خلاصه خبر
اقتصاد پویا / سرویس صنعت- بازار موتورسیکلت دیگر آن بازار ارزان و در دسترس سالهای گذشته نیست. وسیلهای که برای بخش بزرگی از خانوارها، کارگران، پیکهای موتوری و مشاغل خدماتی جایگزین خودرو محسوب میشد، حالا خود به کالایی گران تبدیل شده است.

حسین جلیلی بال / بررسیهای منتشرشده در تیرماه ۱۴۰۵ از جهش قابل توجه قیمت موتورسیکلت در یک سال گذشته حکایت دارد؛ در برخی مدلها افزایش قیمت به حدود ۱۶۲ درصد رسیده است. این جهش البته به این معنا نیست که تمام افزایش قیمت را میتوان «گرانفروشی» یا «گرانی بیدلیل» دانست؛ بخش مهمی از هزینههای تولید واقعاً افزایش یافته است. اما پرسش اصلی اینجاست که چرا فاصله میان هزینه تولید، قیمت کارخانه و قیمت نهایی بازار تا این اندازه بزرگ شده و چرا مصرفکننده باید تمام هزینه ناکارآمدیهای زنجیره تولید و سیاستگذاری را بپردازد؟ارز؛ موتور محرک افزایش هزینههایکی از مهمترین عوامل افزایش قیمت موتورسیکلت، وابستگی قابل توجه این صنعت به قطعات وارداتی است. فعالان صنعت میگویند از خرداد سال گذشته تخصیص ارز برای ثبت سفارشهای این حوزه با مشکل جدی مواجه بوده و تولیدکنندگان و واردکنندگان ناچار شدهاند بخش بیشتری از ارز مورد نیاز خود را از مسیرهایی با نرخ بالاتر تأمین کنند. بر اساس اظهارات رئیس انجمن تولیدکنندگان دوچرخه و موتورسیکلت، نرخ ارز مورد استفاده برای واردات قطعات از حدود ۷۰ هزار تومان به محدوده ۱۸۰ تا ۱۹۰ هزار تومان رسیده است؛ تغییری که طبیعتاً اثر مستقیمی بر قیمت تمامشده دارد. اما داستان فقط ارز نیست. هزینه حملونقل نیز افزایش شدیدی داشته است. به گفته فعالان صنعت، هزینه حمل یک کانتینر قطعات از چین که پیشتر حدود ۲ هزار دلار بود، در شرایط فعلی به حدود ۱۰ تا ۱۲ هزار دلار رسیده است بنابراین بخشی از افزایش قیمت را نمیتوان بیدلیل دانست؛ وقتی ارز، حمل، مواد اولیه و هزینه تأمین قطعه افزایش پیدا میکند، قیمت نهایی نیز بالا میرود.
وقتی گرانی، تقاضا را از بازار بیرون میراند
مشکل اصلی از جایی آغاز میشود که افزایش هزینه تولید با کاهش قدرت خرید مصرفکننده همزمان میشود. موتورسیکلت قرار بود وسیلهای اقتصادی برای جابهجایی باشد، اما رشد قیمتها آن را برای بخشی از مشتریان به کالایی دستنیافتنی تبدیل کرده است. نتیجه نیز روشن است: مصرفکننده خرید موتورسیکلت نو را به تعویق میاندازد و به سمت بازار دستدوم، تعمیر و بازسازی وسیله فعلی خود میرود. گزارشهای بازار نیز از همین تغییر رفتار حکایت دارند. در این میان، مسئله «گرانی بیدلیل» باید با دقت بیشتری بررسی شود. همه افزایش قیمتها ناشی از سودجویی تولیدکننده نیست؛ اما این موضوع نباید به معنای پذیرش هر قیمتی در بازار باشد. وقتی زنجیره تأمین شفاف نباشد و مصرفکننده نداند چه سهمی از قیمت نهایی مربوط به ارز، قطعه، حمل، مالیات، هزینه تولید و چه سهمی مربوط به حاشیه سود است، زمینه برای شکلگیری قیمتهای غیرشفاف فراهم میشود. صنعت نیازمند شفافیت، نه قیمتگذاری دستوریراه حل بازار موتورسیکلت، صرفاً سرکوب قیمت نیست. قیمتگذاری دستوری در بازاری که بخش قابل توجهی از هزینههای آن به نرخ ارز و واردات قطعه وابسته است، میتواند حتی به کاهش عرضه و افت کیفیت منجر شود. از سوی دیگر، رها کردن بازار بدون شفافیت نیز میتواند مصرفکننده را قربانی کند.آنچه صنعت موتورسیکلت نیاز دارد، ثبات در سیاست ارزی، تسهیل تأمین قطعات، کاهش هزینههای لجستیکی، توسعه واقعی داخلیسازی و شفاف شدن ساختار قیمت تمامشده است. اگر قرار است موتورسیکلت دوباره به وسیلهای برای حملونقل اقتصادی تبدیل شود، باید هزینه تولید کاهش یابد، نه اینکه فقط از تولیدکننده خواسته شود ارزانتر بفروشد. گرانی موتورسیکلت فقط یک مسئله مربوط به یک کالا نیست؛ نشانهای از مشکلات بزرگتر زنجیره تولید است. وقتی ارز بیثبات، واردات دشوار، حملونقل پرهزینه و قدرت خرید خانوارها ضعیف میشود، حتی کالایی که زمانی گزینه اقتصادی محسوب میشد نیز از دسترس مردم خارج خواهد شد. مسئله امروز بازار موتورسیکلت، فقط «گران شدن موتور» نیست؛ مسئله این است که چرا تولید ارزانتر نمیشود و چرا مصرفکننده باید هزینه تمام ناکارآمدیهای زنجیره تولید را یکجا پرداخت کند.
