خلاصه خبر
کالابرگ قرار بود بخشی از فشار اقتصادی بر خانوارها را کاهش دهد، اما وقتی هزینههای زندگی با سرعت افزایش پیدا میکند و قدرت خرید مردم هر روز کوچکتر میشود، این پرسش جدی مطرح است که اعتبار کالابرگ تا چه اندازه میتواند از سفره خانوارها محافظت کند؟

حسین کریمی
برای بسیاری از مردم، مبلغی که تحت عنوان حمایت معیشتی اختصاص مییابد، نه پشتوانهای برای تأمین نیازهای اساسی در طول ماه، بلکه اعتباری محدود برای یک بار خرید از سوپرمارکت است؛ خریدی که شاید چند قلم کالای ضروری را تأمین کند، اما در برابر هزینههای سنگین زندگی، اثر ماندگاری ندارد.مسئله اصلی این است که معیشت خانوار فقط با خرید چند قلم کالا تعریف نمیشود. اجاره مسکن، قبوض، هزینه رفتوآمد، درمان، آموزش و سایر مخارج روزمره، بخش بزرگی از درآمد خانوادهها را میبلعد. در چنین شرایطی، حتی اگر کالابرگ بتواند بخشی از هزینه خرید مواد غذایی را جبران کند، فشار اصلی همچنان پابرجا میماند. خانوادهای که برای تأمین اجاره خانه یا پرداخت هزینه درمان با مشکل مواجه است، با دریافت اعتباری محدود برای خرید کالا، از بحران معیشتی خارج نمیشود. کالابرگ میتواند کمککننده باشد، اما نمیتواند جایگزین سیاست اقتصادی مؤثر شود.مشکل زمانی عمیقتر میشود که اعتبار حمایتی با افزایش قیمت کالاهای اساسی تناسب نداشته باشد. اگر قیمت مواد غذایی و سایر نیازهای ضروری بالا برود، اما میزان حمایت ثابت بماند یا با تأخیر افزایش پیدا کند، ارزش واقعی کالابرگ کاهش مییابد. در ظاهر، مبلغی به حساب یا اعتبار خانوار اضافه شده است، اما در عمل، همان مبلغ کالاهای کمتری میخرد. به این ترتیب، فاصله میان حمایت اسمی و حمایت واقعی بیشتر میشود و خانوارها ناچارند بخش بزرگتری از درآمد خود را برای حفظ حداقل سطح مصرف اختصاص دهند.از سوی دیگر، نباید فراموش کرد که سیاستهای حمایتی بدون کنترل عوامل ایجادکننده تورم، به راهحلهایی موقت تبدیل میشوند. وقتی هزینه تولید، حملونقل، اجاره و تأمین کالا افزایش مییابد، تزریق اعتبار محدود به خانوارها نمیتواند بهتنهایی روند فرسایش قدرت خرید را متوقف کند. حمایت معیشتی باید در کنار سیاستهای مهار تورم، ثبات بازار، افزایش فرصتهای شغلی و تقویت درآمد واقعی خانوارها قرار گیرد؛ در غیر این صورت، هر افزایش کمک مالی ممکن است پس از مدتی زیر فشار گرانی بیاثر شود.معیار موفقیت کالابرگ نباید صرفاً تعداد مشمولان یا مبلغ تخصیصیافته باشد؛ پرسش مهم این است که این حمایت چه سهمی از هزینه واقعی سبد ضروری خانوار را پوشش میدهد و آیا توانسته است دسترسی مردم به غذای کافی و باکیفیت را حفظ کند؟ انتشار منظم اطلاعات درباره ارزش واقعی کالابرگ، نسبت آن به هزینه سبد معیشت و تغییرات قیمت کالاهای مشمول میتواند امکان ارزیابی دقیقتر سیاست را فراهم کند.حمایت مؤثر باید متناسب با وضعیت اقتصادی خانوارها طراحی شود؛ بهویژه خانوادههای کمدرآمد، بازنشستگان، کارگران و افرادی که بخش عمده درآمدشان صرف نیازهای ضروری میشود. همچنین، دسترسی آسان به کالاهای مشمول، جلوگیری از محدودیتهای غیرضروری و نظارت بر عملکرد شبکه توزیع اهمیت دارد. اگر اعتبار وجود داشته باشد اما قیمت کالاها در فروشگاهها بالاتر باشد یا دسترسی به اقلام ضروری دشوار شود، اثر حمایتی برنامه کاهش خواهد یافت.کالابرگ میتواند در شرایط دشوار اقتصادی بخشی از فشار را کم کند، اما نباید به ویترین حمایت از مردم تبدیل شود؛ در حالی که هزینههای زندگی همچنان از درآمد خانوارها پیشی میگیرد. مردم به سیاستی نیاز دارند که قدرت خریدشان را حفظ کند، نه اعتباری که تنها برای یک بار خرید کافی باشد. اگر حمایت معیشتی به اندازهای نباشد که سهم معناداری از هزینههای ضروری را پوشش دهد، کالابرگ از ابزار توانمندسازی خانوار به مُسکّنی کوتاهمدت تبدیل میشود؛ مُسکّنی که درد را برای لحظهای آرام میکند، اما ریشه بحران را از بین نمیبرد.

