,"external":8,"children":175},"خراسان رضوی","\u002Fcategory\u002Fخراسان-رضوی",[],{"title":177,"url":178,"external":8,"children":179},"خراسان شمالی","\u002Fcategory\u002Fخراسان-شمالی",[],{"title":181,"url":182,"external":8,"children":183},"خوزستان","\u002Fcategory\u002Fخوزستان",[],{"title":185,"url":186,"external":8,"children":187},"سیستان و بلوچستان","\u002Fcategory\u002Fسیستان-و-بلوچستان",[],{"title":189,"url":190,"external":8,"children":191},"فارس","\u002Fcategory\u002Fفارس",[],{"title":193,"url":194,"external":8,"children":195},"قزوین","\u002Fcategory\u002Fقزوین",[],{"title":197,"url":198,"external":8,"children":199},"قم","\u002Fcategory\u002Fقم",[],{"title":201,"url":202,"external":8,"children":203},"کردستان","\u002Fcategory\u002Fکردستان",[],{"title":205,"url":206,"external":8,"children":207},"کرمان","\u002Fcategory\u002Fکرمان",[],{"title":209,"url":210,"external":8,"children":211},"کرمانشاه","\u002Fcategory\u002Fکرمانشاه",[],{"title":213,"url":214,"external":8,"children":215},"گلستان","\u002Fcategory\u002Fگلستان",[],{"title":217,"url":218,"external":8,"children":219},"لرستان","\u002Fcategory\u002Fلرستان",[],{"title":221,"url":222,"external":8,"children":223},"مازندران","\u002Fcategory\u002Fمازندران",[],{"title":225,"url":226,"external":8,"children":227},"مرکزی","\u002Fcategory\u002Fمرکزی",[],{"title":229,"url":230,"external":8,"children":231},"هرمزگان","\u002Fcategory\u002Fهرمزگان",[],{"title":233,"url":234,"external":8,"children":235},"همدان","\u002Fcategory\u002Fهمدان",[],{"title":237,"url":238,"external":8,"children":239},"یادداشت","\u002Fnotes",[],[241,245,249,253],{"title":242,"url":243,"external":8,"children":244},"درباره ما","\u002Fpage\u002Fabout",[],{"title":246,"url":247,"external":8,"children":248},"تماس با ما","\u002Fpage\u002Fcontact",[],{"title":250,"url":251,"external":8,"children":252},"نسخه چاپی","\u002Fnewspaper",[],{"title":254,"url":255,"external":8,"children":256},"آرشیو اخبار","\u002Farchive",[],[258,275,291,303,315,326,340,354],{"id":259,"type":260,"upTitle":261,"title":262,"lead":263,"url":264,"cover":265,"category":271,"publishedAt":274,"isFeatured":8,"isBreaking":8},106775,"news",null,"شبکه بانکی به بیش از یک میلیون و ۶۶۸ هزار درخواست «حسام» پاسخ داد","بانک مرکزی اعلام کرد از زمان رونمایی سامانه «حسام»، شبکه بانکی به یک میلیون و ۶۶۸ هزار و ۵۳۶ درخواست پاسخ داده است.","\u002Fnews\u002F106775\u002Fشبکه-بانکی-به-بیش-از-یک-میلیون-و-۶۶۸-هزار-درخواست-حسام-پاسخ",{"path":266,"ext":267,"width":268,"height":269,"alt":261,"caption":261,"src":270},"2026\u002F11\u002F106776","jpg",180,120,"\u002Fmedia\u002F2026\u002F11\u002F106776.jpg",{"id":272,"name":19,"slug":273,"color":261},251,"bank-insurance","2026-11-18T12:47:43Z",{"id":276,"type":260,"upTitle":277,"title":278,"lead":279,"url":280,"cover":281,"category":286,"publishedAt":290,"isFeatured":8,"isBreaking":8},106772,"رییس کل سازمان توسعه تجارت ایران در سفر به گیلان مطرح کرد","تدوین ۲۰ بسته سرمایه‌گذاری برای توسعه تولید و تجارت گیلان","رئیس‌کل سازمان توسعه تجارت ایران ضمن اشاره به ظرفیت‌های راهبردی استان گیلان در حوزه حمل‌ونقل و تجارت ریلی، آبی، دریایی و هوایی،از تدوین ۲۰ بسته سرمایه‌گذاری با هدف پاسخ‌گویی به نیازها و رفع خلاهای حوزه تولید و تجارت…","\u002Fnews\u002F106772\u002Fتدوین-۲۰-بسته-سرمایهگذاری-برای-توسعه-تولید-و-تجارت-گیلان",{"path":282,"ext":267,"width":283,"height":284,"alt":261,"caption":261,"src":285},"2026\u002F11\u002F106773",550,333,"\u002Fmedia\u002F2026\u002F11\u002F106773.jpg",{"id":287,"name":69,"slug":288,"color":289},6,"society","teal","2026-11-18T12:23:49Z",{"id":292,"type":260,"upTitle":261,"title":293,"lead":294,"url":295,"cover":296,"category":301,"publishedAt":302,"isFeatured":8,"isBreaking":8},106769,"اقتصاد چرخشی؛ مسیر فولاد هرمزگان برای بازیابی منابع و خلق ارزش افزوده","مدیرعامل شرکت نگین فولاد هرمزگان ، با تشریح رویکردهای فولاد هرمزگان در حوزه اقتصاد چرخشی، از برنامه‌های این مجموعه برای کاهش ضایعات، بازگشت اقلام قابل استفاده به چرخه تولید و بهره‌برداری اقتصادی از دارایی‌های راکد خبر…","\u002Fnews\u002F106769\u002Fاقتصاد-چرخشی-مسیر-فولاد-هرمزگان-برای-بازیابی-منابع-و-خلق",{"path":297,"ext":267,"width":298,"height":299,"alt":261,"caption":261,"src":300},"2026\u002F11\u002F106770",750,1000,"\u002Fmedia\u002F2026\u002F11\u002F106770.jpg",{"id":287,"name":69,"slug":288,"color":289},"2026-11-18T12:22:29Z",{"id":304,"type":260,"upTitle":261,"title":305,"lead":306,"url":307,"cover":308,"category":313,"publishedAt":314,"isFeatured":8,"isBreaking":8},106766,"فولاد مبارکه به دنبال عبور از بازیافت سنتی و استقرار الگوی جامع اقتصاد چرخشی","مدیر پژوهش و نوآوری فولاد مبارکه، با تأکید بر اینکه اقتصاد چرخشی مفهومی فراتر از مدیریت پسماند و بازیافت است، مدیریت هوشمند منابع و خلق ارزش اقتصادی را از مهم‌ترین اهداف این رویکرد دانست و گفت: فولاد مبارکه در حال تدوین…","\u002Fnews\u002F106766\u002Fفولاد-مبارکه-به-دنبال-عبور-از-بازیافت-سنتی-و-استقرار-الگوی",{"path":309,"ext":267,"width":310,"height":311,"alt":261,"caption":261,"src":312},"2026\u002F11\u002F106767",675,793,"\u002Fmedia\u002F2026\u002F11\u002F106767.jpg",{"id":287,"name":69,"slug":288,"color":289},"2026-11-18T12:19:00Z",{"id":316,"type":260,"upTitle":261,"title":317,"lead":261,"url":318,"cover":319,"category":324,"publishedAt":325,"isFeatured":8,"isBreaking":8},106744,"روزنامه اقتصاد پویا ۲۷آبان","\u002Fnews\u002F106744\u002Fروزنامه-اقتصاد-پویا-۲۷آبان",{"path":320,"ext":267,"width":321,"height":322,"alt":261,"caption":261,"src":323},"2026\u002F11\u002F106746",1280,932,"\u002Fmedia\u002F2026\u002F11\u002F106746.jpg",{"id":287,"name":69,"slug":288,"color":289},"2026-11-18T11:07:07Z",{"id":327,"type":260,"upTitle":261,"title":328,"lead":329,"url":330,"cover":331,"category":336,"publishedAt":339,"isFeatured":8,"isBreaking":8},106741,"خیز بلند رایتل برای تغییر بازی در بازار ارتباطات؛ نسل پنجم آمد، جایگاه اپراتور تغییر می‌کند","رایتل در آستانه پانزدهمین سالروز تأسیس خود، با ورود رسمی به نسل پنجم تلفن همراه (۵G)، از استراتژی جدید خود برای تغییر جایگاه در صنعت فناوری اطلاعات کشور خبر داد. به گفته مدیرعامل این شرکت، تمرکز رایتل دیگر بر رقابت سنتی…","\u002Fnews\u002F106741\u002Fخیز-بلند-رایتل-برای-تغییر-بازی-در-بازار-ارتباطات-نسل-پنجم",{"path":332,"ext":267,"width":333,"height":334,"alt":261,"caption":261,"src":335},"2026\u002F11\u002F106742",1109,742,"\u002Fmedia\u002F2026\u002F11\u002F106742.jpg",{"id":337,"name":11,"slug":338,"color":261},258,"ict","2026-11-17T15:54:09Z",{"id":341,"type":260,"upTitle":261,"title":342,"lead":343,"url":344,"cover":345,"category":350,"publishedAt":353,"isFeatured":8,"isBreaking":8},106737,"مدنی‌زاده: اجازه ندادیم اقتصاد وارد مسیر ابرتورمی شود","وزیر اقتصاد با اشاره به اقدامات دولت و همکاری بانک مرکزی اعلام کرد از تشدید تورم و ورود اقتصاد به شرایط ابرتورمی جلوگیری شده و روند رشد ماهانه قیمت‌ها نیز تحت کنترل قرار گرفته است.","\u002Fnews\u002F106737\u002Fمدنیزاده-اجازه-ندادیم-اقتصاد-وارد-مسیر-ابرتورمی-شود",{"path":346,"ext":267,"width":347,"height":348,"alt":261,"caption":261,"src":349},"2026\u002F11\u002F106738",720,480,"\u002Fmedia\u002F2026\u002F11\u002F106738.jpg",{"id":351,"name":15,"slug":352,"color":261},249,"macroeconomy","2026-11-17T08:31:20Z",{"id":355,"type":260,"upTitle":356,"title":357,"lead":358,"url":359,"cover":360,"category":365,"publishedAt":368,"isFeatured":8,"isBreaking":8},106735,"رئیس سازمان بورس عنوان کرد","ضرورت استفاده از فناوری‌های نوین برای افزایش توان نظام مالی کشور","رئیس سازمان بورس و اوراق بهادار با تأکید بر نقش تشکیل سرمایه در رشد اقتصادی کشور گفت: رشد اقتصادی از مسیر تشکیل سرمایه محقق می‌شود و در این زمینه، نهادهای مالی می‌توانند نقش مؤثری ایفا کنند. در این میان بهره‌گیری از…","\u002Fnews\u002F106735\u002Fضرورت-استفاده-از-فناوریهای-نوین-برای-افزایش-توان-نظام-مالی",{"path":361,"ext":267,"width":362,"height":363,"alt":261,"caption":261,"src":364},"2024\u002F09\u002F72402",900,600,"\u002Fmedia\u002F2024\u002F09\u002F72402.jpg",{"id":366,"name":23,"slug":367,"color":261},256,"bourse","2026-11-17T08:26:34Z",{"issueDate":370,"issueNumber":261,"url":318,"external":8,"cover":371,"coverImageUrl":261},"2026-11-18",{"path":320,"ext":267,"width":321,"height":322,"alt":372,"caption":261,"src":323},"روزنامه اقتصاد پویا",[],[375],{"id":376,"placement":377,"kind":378,"image":261,"link":261,"code":379},2,"articleEnd","code","\u003Cscript type=\"text\u002Fjavascript\">\n    (function(){\n    var now = new Date();\n    var head = document.getElementsByTagName('head')[0];\n    var script = document.createElement('script');\n    script.async = true;\n    var script_address = 'https:\u002F\u002Fcdn.yektanet.com\u002Fjs\u002Feghtesadepooya.ir\u002Fnative-eghtesadepooya.ir-12689.js';\n    script.src = script_address + '?v=' + now.getFullYear().toString() + '0' + now.getMonth() + '0' + now.getDate() + '0' + now.getHours();\n    head.appendChild(script);\n    })();\n\u003C\u002Fscript>\u003Cdiv id=\"pos-article-display-12433\">\u003C\u002Fdiv>",3,[382],{"name":383,"slug":384,"isDefault":385,"current":386,"days":389,"updatedAt":408},"تهران","tehran",true,{"temperature":387,"code":380,"humidity":388,"wind":287,"isDay":8},12,61,[390,394,398,401,405],{"date":391,"code":380,"max":392,"min":393},"2026-11-22",20,8,{"date":395,"code":380,"max":396,"min":397},"2026-11-23",22,10,{"date":399,"code":376,"max":396,"min":400},"2026-11-24",9,{"date":402,"code":403,"max":404,"min":393},"2026-11-25",1,21,{"date":406,"code":407,"max":392,"min":287},"2026-11-26",0,"2026-11-22T18:17:07Z",{"id":410,"type":411,"upTitle":412,"title":413,"subTitle":261,"lead":414,"bodyHtml":415,"slug":416,"url":417,"cover":418,"gallery":422,"videoEmbed":261,"category":261,"breadcrumbs":423,"tags":427,"author":437,"authorName":261,"sourceName":261,"sourceUrl":261,"publishedAt":440,"updatedAt":441,"readingMinutes":442,"isFeatured":8,"isBreaking":8,"isSponsored":8,"needsBody":8,"allowComments":385,"commentCount":407,"seo":443,"related":444},94541,"report","گزارش اقتصاد پویا از کمبود غذا و کالا به دلیل محاصره آمریکا؛","اقتصاد در آستانه یک انتخاب بزرگ","اقتصاد پویا \u002F سرویس اقتصاد و سیاست - سال‌ها درآمدهای نفتی برای اقتصاد ایران فقط یک منبع درآمد نبود؛ بلکه در بسیاری از مقاطع به ابزاری برای پوشاندن ضعف‌های ساختاری، تأمین هزینه‌های جاری، جبران کسری منابع و عبور موقت از بحران‌ها تبدیل شد. هر زمان قیمت نفت افزایش می‌یافت یا امکان فروش و دسترسی به درآمدهای ارزی بهتر می‌شد، بخشی از فشارهای اقتصادی کاهش پیدا می‌کرد و بسیاری از مشکلات ساختاری به آینده موکول می‌شدند. اما اکنون به نظر می‌رسد این نسخه قدیمی دیگر مانند گذشته کارایی ندارد. محدودیت‌های فروش نفت، دشواری انتقال منابع، فشار تحریم‌ها، کاهش قدرت خرید مردم، ناترازی‌های مالی و بانکی، بحران انرژی و فرسودگی زیرساخت‌ها در کنار یکدیگر قرار گرفته‌اند و فضای اقتصاد ایران را به مرحله‌ای رسانده‌اند که نمی‌توان با تزریق یک درآمد نفتی یا افزایش مقطعی صادرات، همه مشکلات را پوشاند.","\u003Cp>کریمی\u002F این واقعیت را می‌توان در یک جمله خلاصه کرد: درآمد نفت دیگر نمی‌تواند به تنهایی فاصله میان مشکلات ساختاری و توان اقتصاد برای حل آنها را پر کند.درآمدهای نفتی در اقتصاد ایران طی دهه‌های گذشته نقشی تعیین‌کننده در بودجه، تأمین ارز و واردات داشته‌اند. زمانی که منابع نفتی افزایش پیدا می‌کرد، دولت امکان بیشتری برای تأمین کالاهای مورد نیاز، اجرای پروژه‌های عمرانی، کنترل بازار ارز و پرداخت هزینه‌های خود پیدا می‌کرد. اما همین وابستگی، یک مشکل اساسی ایجاد کرد؛ به جای آنکه اقتصاد در دوره‌های رونق نفتی برای روزهای سخت اصلاح شود، بخشی از مشکلات به کمک درآمد نفتی به تعویق افتاد.اکنون اما مسئله متفاوت است. حتی اگر درآمد نفت افزایش یابد، مشکلات اقتصاد ایران تنها با منابع ارزی قابل حل نیستند. ناترازی بانک‌ها، ضعف سرمایه‌گذاری، کاهش بهره‌وری، مشکلات محیط کسب‌وکار، فرسودگی تجهیزات صنعتی، بحران آب، ناترازی برق و گاز، کاهش قدرت خرید و بی‌ثباتی تصمیم‌های اقتصادی، مسائلی هستند که نیازمند اصلاحات عمیق و زمان‌برند.به همین دلیل، جمله‌ای که درباره پایان امکان پنهان کردن بحران‌ها با درآمد نفت مطرح شده، فراتر از یک هشدار درباره نفت است؛ این جمله در واقع به پایان یک مدل حکمرانی اقتصادی اشاره دارد که در آن منابع نفتی می‌توانستند بخش قابل توجهی از ضعف‌های اقتصاد را برای مدتی از دید افکار عمومی و حتی سیاست‌گذاران دور نگه دارند.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>نفت دیگر چتر اقتصاد ایران نیست\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>اقتصاد نفتی زمانی می‌تواند بحران‌ها را پنهان کند که درآمد نفتی هم قابل توجه باشد و هم امکان دسترسی کامل به آن وجود داشته باشد. اگر درآمدهای نفتی کاهش پیدا کند یا انتقال و استفاده از منابع با محدودیت مواجه شود، نقش نفت در پوشش مشکلات نیز کاهش خواهد یافت.این اتفاق به معنای بی‌اهمیت شدن نفت نیست. نفت همچنان یکی از مهم‌ترین منابع درآمد و ارزآوری کشور محسوب می‌شود، اما مسئله اصلی آن است که دیگر نمی‌توان تمام آینده اقتصاد را به میزان فروش نفت گره زد.در چنین شرایطی، هر کاهش صادرات یا اختلال در درآمدهای ارزی می‌تواند به سرعت خود را در بازار ارز، قیمت کالاهای وارداتی، هزینه مواد اولیه، تورم و هزینه تولید نشان دهد. اقتصاد وابسته به واردات نیز در چنین وضعیتی آسیب‌پذیرتر می‌شود. تولیدکننده‌ای که برای تأمین ماشین‌آلات، قطعات یا مواد اولیه به ارز نیاز دارد، با افزایش هزینه مواجه می‌شود و این افزایش هزینه در نهایت می‌تواند به قیمت مصرف‌کننده منتقل شود.در سوی دیگر، دولت نیز با محدودیت منابع مواجه می‌شود. اگر درآمد نفتی نتواند مانند گذشته بخشی از هزینه‌ها را پوشش دهد، فشار بیشتری بر منابع مالیاتی، فروش دارایی‌ها، استقراض و سایر روش‌های تأمین مالی وارد خواهد شد. هر یک از این روش‌ها نیز پیامدهای خاص خود را دارند و اگر بدون اصلاح ساختار هزینه‌ها مورد استفاده قرار گیرند، می‌توانند مشکلات جدیدی ایجاد کنند.بنابراین مسئله فقط «کم شدن پول نفت» نیست؛ مسئله اصلی این است که اقتصادی که برای سال‌ها بخشی از هزینه‌های خود را با درآمد نفتی پوشش داده، اکنون باید بدون اتکا به همان پشتوانه، بخش قابل توجهی از مشکلات خود را حل کند.این تغییر، یک اجبار تاریخی برای اقتصاد ایران ایجاد کرده است: حرکت از اقتصاد متکی بر منابع به سمت اقتصادی که درآمد خود را از تولید، سرمایه‌گذاری، صادرات غیرنفتی، بهره‌وری و فعالیت بخش خصوصی به دست می‌آورد.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>بحران‌ها دیگر قابل عقب‌انداختن نیستند\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>یکی از ویژگی‌های اقتصاد ایران در سال‌های گذشته، امکان به تعویق انداختن اصلاحات بوده است. هر زمان یک مشکل ساختاری به مرحله بحرانی نزدیک می‌شد، راهکارهایی موقت برای عبور از آن به کار گرفته می‌شد. اما مشکل این روش آن است که بحران حل نمی‌شود؛ فقط زمان بروز آن به آینده منتقل می‌شود.ناترازی انرژی نمونه روشنی از این مسئله است. برای سال‌ها افزایش مصرف، توسعه ناکافی زیرساخت و پایین بودن بهره‌وری انرژی در کنار یکدیگر قرار گرفتند. اکنون نتیجه آن در قالب محدودیت برق و گاز برای بخش‌های مختلف اقتصاد ظاهر می‌شود. تولیدکننده‌ای که انرژی پایدار ندارد، نمی‌تواند برنامه تولید منظم داشته باشد. توقف تولید نیز به معنای کاهش درآمد، کاهش بهره‌وری و افزایش هزینه تمام‌شده است.ناترازی بانکی نیز وضعیت مشابهی دارد. بانک‌هایی که با مشکلات ساختاری، دارایی‌های کم‌کیفیت یا عدم تعادل منابع و مصارف مواجه‌اند، نمی‌توانند به شکل مطلوب موتور تأمین مالی اقتصاد باشند. در چنین شرایطی، بنگاه تولیدی برای تأمین سرمایه در گردش با مشکل مواجه می‌شود و هزینه تأمین مالی افزایش پیدا می‌کند.در حوزه سرمایه‌گذاری نیز مسئله جدی است. اقتصادی که با نااطمینانی بالا مواجه باشد، برای سرمایه‌گذار جذابیت کمتری خواهد داشت. سرمایه‌گذار داخلی ممکن است به جای توسعه خط تولید، سرمایه خود را به فعالیت‌های کوتاه‌مدت و کم‌ریسک‌تر منتقل کند. سرمایه‌گذار خارجی نیز برای ورود به بازاری که با ریسک‌های متعدد اقتصادی و سیاسی مواجه است، احتیاط بیشتری خواهد داشت.در این میان، فشار اصلی در نهایت به مردم منتقل می‌شود. کاهش قدرت خرید، افزایش هزینه مسکن، رشد قیمت کالاها، افزایش هزینه آموزش و درمان و دشوار شدن تأمین نیازهای روزمره، نشانه‌هایی هستند که نشان می‌دهند بحران اقتصادی دیگر صرفاً در شاخص‌های کلان قابل مشاهده نیست؛ بلکه وارد زندگی روزمره خانوارها شده است.وقتی خانواده برای خرید کالاهای ضروری نیز ناچار به حذف برخی اقلام یا کاهش مصرف می‌شود، یعنی اقتصاد با بحران تقاضا مواجه است. وقتی بنگاه تولیدی به دلیل نبود مشتری نمی‌تواند ظرفیت خود را فعال کند، بحران تقاضا به بحران تولید تبدیل می‌شود. و زمانی که تولید کاهش پیدا کند، اشتغال نیز تحت فشار قرار می‌گیرد.به این ترتیب، زنجیره‌ای شکل می‌گیرد که از ضعف درآمد شروع می‌شود و به کاهش تولید و اشتغال بازمی‌گردد.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>انتخاب میان اصلاح سخت و بحران سخت‌تر\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>اکنون پرسش اصلی این نیست که آیا اقتصاد ایران نیازمند تغییر است یا خیر؛ مسئله این است که این تغییر چگونه و با چه سرعتی انجام خواهد شد.اصلاح اقتصادی در شرایط عادی نیز دشوار است، اما زمانی که فشار تورمی، محدودیت منابع، کاهش قدرت خرید و ناترازی‌های متعدد همزمان وجود داشته باشد، هزینه تصمیم‌گیری بیشتر می‌شود. با این حال، به تعویق انداختن اصلاحات نیز بدون هزینه نیست. حتی ممکن است هزینه اصلاح در آینده بسیار بیشتر از امروز باشد.یکی از مهم‌ترین تغییرات مورد نیاز، کاهش وابستگی بودجه و سیاست‌گذاری به درآمدهای ناپایدار نفتی است. این مسئله به معنای حذف نفت از اقتصاد نیست، بلکه باید نفت از یک منبع برای پوشاندن هزینه‌های جاری به ابزاری برای سرمایه‌گذاری در آینده تبدیل شود.درآمدهای نفتی می‌توانند به جای آنکه صرف هزینه‌های روزمره شوند، برای توسعه زیرساخت، افزایش بهره‌وری، نوسازی صنایع، توسعه فناوری، سرمایه‌گذاری در انرژی‌های نو و تقویت صندوق‌های ثروت ملی مورد استفاده قرار گیرند. در این صورت نفت به جای آنکه وابستگی ایجاد کند، می‌تواند سکوی عبور از وابستگی باشد.همزمان، فضای کسب‌وکار نیازمند ثبات است. تولیدکننده برای سرمایه‌گذاری به اطمینان از قوانین، دسترسی به انرژی، امکان تأمین مواد اولیه، ثبات نسبی نرخ ارز و چشم‌انداز بازار نیاز دارد. نمی‌توان از بخش خصوصی انتظار سرمایه‌گذاری بلندمدت داشت، اما هر چند ماه یک‌بار قواعد فعالیت اقتصادی تغییر کند.اصلاح نظام مالیاتی، کاهش اقتصاد غیرمولد، تقویت رقابت، تسهیل تجارت و حمایت هدفمند از صنایع رقابت‌پذیر نیز می‌تواند بخشی از مسیر باشد. حمایت از تولید نباید به معنای زنده نگه داشتن واحدهای ناکارآمد باشد؛ بلکه منابع باید به سمت بنگاه‌هایی هدایت شوند که ظرفیت رشد، اشتغال و صادرات دارند.در طرف دیگر، مردم باید در مرکز سیاست‌گذاری اقتصادی قرار بگیرند. اصلاحات اقتصادی اگر بدون توجه به قدرت خرید خانوارها اجرا شود، می‌تواند فشار اجتماعی را افزایش دهد. بنابراین هر سیاست اصلاحی باید همزمان با برنامه‌ای برای حمایت از اقشار آسیب‌پذیر و حفظ حداقل قدرت خرید اجرا شود.اقتصاد ایران امروز در نقطه‌ای قرار گرفته که دیگر نمی‌توان مشکلات را صرفاً با امید به افزایش درآمد نفتی به آینده موکول کرد. نفت همچنان اهمیت دارد، اما نفت نمی‌تواند جایگزین اصلاح ساختاری شود.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>آنچه در پیش است می‌تواند به دو مسیر متفاوت منتهی شود. مسیر نخست، ادامه سیاست‌های کوتاه‌مدت و تلاش برای عبور موقت از هر بحران است؛ مسیری که شاید در کوتاه‌مدت فشار را کاهش دهد، اما مشکلات را به آینده منتقل می‌کند. مسیر دوم، پذیرش دشواری اصلاحات و حرکت به سمت اقتصادی متنوع‌تر، رقابتی‌تر و کمتر وابسته به منابع طبیعی است.سؤال اساسی نیز همین است که آیا تغییرات پیش‌رو می‌توانند ایران را به افق روشن‌تری برسانند یا نه. پاسخ این پرسش بیش از آنکه به میزان فروش نفت در یک سال خاص وابسته باشد، به کیفیت تصمیم‌هایی بستگی دارد که برای آینده اقتصاد گرفته می‌شوند.اگر درآمد نفت همچنان صرف پوشاندن کسری‌ها و بحران‌های روزمره شود، ممکن است فرصت اصلاح دوباره از دست برود. اما اگر نفت به سرمایه‌ای برای ساختن اقتصاد آینده تبدیل شود و همزمان اصلاحات واقعی در نظام مالی، بانکی، انرژی، تولید و سرمایه‌گذاری انجام گیرد، همین محدودیت‌ها می‌توانند به نقطه آغاز یک تغییر بزرگ تبدیل شوند.اکنون زمان آن رسیده است که اقتصاد ایران از «اقتصاد نفت برای عبور از بحران» به «اقتصاد بدون وابستگی برای ساختن آینده» حرکت کند. مسئله دیگر فقط میزان درآمد کشور نیست؛ مسئله این است که با منابع موجود چه آینده‌ای ساخته خواهد شد.\u003C\u002Fp>","اقتصاد-در-آستانه-یک-انتخاب-بزرگ","\u002Fnews\u002F94541\u002Fاقتصاد-در-آستانه-یک-انتخاب-بزرگ",{"path":419,"ext":267,"width":362,"height":420,"alt":413,"caption":261,"src":421},"2021\u002F08\u002F29408",450,"\u002Fmedia\u002F2021\u002F08\u002F29408.jpg",[],[424],{"name":425,"url":426},"اقتصاد پویا","\u002F",[428,431,434],{"name":429,"slug":430},"اقتصاد ایران","اقتصاد-ایران",{"name":432,"slug":433},"اقتصاد نفتی","اقتصاد-نفتی",{"name":435,"slug":436},"بحران‌ها","بحرانها",{"name":438,"slug":439},"مونا ربیعیان","مونا-ربیعیان","2026-08-31T09:11:43Z","2026-08-31T09:11:44Z",7,{"title":261,"description":261,"canonical":261,"noIndex":8},[445,457,468,478,490,501],{"id":446,"type":411,"upTitle":447,"title":448,"lead":449,"url":450,"cover":451,"category":261,"publishedAt":456,"isFeatured":8,"isBreaking":8},106551,"گزارش اقتصاد پویا از تاب‌آوری اقتصاد ایران ؛","تورم مزمن؛ میراث شوم سیاست‌گذاری ناپایدار","اقتصاد پویا \u002F سرویس اقتصاد سیاسی- سال‌هاست که اقتصاد ایران در چنبره تورمی مزمن و ریشه‌دار گرفتار شده است؛ پدیده‌ای ویرانگر که نه‌تنها قطره‌قطره قدرت خرید خانوارها را می‌بلعد، بلکه افق برنامه‌ریزی را برای تولیدکننده…","\u002Fnews\u002F106551\u002Fتورم-مزمن-میراث-شوم-سیاستگذاری-ناپایدار",{"path":452,"ext":267,"width":453,"height":454,"alt":261,"caption":261,"src":455},"2026\u002F07\u002F93466",780,470,"\u002Fmedia\u002F2026\u002F07\u002F93466.jpg","2026-11-11T08:49:00Z",{"id":458,"type":459,"upTitle":261,"title":460,"lead":461,"url":462,"cover":463,"category":261,"publishedAt":467,"isFeatured":8,"isBreaking":8},106503,"note","اقتصاد معطل تصمیم‌های سیاسی","اقتصاد ایران در شرایطی به آینده چشم دوخته که هنوز چشم‌انداز روشنی از تحولات امنیتی منطقه وجود ندارد. احتمال تشدید درگیری‌ها، نامشخص بودن مسیر دیپلماسی و نگرانی از گسترش دامنه تنش‌ها، فضایی از انتظار و احتیاط را بر…","\u002Fnews\u002F106503\u002Fاقتصاد-معطل-تصمیمهای-سیاسی",{"path":464,"ext":267,"width":465,"height":465,"alt":261,"caption":261,"src":466},"2026\u002F04\u002F90359",640,"\u002Fmedia\u002F2026\u002F04\u002F90359.jpg","2026-11-10T07:16:57Z",{"id":469,"type":411,"upTitle":470,"title":471,"lead":472,"url":473,"cover":474,"category":261,"publishedAt":477,"isFeatured":8,"isBreaking":8},106465,"گزارش اقتصاد پویا از رکود تولید و التهاب بازار ارز؛","اقتصاد زیر سایه انتظارات ارزی","اقتصاد پویا \u002F سرویس اجتماعی - افزایش نرخ ارز در اقتصاد ایران دیگر صرفاً یک اتفاق در بازار مبادلات ارزی نیست، بلکه به عاملی تعیین‌کننده در شکل‌گیری انتظارات تورمی و تغییر سطح عمومی قیمت‌ها تبدیل شده است. تجربه دوره‌های…","\u002Fnews\u002F106465\u002Fاقتصاد-زیر-سایه-انتظارات-ارزی",{"path":475,"ext":267,"width":347,"height":348,"alt":261,"caption":261,"src":476},"2024\u002F06\u002F69513","\u002Fmedia\u002F2024\u002F06\u002F69513.jpg","2026-11-09T10:14:05Z",{"id":479,"type":411,"upTitle":480,"title":481,"lead":482,"url":483,"cover":484,"category":261,"publishedAt":489,"isFeatured":8,"isBreaking":8},106408,"گزارش اقتصاد پویا از نصف شدن نقدینگی؛","اقتصاد در مسیر رکود تورمی","اقتصاد پویا \u002F افزایش تورم در اقتصاد ایران طی سال‌های اخیر به یکی از پیچیده‌ترین چالش‌های سیاست‌گذاری اقتصادی تبدیل شده است؛ چالشی که دیگر نمی‌توان تمام ابعاد آن را صرفاً با رشد نقدینگی، افزایش پایه پولی یا بالا رفتن…","\u002Fnews\u002F106408\u002Fاقتصاد-در-مسیر-رکود-تورمی",{"path":485,"ext":267,"width":486,"height":487,"alt":261,"caption":261,"src":488},"2023\u002F04\u002F55240",300,168,"\u002Fmedia\u002F2023\u002F04\u002F55240.jpg","2026-11-08T09:24:17Z",{"id":491,"type":459,"upTitle":261,"title":492,"lead":493,"url":494,"cover":495,"category":261,"publishedAt":500,"isFeatured":8,"isBreaking":8},106258,"طبقه‌ای که آرام آرام کوچک می‌شود","فقر همیشه با خالی شدن سفره یا از دست رفتن شغل شروع نمی‌شود. گاهی بسیار آرام‌تر وارد زندگی می‌شود؛ از جایی که خانواده دیگر نمی‌تواند مثل گذشته پس‌انداز کند، خریدهایش را عقب می‌اندازد، سفر را حذف می‌کند، درمان را به تعویق…","\u002Fnews\u002F106258\u002Fطبقهای-که-آرام-آرام-کوچک-میشود",{"path":496,"ext":267,"width":497,"height":498,"alt":261,"caption":261,"src":499},"2022\u002F01\u002F35428",800,460,"\u002Fmedia\u002F2022\u002F01\u002F35428.jpg","2026-11-02T11:15:08Z",{"id":502,"type":459,"upTitle":261,"title":503,"lead":504,"url":505,"cover":506,"category":261,"publishedAt":510,"isFeatured":8,"isBreaking":8},106246,"اقتصاد ایران قربانی سیاست‌های تکراری","یکی از بزرگ‌ترین مشکلات اقتصاد ایران، نه فقط کمبود منابع، تحریم‌ها یا محدودیت‌های تجاری، بلکه تکرار سیاست‌هایی است که بارها ناکارآمدی خود را نشان داده‌اند.","\u002Fnews\u002F106246\u002Fاقتصاد-ایران-قربانی-سیاستهای-تکراری",{"path":507,"ext":267,"width":508,"height":321,"alt":261,"caption":261,"src":509},"2026\u002F04\u002F90364",1203,"\u002Fmedia\u002F2026\u002F04\u002F90364.jpg","2026-11-02T09:12:16Z",{"name":425,"description":512,"ga4MeasurementId":513,"adsEnabled":385,"jaaarArchiveUrl":514},"سایت خبری و تحلیلی اقتصاد پویا","G-JXE5N6TMHY","https:\u002F\u002Fwww.jaaar.com\u002Fkiosk\u002Farchives\u002FEqtesad_pooya"]