پرش به محتوا
تهران۱۲°
گزارش

گزارش اقتصاد پویا از رکود در بازارچه های مرزی؛

گردشگری خرید زیر سایه رکود

مونا ربیعیان ۵ دقیقه مطالعه کد خبر: ۹۳۱۴۴

خلاصه خبر

اقتصاد پویا / سرویس تجارت - بازارچه های مرزی ایران سال هاست که علاوه بر ایفای نقش اقتصادی، به یکی از مهم ترین مراکز تبادل فرهنگی، گردشگری و اشتغال در استان های مرزی تبدیل شده اند. این بازارچه ها که در نقاط مختلف کشور از آذربایجان غربی و کردستان گرفته تا کرمانشاه، سیستان و بلوچستان، خراسان رضوی، هرمزگان و بوشهر فعالیت می کنند، همواره مقصد هزاران مسافر داخلی و خارجی بوده اند؛ مسافرانی که با هدف خرید کالاهای متنوع، استفاده از اختلاف قیمت ها و تجربه سفرهای کوتاه مرزی، رونق اقتصادی قابل توجهی برای کسبه و ساکنان این مناطق ایجاد می کردند. اما طی سال های اخیر، مجموعه ای از عوامل اقتصادی، از جمله کاهش قدرت خرید خانوارها، افزایش هزینه های سفر، رشد نرخ تورم و محدود شدن درآمدهای خانوار، موجب شده است بازارچه های مرزی با کاهش چشمگیر مشتریان و افت محسوس گردش مالی روبه رو شوند.

گردشگری خرید زیر سایه رکود

رضا قیدر / فعالان اقتصادی معتقدند بازارچه های مرزی بیش از هر چیز به حضور گردشگران و خریداران وابسته هستند. زمانی که درآمد خانوارها کاهش پیدا می کند و هزینه های ضروری مانند مسکن، خوراک، درمان و آموزش بخش عمده ای از بودجه خانواده را به خود اختصاص می دهد، طبیعی است که سفرهای تفریحی و خریدهای غیرضروری در اولویت های بعدی قرار گیرند. نتیجه این تغییر رفتار مصرف کننده، کاهش تعداد مسافران و خلوت شدن بازارهایی است که روزگاری از نخستین ساعات صبح تا پاسی از شب مملو از خریداران بودند.در بسیاری از شهرهای مرزی، کسب و کارها بر پایه حضور مسافران شکل گرفته است. فروشگاه های پوشاک، لوازم خانگی، صنایع دستی، مواد غذایی، رستوران ها، هتل ها، مراکز اقامتی، شرکت های حمل و نقل و حتی دستفروشان محلی، همگی از رونق سفرهای مرزی تاثیر می پذیرند. به همین دلیل، کاهش سفر تنها به افت فروش کالا محدود نمی شود، بلکه زنجیره گسترده ای از مشاغل را تحت تاثیر قرار می دهد.کارشناسان اقتصادی بر این باورند که رکود بازارچه های مرزی تنها یک مسئله محلی نیست، بلکه می تواند بر اقتصاد استان های مرزی نیز اثرگذار باشد. در بسیاری از این مناطق، تجارت مرزی و گردشگری خرید از مهم ترین منابع درآمد و اشتغال محسوب می شوند و کاهش فعالیت آنها می تواند به افت درآمد خانوارها و کاهش گردش مالی در اقتصاد محلی منجر شود.

افزایش هزینه های سفر؛ نخستین مانع رونق بازارچه های مرزی

یکی از مهم ترین دلایل کاهش حضور مردم در بازارچه های مرزی، افزایش قابل توجه هزینه های سفر است. طی سال های اخیر، قیمت سوخت، حمل و نقل، اقامت، غذا و سایر خدمات گردشگری رشد قابل توجهی داشته است. در نتیجه، بسیاری از خانواده ها ترجیح می دهند سفرهای غیرضروری خود را کاهش دهند یا به طور کامل از برنامه های خرید و گردش صرف نظر کنند.از سوی دیگر، اختلاف قیمت کالاها که زمانی مهم ترین انگیزه سفر به بازارچه های مرزی بود، در برخی موارد کاهش یافته است. افزایش هزینه های واردات، نوسانات نرخ ارز و رشد قیمت کالاها باعث شده است که صرفه اقتصادی بسیاری از خریدهای مرزی نسبت به گذشته کمتر شود. همین موضوع انگیزه سفر را برای بخشی از خریداران کاهش داده است.فعالان صنفی می گویند بسیاری از مغازه داران اکنون با کاهش فروش، افزایش هزینه اجاره، رشد قیمت انرژی، مالیات و هزینه تامین کالا مواجه هستند. در چنین شرایطی، برخی واحدهای تجاری ناچار شده اند تعداد کارکنان خود را کاهش دهند و برخی دیگر نیز فعالیت خود را محدود کرده یا به طور کامل تعطیل کرده اند.کاهش تعداد مسافران همچنین بر فعالیت هتل ها، مهمان پذیرها، رستوران ها، تاکسی ها و سایر خدمات وابسته به گردشگری اثر گذاشته است. در بسیاری از شهرهای مرزی، صاحبان این مشاغل معتقدند میزان مراجعه مشتریان نسبت به سال های پررونق گذشته کاهش یافته و درآمد آنها به شکل محسوسی افت کرده است.

رکود بازارچه ها و تاثیر آن بر اقتصاد مناطق مرزی

بازارچه های مرزی تنها محل خرید و فروش کالا نیستند، بلکه موتور محرک اقتصاد بسیاری از شهرهای مرزی محسوب می شوند. هر مسافری که وارد این مناطق می شود، علاوه بر خرید کالا، از خدمات اقامتی، حمل و نقل، رستوران، مراکز تفریحی و سایر خدمات نیز استفاده می کند. بنابراین کاهش سفر، آثار زنجیره ای گسترده ای بر اقتصاد محلی بر جای می گذارد.کارشناسان توسعه منطقه ای معتقدند کاهش رونق بازارچه ها می تواند به افزایش نرخ بیکاری در مناطق مرزی منجر شود. بسیاری از جوانان این مناطق در واحدهای تجاری، حمل و نقل، خدمات گردشگری یا مشاغل وابسته به بازارچه ها فعالیت می کنند و کاهش درآمد این کسب و کارها، امنیت شغلی آنها را نیز تحت تاثیر قرار می دهد.از سوی دیگر، کاهش گردش مالی در بازارچه ها بر درآمد شهرداری ها، شرکت های خدماتی و حتی سرمایه گذاری های جدید نیز اثرگذار است. سرمایه گذاران زمانی برای توسعه مراکز تجاری، هتل ها یا زیرساخت های گردشگری اقدام می کنند که چشم انداز روشنی از رونق اقتصادی وجود داشته باشد. رکود طولانی مدت، انگیزه سرمایه گذاری را کاهش می دهد و روند توسعه این مناطق را کندتر می کند.برخی کارشناسان همچنین به تغییر الگوی خرید مردم اشاره می کنند. گسترش فروش اینترنتی، دسترسی آسان تر به کالاها در شهرهای بزرگ و کاهش توان مالی خانوارها موجب شده است بسیاری از افراد دیگر سفر به بازارچه های مرزی را در اولویت خرید خود قرار ندهند. این تغییر رفتار مصرف کننده، چالش تازه ای برای کسبه این بازارها ایجاد کرده است. احیای بازارچه های مرزی؛ نیازمند تقویت گردشگری و بهبود قدرت خریداقتصاددانان معتقدند رونق دوباره بازارچه های مرزی تنها با یک اقدام امکان پذیر نیست و نیازمند مجموعه ای از سیاست های هماهنگ اقتصادی، گردشگری و تجاری است. نخستین گام، بهبود شرایط اقتصادی خانوارها و افزایش قدرت خرید مردم است. هرچه درآمد واقعی خانواده ها افزایش یابد، تقاضا برای سفر و خرید نیز بیشتر خواهد شد.در کنار آن، توسعه زیرساخت های گردشگری، بهبود جاده ها، افزایش امکانات اقامتی، برگزاری جشنواره های خرید، معرفی ظرفیت های گردشگری مناطق مرزی و تسهیل تجارت قانونی می تواند انگیزه سفر به این مناطق را افزایش دهد.کارشناسان همچنین بر حمایت از کسب و کارهای کوچک و متوسط مستقر در بازارچه های مرزی تاکید دارند. ارائه تسهیلات مالی، کاهش برخی هزینه های اداری، تسهیل تامین کالا و حمایت از تولیدکنندگان محلی می تواند بخشی از فشار اقتصادی وارد شده بر این واحدهای تجاری را کاهش دهد.افزون بر این، توسعه همکاری های اقتصادی با کشورهای همسایه و تسهیل تردد قانونی مسافران و تجار می تواند به افزایش مبادلات مرزی و رونق بازارچه ها کمک کند. تجربه بسیاری از کشورهای جهان نشان می دهد بازارچه های مرزی زمانی موفق هستند که علاوه بر تجارت، به مراکز گردشگری، فرهنگی و خدماتی نیز تبدیل شوند.در نهایت، آینده بازارچه های مرزی به میزان بهبود شرایط اقتصادی، افزایش قدرت خرید خانوارها و توسعه گردشگری داخلی وابسته است. تا زمانی که هزینه های سفر برای بسیاری از خانواده ها سنگین باشد و بخش عمده درآمد آنها صرف تامین نیازهای ضروری شود، طبیعی است که سفرهای خرید و گردشگری در اولویت پایین تری قرار گیرد. احیای این بازارها نه تنها به سود کسبه و فعالان اقتصادی مناطق مرزی خواهد بود، بلکه می تواند به ایجاد اشتغال، افزایش درآمدهای محلی و تقویت پیوندهای اقتصادی با کشورهای همسایه نیز کمک کند.

نظرات خوانندگان

دیدگاه خود را بنویسید

نظرها پس از بررسی منتشر می شوند.