خلاصه خبر
اقتصاد پویا / سرویس اجتماعی - پنجم مرداد ۱۴۰۵، برای بسیاری تنها یک روز معمولی در تقویم است، اما برای گروهی دیگر، ترکیب تکرارشونده اعداد «۰۵.۰۵.۰۵» بهانهای برای ثبت یک تاریخ متفاوت در شناسنامه فرزندشان محسوب میشود. این پدیده که در سالهای اخیر با هر تاریخ رُند و خاص تکرار شده، بار دیگر نگرانیهای جدی جامعه پزشکی را درباره افزایش سزارینهای غیرضروری و دستکاری زمان طبیعی تولد زنده کرده است؛ اقدامی که از نگاه متخصصان نه تنها هیچ مزیت پزشکی ندارد، بلکه میتواند سلامت مادر و نوزاد را با خطرات جدی مواجه کند.

دانیال امینی / در سالهای گذشته نیز با فرا رسیدن تاریخهایی مانند ۹۹.۹.۹، ۰۱.۰۱.۰۱، ۰۲.۰۲.۰۲ و ۰۳.۰۳.۰۳، بیمارستانها شاهد افزایش چشمگیر درخواست برای انجام سزارین در ساعتها و روزهای مشخص بودند؛ روندی که نشان میدهد انتخاب تاریخ تولد، از یک تصمیم شخصی به نوعی رفتار اجتماعی و حتی نمادی از تفاخر و خاص بودن تبدیل شده است. بسیاری از خانوادهها تصور میکنند داشتن یک تاریخ تولد متفاوت، برای فرزندشان ارزش یا امتیازی ماندگار ایجاد خواهد کرد، اما متخصصان معتقدند این نگاه، سلامت را قربانی ظواهر میکند.واقعیت آن است که زمان تولد، بخشی از فرآیند طبیعی رشد جنین است و هرگونه مداخله بدون ضرورت پزشکی میتواند پیامدهایی داشته باشد که شاید تا سالها بعد نیز آثار آن باقی بماند. به همین دلیل، وزارت بهداشت در سالهای اخیر بارها نسبت به انجام سزارینهای موسوم به «تقویمی» هشدار داده و اعلام کرده است هرگونه افزایش غیرعادی آمار سزارین در تاریخهای خاص، مورد بررسی قرار خواهد گرفت.
تقویم یا سلامت؛ انتخابی که نباید سخت باشد
اگرچه انتخاب تاریخ تولد از نگاه برخی خانوادهها اقدامی ساده و سلیقهای به نظر میرسد، اما از دیدگاه پزشکی، زمان تولد بر اساس تکامل کامل جنین تعیین میشود و نه براساس زیبایی اعداد تقویم.متخصصان زنان و زایمان تأکید دارند که بسیاری از درخواستهای سزارین در تاریخهای رُند، هیچ اندیکاسیون درمانی ندارند و صرفاً با هدف ثبت یک تاریخ خاص انجام میشوند. این در حالی است که جنین برای تکامل کامل ریهها، مغز و سایر اندامهای حیاتی، به طی شدن کامل دوران بارداری نیاز دارد.مطالعات پزشکی نشان میدهد بخش مهمی از رشد مغز جنین در هفتههای پایانی بارداری اتفاق میافتد و تکامل ریهها نیز تا حوالی هفته سیونهم ادامه دارد. بنابراین خارج کردن نوزاد پیش از موعد طبیعی، حتی اگر تنها چند روز زودتر باشد، میتواند احتمال بروز مشکلات تنفسی، بستری شدن در بخش مراقبتهای ویژه نوزادان و سایر عوارض را افزایش دهد.با وجود این هشدارها، هر بار که تاریخی با اعداد تکراری فرا میرسد، برخی خانوادهها برای هماهنگی زمان زایمان به پزشکان مراجعه میکنند و همین موضوع فشار مضاعفی را بر مراکز درمانی وارد میکند.از سوی دیگر، برخی کارشناسان حوزه سلامت معتقدند رواج این فرهنگ، نتیجه گسترش نگاه نمادگرایانه در جامعه است؛ نگاهی که گاهی ثبت یک عدد خاص را مهمتر از رعایت اصول علمی میداند. در حالی که هیچ پژوهش معتبری نشان نداده است تاریخ تولد خاص، تأثیری بر موفقیت، آینده یا سرنوشت افراد دارد.
زایمانهای تقویمی؛ فشار مضاعف بر بیمارستانها
پیامدهای سزارینهای تقویمی تنها به مادر و نوزاد محدود نمیشود، بلکه کل نظام درمان را نیز تحت تأثیر قرار میدهد.در روزهایی که تقاضا برای سزارین به شکل غیرعادی افزایش پیدا میکند، برنامهریزی اتاقهای عمل، حضور متخصصان بیهوشی، متخصصان زنان، پرستاران و سایر نیروهای درمانی دچار اختلال میشود. همچنین تختهای بستری، امکانات اتاق عمل و حتی ذخایر خون و فرآوردههای خونی ممکن است بیش از حد معمول درگیر شوند.اگر نوزادی به دلیل تولد زودهنگام دچار مشکلات تنفسی شود، نیاز به بستری در بخش مراقبتهای ویژه نوزادان (NICU) خواهد داشت؛ موضوعی که علاوه بر افزایش هزینههای درمان، ظرفیت این بخشها را نیز اشغال میکند و ممکن است ارائه خدمات به سایر نوزادان نیازمند را با مشکل مواجه سازد.به همین دلیل وزارت بهداشت طی سالهای اخیر بارها اعلام کرده است که آمار زایمانها در تاریخهای خاص به صورت دقیق پایش میشود و اگر تعداد سزارینها نسبت به روزهای عادی افزایش غیرمنطقی داشته باشد، پرونده بیمارستان مربوطه مورد بررسی قرار خواهد گرفت.حتی در نظام اعتباربخشی بیمارستانها نیز ثبت نمره منفی برای مراکزی که برخلاف ضوابط اقدام به انجام سزارینهای غیرضروری کنند، پیشبینی شده است. هدف از این نظارتها، جلوگیری از تبدیل شدن بیمارستانها به محلی برای پاسخگویی به درخواستهای غیرعلمی و حفظ استانداردهای ایمنی مادر و نوزاد است.کارشناسان حوزه مدیریت سلامت معتقدند اگرچه خواسته خانوادهها قابل درک است، اما پزشکان و مراکز درمانی مسئولیت اخلاقی و قانونی دارند که سلامت بیمار را بر هر خواسته دیگری مقدم بدانند. سلامت مادر و نوزاد؛ خط قرمزی که نباید نادیده گرفته شودیکی از مهمترین نگرانیهای متخصصان، افزایش احتمال بروز مشکلات تنفسی در نوزادانی است که پیش از موعد طبیعی متولد میشوند.در چنین شرایطی ممکن است نوزاد برای تنفس نیازمند دستگاه ونتیلاتور، اینتوبه شدن و بستری طولانی در بخش مراقبتهای ویژه باشد. همچنین احتمال کاهش وزن هنگام تولد، مشکلات تغذیه، زردی شدید و سایر عوارض نیز افزایش پیدا میکند.در موارد شدیدتر، تولد زودهنگام میتواند خطر مرگ نوزاد را نیز افزایش دهد؛ موضوعی که سبب شده متخصصان بارها نسبت به هرگونه مداخله غیرضروری در زمان زایمان هشدار دهند.از سوی دیگر، مادر نیز از عوارض سزارین مصون نیست. برخلاف تصور عمومی، سزارین یک عمل جراحی بزرگ محسوب میشود و میتواند خطر خونریزی، عفونت، آسیب به اندامهای داخلی، ایجاد چسبندگی، افزایش مدت بستری و دشوار شدن بارداریهای بعدی را به همراه داشته باشد.در حالی که زایمان طبیعی، در صورت نبود منع پزشکی، هم برای مادر و هم برای نوزاد مزایای فراوانی دارد و روند بازگشت مادر به زندگی عادی نیز سریعتر خواهد بود.متخصصان زنان تأکید میکنند که انجام سزارین تنها زمانی باید صورت گیرد که ضرورت پزشکی وجود داشته باشد و نه براساس درخواست خانواده یا علاقه به ثبت یک تاریخ خاص در شناسنامه.در کنار مسئولیت پزشکان، نقش اطلاعرسانی نیز اهمیت ویژهای دارد. بسیاری از خانوادهها شاید از عوارض واقعی سزارینهای تقویمی اطلاع کافی نداشته باشند و صرفاً تحت تأثیر فضای مجازی، تبلیغات یا توصیه اطرافیان تصمیم به چنین اقدامی بگیرند. افزایش آگاهی عمومی میتواند تا حد زیادی از تکرار این رفتار جلوگیری کند.همزمان انتظار میرود دانشگاههای علوم پزشکی، سازمان نظام پزشکی و وزارت بهداشت نیز نظارت خود را در چنین روزهایی تشدید کنند تا از انجام هرگونه سزارین بدون اندیکاسیون پزشکی جلوگیری شود.اکنون با فرارسیدن پنجم مرداد ۱۴۰۵، بار دیگر این پرسش مطرح میشود که آیا آمار سزارینها نسبت به روزهای عادی افزایش خواهد یافت؟ آیا بیمارستانها موفق خواهند شد در برابر درخواستهای غیرضروری مقاومت کنند؟ و مهمتر از همه، آیا سلامت مادر و نوزاد بر جذابیت یک تاریخ خاص در تقویم ترجیح داده خواهد شد؟پاسخ به این پرسشها تنها در آمارهای رسمی خلاصه نمیشود؛ بلکه نشان خواهد داد تا چه اندازه فرهنگ سلامت در جامعه بر فرهنگ ظواهر غلبه کرده است. تولد یک انسان، نقطه آغاز زندگی اوست و ارزش این آغاز، بیش از آنکه به اعداد روی تقویم وابسته باشد، به سلامت و امنیت مادر و نوزادی بستگی دارد که قرار است آینده را بسازند.
