گزارش اقتصاد پویا از خدمت به مردم؛ از شعار تا فرهنگ حکمرانی ؛
مدیر جواننگرنیاز ایران جوان
خلاصه خبر
اقتصاد پویا / سرویس اجتماعی - ساختن «ایران جوان» تنها به افزایش جمعیت یا اجرای چند برنامه مقطعی در حوزه جوانان محدود نمیشود؛ ایران جوان پیش از هر چیز به معنای جامعهای امیدوار، فعال، برخوردار از فرصت، دارای چشمانداز روشن و مطمئن از آینده است. چنین ایرانی زمانی شکل میگیرد که مفهوم خدمترسانی از یک وظیفه اداری به یک فرهنگ عمومی در ساختار حکمرانی تبدیل شود؛ فرهنگی که در آن مسئول، استاندار، مدیر دستگاه اجرایی و حتی امام جمعه خود را در برابر مسائل واقعی مردم مسئول بداند و برای حل آنها صرفاً به بیان وعده و توصیه اکتفا نکند.

دانیال امینی / امروز مردم بیش از هر زمان دیگری به مسئولانی نیاز دارند که در میان آنها حضور داشته باشند، مسائلشان را بشنوند و برای مشکلاتشان راهحل پیدا کنند. فاصله میان مردم و مدیران زمانی افزایش مییابد که شهروند احساس کند برای سادهترین امور باید از چندین مرحله اداری عبور کند، بارها مراجعه کند و در نهایت نیز پاسخ روشنی دریافت نکند. فرهنگ جدید خدمترسانی باید دقیقاً از همین نقطه آغاز شود؛ یعنی کوتاه کردن فاصله میان مردم و مسئولان.خدمت به مردم تنها به افتتاح پروژههای بزرگ، برگزاری جلسات رسمی یا ارائه گزارش عملکرد محدود نیست. گاهی یک تصمیم درست درباره اشتغال یک جوان، حل مشکل یک واحد تولیدی، تسهیل سرمایهگذاری، رسیدگی به وضعیت یک خانواده، سامان دادن به حملونقل عمومی، بهبود وضعیت مسکن یا کاهش یک مانع اداری، اثر آنی و مستقیمتری بر زندگی مردم دارد. مسئول موفق کسی نیست که صرفاً تعداد جلسات و مصوبات بیشتری داشته باشد؛ بلکه کسی است که بتواند نتیجه تصمیمهای خود را در زندگی روزمره شهروندان نشان دهد.از این منظر، استانداران به عنوان مدیران ارشد استانها نقش مهمی در شکلگیری این فرهنگ دارند. استانها نباید صرفاً واحدهای اداری برای اجرای بخشنامههای مرکز باشند. هر استان ظرفیتها، محدودیتها و مسائل خاص خود را دارد و مدیریت استانی باید بتواند با شناخت دقیق از همین ویژگیها، برای اشتغال، سرمایهگذاری، تولید، مسکن، خدمات عمومی و آینده جوانان برنامه عملیاتی داشته باشد.استاندار باید صدای مردم را بشنود و در عین حال صدای استان را به مرکز منتقل کند. بسیاری از مشکلات زمانی پیچیده میشوند که تصمیمگیری از واقعیتهای میدانی فاصله میگیرد. مدیری که پشت میز نشسته، ممکن است یک مانع را صرفاً یک بند قانونی ببیند؛ اما کارآفرین، کشاورز، کارگر یا جوان جویای کار همان مانع را به شکل توقف سرمایه، بیکاری یا از دست رفتن فرصت تجربه میکند. فرهنگ جدید خدمترسانی یعنی مدیر بتواند این فاصله میان «قانون روی کاغذ» و «زندگی واقعی مردم» را کاهش دهد.
«ایران جوان» با امید، اشتغال و فرصت ساخته میشود
وقتی از ایران جوان سخن گفته میشود، نباید موضوع جوانی جمعیت را از سایر مؤلفههای زندگی جوانان جدا کرد. جوانی که آینده شغلی خود را مبهم میبیند، توان تأمین مسکن ندارد، با موانع متعدد برای ازدواج مواجه است و احساس میکند مسیر پیشرفت برای او روشن نیست، صرفاً با توصیه به ماندن و امید داشتن قانع نمیشود. جوان برای ساختن آینده به فرصت نیاز دارد؛ فرصت کار، یادگیری، کارآفرینی، مشارکت اجتماعی و دیده شدن.بنابراین اگر قرار است ایران جوان ساخته شود، باید فرهنگ مدیریت کشور نیز متناسب با این هدف تغییر کند. نسل جدید بیش از آنکه به سخنرانیهای طولانی نیاز داشته باشد، به مسئولانی نیاز دارد که موانع را از سر راه بردارند. جوانی که یک کسبوکار کوچک راهاندازی کرده است، بیش از هر چیز به ثبات مقررات، دسترسی به منابع مالی، بازار و مجوزهای سریع نیاز دارد. جوانی که به دنبال شغل است، به مهارتآموزی و ارتباط واقعی میان آموزش و بازار کار نیاز دارد. خانوادهای که در فکر فرزندآوری است، به امنیت اقتصادی و چشمانداز قابل پیشبینی نیاز دارد.در چنین شرایطی، استانداران میتوانند موتور محرک تغییر در استانها باشند. هر استان میتواند برای جوانان خود یک نقشه راه اقتصادی و اجتماعی داشته باشد؛ نقشهای که مشخص کند چه ظرفیتهایی برای اشتغال جوانان وجود دارد، چه صنایع و خدماتی امکان توسعه دارند، چه موانع اداری باید حذف شوند و چگونه میتوان سرمایههای بخش خصوصی را به سمت فعالیتهای مولد هدایت کرد.اما این مسئولیت تنها بر دوش دستگاه اجرایی نیست. ائمه جمعه نیز میتوانند در شکلگیری فرهنگ جدید خدمترسانی و تقویت سرمایه اجتماعی نقش مهمی داشته باشند. تریبون نماز جمعه، به دلیل ارتباط مستقیم با بخشهای مختلف جامعه، ظرفیت قابل توجهی برای بازتاب مسائل مردم و مطالبهگری مسئولانه دارد. وقتی این تریبون به بیان مسائل واقعی جامعه، حمایت از تولید، تشویق جوانان به مشارکت، مطالبه شفافیت و تأکید بر رعایت حقوقمردم اختصاص پیدا کند، میتواند به پلی میان جامعه و مدیریت اجرایی تبدیل شود.نقش امام جمعه در این میان میتواند فراتر از بیان توصیههای عمومی باشد. شناخت مسائل محلی، شنیدن مطالبات شهروندان و انتقال آنها به مسئولان، حمایت از سرمایهگذاری سالم و مطالبه نتیجه اقدامات مدیران، بخشی از همان فرهنگ جدیدی است که میتواند اعتماد عمومی را تقویت کند. البته مطالبهگری زمانی اثرگذارتر است که مبتنی بر اطلاعات دقیق، رعایت انصاف و توجه همزمان به محدودیتها و ظرفیتهای واقعی باشد.در این مسیر، باید از دوگانهسازی میان مردم و مسئولان نیز فاصله گرفت. مدیران بخشی از همین جامعهاند و موفقیت آنها در حل مشکلات مردم، موفقیت کل جامعه است. مسئله اصلی، ایجاد سازوکاری است که در آن مسئولیتپذیری، پاسخگویی و نتیجهمحوری به یک قاعده تبدیل شود، نه اینکه صرفاً به ویژگی شخصی یک مدیر وابسته باشد.
فرهنگ خدمترسانی جدید؛ مدیر باید نتیجه را نشان دهد
اقتصاد و جامعه ایران برای عبور از بسیاری از مشکلات خود به منابع جدیدی فراتر از بودجه نیاز دارد و یکی از مهمترین این منابع، اعتماد و مشارکت مردم است. وقتی شهروند بداند صدای او شنیده میشود، درخواستش در یک مسیر مشخص پیگیری میشود و مدیر در برابر نتیجه کار خود پاسخگوست، مشارکت اجتماعی افزایش پیدا میکند. برعکس، پیچیدگی اداری، پاسخهای مبهم و پاسکاری مردم میان دستگاهها، سرمایه اجتماعی را فرسوده میکند.فرهنگ جدید خدمترسانی باید بر یک اصل ساده استوار باشد: مردم نباید هزینه ناکارآمدی ساختار اداری را پرداخت کنند. اگر چند دستگاه درباره یک موضوع مسئولیت دارند، شهروند نباید مجبور باشد برای پیدا کردن مسئول نهایی میان آنها رفتوآمد کند. دستگاههای اجرایی باید بتوانند مسائل مشترک را در کنار یکدیگر حل کنند و مدیران نیز مسئولیت نتیجه نهایی را بپذیرند.این تغییر نگاه، حتی میتواند در نحوه ارزیابی مدیران نیز اثرگذار باشد. میزان موفقیت یک مدیر را نمیتوان تنها با تعداد جلسات، مصوبات، سفرهای شهرستانی یا پروژههای افتتاحشده سنجید. باید پرسید چند مشکل واقعی حل شده است؟ چه تعداد فرصت شغلی ایجاد یا تثبیت شده؟ چه مقدار از موانع سرمایهگذاری برداشته شده؟ زمان دریافت خدمات عمومی چقدر کاهش یافته؟ چند پرونده مردم بدون مراجعه حضوری حل شده و چه میزان از ظرفیت بخش خصوصی به کار گرفته شده است؟اگر چنین شاخصهایی در ارزیابی مدیران جدی شود، فرهنگ مدیریت نیز بهتدریج تغییر خواهد کرد. مدیری که بداند عملکرد او بر اساس نتیجه سنجیده میشود، انگیزه بیشتری برای حل مسئله خواهد داشت. در این شرایط، حتی رقابت میان استانها میتواند از رقابت بر سر تعداد پروژههای افتتاحشده به رقابت بر سر کیفیت زندگی، اشتغال، سرمایهگذاری و رضایت شهروندان تبدیل شود.«ایران جوان» در نهایت با دستور اداری ساخته نمیشود. جوانی ایران نتیجه مجموعهای از سیاستها و رفتارهای درست است؛ از اقتصاد و اشتغال گرفته تا آموزش، مسکن، خانواده، فرهنگ و مدیریت عمومی. اگر مسئولان، استانداران و ائمه جمعه بتوانند در کنار مردم قرار بگیرند و به جای تکرار مشکلات، برای حل آنها مطالبه و اقدام کنند، بخشی از مسیر شکلگیری این فرهنگ جدید پیموده خواهد شد.جامعه امروز بیش از هر چیز به امیدی نیاز دارد که پشتوانه عملی داشته باشد. امید بدون فرصت شغلی، بدون ثبات اقتصادی و بدون امکان پیشرفت، دوام زیادی ندارد. اما وقتی جوان ببیند مسئولان برای حل مشکلات او برنامه دارند، موانع کسبوکار کاهش مییابد، مدیران پاسخگو هستند و تصمیمها بر اساس واقعیتهای زندگی مردم گرفته میشود، امید از یک مفهوم ذهنی به یک تجربه واقعی تبدیل خواهد شد.در چنین نگاهی، خدمترسانی نه یک فعالیت تبلیغاتی است و نه امتیازی که مدیران به مردم میدهند؛ بلکه فلسفه اصلی مسئولیت عمومی است. مسئولیت یعنی پذیرفتن بار مشکلات جامعه و تلاش برای کاهش آنها. استاندار باید خود را مسئول آینده استان بداند، مدیر دستگاه اجرایی باید نتیجه تصمیم خود را ببیند و امام جمعه باید صدای مطالبات واقعی مردم را با زبان مسئولانه و منصفانه مطرح کند.ایران جوان، ایران فرصتهاست؛ ایرانی که در آن جوان به جای فکر کردن به ترک فرصتها، بتواند فرصت ساختن را در داخل کشور ببیند. تحقق چنین آیندهای نیازمند تغییر در فرهنگ مدیریت است؛ تغییری از «اداره کردن» به «حل مسئله»، از «گزارش دادن» به «نتیجه ساختن» و از «مردمداری شعاری» به «خدمت واقعی».اگر این نگاه در ساختار اجرایی و اجتماعی کشور نهادینه شود، بسیاری از مشکلاتی که امروز بزرگ و پیچیده به نظر میرسند، قابل مدیریت خواهند شد. نقطه آغاز این تحول نیز روشن است: مردم باید در مرکز تصمیمگیری قرار بگیرند و معیار موفقیت مسئولان، نه میزان سخن گفتن درباره خدمت، بلکه میزان خدمتی باشد که مردم در زندگی خود لمس میکنند.
