آموزههای اقتصادی برای مدیران کسبوکار (۴)
بزرگترین اشتباه مدیران؛ انتظار برای قطعیت
خلاصه خبر
بسیاری از مدیران تصور میکنند بهترین زمان برای تصمیمگیری، زمانی است که اطلاعات کامل در اختیار داشته باشند. آنها منتظر میمانند تا بازار مشخص شود، نرخ ارز تثبیت شود، شرایط اقتصادی روشنتر شود، وضعیت سیاسی قابل پیشبینیتر شود و سپس تصمیم بگیرند.

این رویکرد در ظاهر منطقی به نظر میرسد، اما یک مشکل اساسی دارد؛ در دنیای واقعی، قطعیت کامل تقریباً هیچگاه وجود ندارد.بخش مهمی از تصمیمات مهم اقتصادی دقیقاً در شرایطی اتخاذ میشوند که اطلاعات ناقص، آینده مبهم و شرایط متغیر است. به همین دلیل، تفاوت مدیران موفق و ناموفق معمولاً در میزان اطلاعات آنها نیست؛ بلکه در نحوه مواجهه آنها با عدم قطعیت است.اقتصاد ذاتاً با آینده سروکار دارد. هر سرمایهگذاری، هر استخدام، هر خرید تجهیزات و هر ورود به یک بازار جدید، در واقع تصمیمی درباره آینده است. اما آینده هرگز به طور کامل قابل پیشبینی نیست. به همین دلیل، مدیران حرفهای به جای انتظار برای قطعیت، یاد میگیرند چگونه با عدم قطعیت زندگی کنند.یکی از اشتباهات رایج در کسبوکار، تعویق مداوم تصمیمات مهم است. بسیاری از شرکتها سالها فرصت توسعه، ورود به بازارهای جدید یا اصلاح ساختار خود را از دست میدهند، زیرا همواره منتظر شرایطی ایدهآل هستند که هیچگاه فرا نمیرسد.هزینه این تعلل معمولاً در صورتهای مالی دیده نمیشود، اما آثار آن بسیار واقعی است. بازارهای از دست رفته، مشتریان ازدسترفته، فرصتهای سرمایهگذاری از دست رفته و مزیتهای رقابتی فراموششده، همگی میتوانند نتیجه انتظار بیش از حد برای قطعیت باشند.البته این موضوع به معنای تصمیمگیری عجولانه یا نادیده گرفتن ریسکها نیست. تفاوت مهمی میان «ریسکپذیری» و «بیاحتیاطی» وجود دارد. مدیران حرفهای تلاش میکنند اطلاعات بیشتری جمعآوری کنند، سناریوهای مختلف را بررسی نمایند و پیامدهای احتمالی تصمیمات خود را بسنجند؛ اما در نهایت میپذیرند که بخشی از آینده همیشه نامعلوم خواهد ماند.در سالهای اخیر، بسیاری از کسبوکارهای ایرانی با شرایطی مواجه بودهاند که پیشبینی دقیق آینده تقریباً ناممکن بوده است. تغییرات اقتصادی، تحولات منطقهای، نوسانات بازارها و تغییرات سریع محیط کسبوکار باعث شدهاند تصمیمگیری دشوارتر از گذشته شود. اما همین شرایط یک واقعیت مهم را نیز آشکار کرده است؛ شرکتهایی که توانایی تصمیمگیری در شرایط مبهم را داشتهاند، معمولاً عملکرد بهتری نسبت به شرکتهایی داشتهاند که صرفاً در انتظار روشنتر شدن شرایط باقی ماندهاند.یکی از راهکارهای مهم در چنین شرایطی، جایگزین کردن «پیشبینی قطعی» با «تفکر سناریویی» است. به جای آنکه مدیران تمام برنامههای خود را بر اساس یک پیشبینی بنا کنند، میتوانند چند سناریوی محتمل را در نظر بگیرند و برای هر یک آمادگی نسبی داشته باشند. این رویکرد انعطافپذیری سازمان را افزایش میدهد و وابستگی آن را به یک فرض خاص کاهش میدهد.واقعیت این است که بسیاری از موفقترین تصمیمات اقتصادی تاریخ، در فضایی از ابهام اتخاذ شدهاند. اگر قرار بود مدیران منتظر قطعیت کامل بمانند، بخش بزرگی از نوآوریها، سرمایهگذاریها و فرصتهای اقتصادی هرگز شکل نمیگرفت.شاید مهمترین درس مدیریت اقتصادی این باشد که هدف، حذف کامل عدم قطعیت نیست؛ زیرا چنین چیزی امکانپذیر نیست. هدف، افزایش توان سازمان برای تصمیمگیری در شرایطی است که همه پاسخها از قبل مشخص نیست.در نهایت، مدیران باید به خاطر داشته باشند که در بسیاری از موارد، خطرناکترین تصمیم نه انتخاب یک گزینه اشتباه، بلکه تصمیم نگرفتن است. زیرا زمان نیز مانند سرمایه، دارایی ارزشمندی است که با انتظار بیش از حد برای قطعیت از دست میرود.
