ضرورت جدی گرفتن هشدار های اجتماعی
خلاصه خبر
شناسایی ۱۸۶ هزار کودک ۵ تا ۶ ساله با نشانههای اضطراب، صرفاً یک عدد یا گزارش آماری نیست؛ این یک هشدار اجتماعی جدی است.

وقتی در سنینی که باید دوره رشد هیجانی، بازی، امنیت و شکلگیری اعتماد به جهان باشد، نشانههای اضطراب در چنین ابعادی دیده میشود، موضوع دیگر فقط یک مسئله فردی یا خانوادگی نیست، بلکه به مسئلهای در حوزه سلامت روان، آموزش، رفاه اجتماعی و حتی آینده سرمایه انسانی تبدیل میشود.
اضطراب در کودکان، برخلاف تصور رایج، همیشه در قالب ترس آشکار یا رفتارهای قابل مشاهده ساده بروز نمیکند. گاهی در گوشهگیری، بیقراری، اختلال خواب، وابستگی شدید، پرخاشگری، افت تمرکز یا مشکلات یادگیری خود را نشان میدهد. در بسیاری از موارد نیز خانوادهها این نشانهها را نه بهعنوان مسئلهای نیازمند مداخله، بلکه بهعنوان بخشی از خلقوخو یا رشد کودک تلقی میکنند. به همین دلیل، شناسایی این تعداد کودک و ارجاع آنها برای خدمات روانشناختی، در عین نگرانی، نشانهای مثبت از حساستر شدن نظام غربالگری و مداخله زودهنگام نیز هست. اهمیت این موضوع در آن است که اضطراب در کودکی، اگر نادیده گرفته شود، میتواند در سالهای بعد به مشکلات پیچیدهتری تبدیل شود. بسیاری از اختلالات هیجانی، مشکلات رفتاری و حتی دشواریهای تحصیلی، ریشههایی در همین سالهای اولیه دارند. مداخله در این سن، فقط درمان یک مشکل فعلی نیست؛ پیشگیری از آسیبهای بزرگتر آینده است. اما پرسش مهمتر این است که چرا اضطراب در این سنین تا این اندازه قابل توجه شده است؟ پاسخ را باید در مجموعهای از عوامل جستوجو کرد. فشارهای اقتصادی خانوادهها، تنشهای اجتماعی، سبک زندگی شهری، کاهش تعاملات اجتماعی سالم، استفاده زودهنگام از ابزارهای دیجیتال، اضطراب والدین و حتی فضای عمومی پرتنش، همگی میتوانند بر سلامت روان کودک اثر بگذارند. کودکان بیش از آنچه تصور میشود، اضطراب محیط را جذب میکنند؛ حتی زمانی که توان بیان آن را ندارند. در این میان، نقش خانواده تعیینکننده است.
کودک در این سن، جهان را از دریچه احساس امنیت در خانه تجربه میکند. اگر والدین خود تحت فشار مزمن، نگرانی اقتصادی یا فرسودگی روانی باشند، این وضعیت میتواند بهطور غیرمستقیم به کودک منتقل شود. بنابراین رسیدگی به اضطراب کودکان، بدون توجه به وضعیت روانی خانوادهها، کامل نخواهد بود. نکته مهم دیگر، دسترسی به خدمات روانشناختی است. ارجاع ۱۸۶ هزار کودک، فقط آغاز مسیر است. پرسش اینجاست که آیا ظرفیت کافی برای ارائه خدمات تخصصی، مداخله مؤثر و پیگیری مستمر وجود دارد؟ اگر غربالگری انجام شود اما خدمات در دسترس نباشد، بخشی از کارکرد این فرآیند تضعیف میشود. باید توجه داشت که مراجعه به خدمات روانشناختی برای کودک، نباید با انگ اجتماعی همراه باشد. همانطور که برای مشکلات جسمی مداخله زودهنگام ضروری است، در سلامت روان نیز همین منطق برقرار است. عادیسازی مراجعه برای حمایت روانی، بخشی از فرهنگسازی ضروری در این حوزه است. این آمار، بیش از آنکه نشانه بحرانی پنهان باشد، فرصتی برای توجه جدیتر به سلامت روان کودکان است.
اگر این نشانهها زود دیده شوند و مداخله مناسب انجام شود، بسیاری از آسیبها قابل پیشگیری است. در نهایت، باید این واقعیت را پذیرفت که سرمایهگذاری بر سلامت روان کودکان، هزینه نیست؛ سرمایهگذاری برای آینده جامعه است. کودک مضطرب امروز، اگر حمایت نشود، ممکن است نوجوان و بزرگسال آسیبپذیر فردا باشد. اما اگر امروز دیده شود، شنیده شود و حمایت دریافت کند، میتوان بسیاری از مسیرهای آسیب را تغییر داد. ۱۸۶ هزار کودک با نشانههای اضطراب، عدد کوچکی نیست. این عدد، زنگ خطری است که میگوید سلامت روان کودکان باید از حاشیه به متن سیاستگذاری بیاید؛ نه فردا، بلکه همین امروز.
