گزارش اقتصاد پویا از فعالسازی مجدد تجارت ایران و امارات؛
فصل تازهای در روابط اقتصادی دو شریک سنتی
خلاصه خبر
اقتصاد پویا / سرویس تجارت - روابط تجاری ایران و امارات متحده عربی همواره یکی از مهمترین محورهای تعاملات اقتصادی منطقه بوده است. حتی در دورههایی که محدودیتهای بینالمللی، تحریمها یا تنشهای سیاسی بر مناسبات اقتصادی سایه انداخته بود، امارات همچنان جایگاه خود را بهعنوان یکی از اصلیترین شرکای تجاری ایران حفظ کرد. اکنون هرگونه حرکت در مسیر فعالسازی مجدد تجارت میان دو کشور، از نگاه فعالان اقتصادی، بازرگانان و تولیدکنندگان بهعنوان فرصتی برای افزایش مبادلات، کاهش هزینههای تجارت خارجی و توسعه همکاریهای منطقهای ارزیابی میشود.

رضا قیدر / اقتصاد ایران و امارات طی دهههای گذشته بهنوعی مکمل یکدیگر بودهاند. ایران با برخورداری از ظرفیتهای گسترده تولیدی، منابع انرژی، صنایع معدنی، محصولات کشاورزی و بازار بزرگ مصرف، و امارات با در اختیار داشتن زیرساختهای پیشرفته بندری، شبکه حملونقل بینالمللی، مراکز مالی، مناطق آزاد و دسترسی آسان به بازارهای جهانی، زنجیرهای از همکاری اقتصادی را شکل دادهاند که نقش مهمی در تجارت منطقه ایفا کرده است.در سالهای اخیر اگرچه حجم تجارت میان دو کشور همچنان قابل توجه باقی ماند، اما محدودیتهای بانکی، دشواری نقلوانتقال پول، افزایش هزینههای حملونقل، سختتر شدن فرآیندهای تجاری و تغییر شرایط بینالمللی باعث شد بخشی از ظرفیتهای همکاری اقتصادی بلااستفاده بماند. از همین رو، هرگونه تلاش برای احیای کامل روابط تجاری میتواند آثار قابل توجهی بر اقتصاد دو کشور و همچنین بر تجارت منطقهای داشته باشد.کارشناسان معتقدند فعال شدن دوباره مسیرهای تجاری میان تهران و ابوظبی تنها به افزایش صادرات و واردات محدود نمیشود، بلکه میتواند زمینهساز توسعه سرمایهگذاری مشترک، تقویت همکاریهای لجستیکی، رونق فعالیت شرکتهای خصوصی و افزایش نقش ایران در زنجیره تجارت منطقهای باشد.
امارات؛ دروازه تجارت ایران با بازارهای جهانی
امارات طی سالهای گذشته یکی از مهمترین مراکز تجاری خاورمیانه بوده و بسیاری از کالاهای مورد نیاز ایران از طریق این کشور وارد یا دوباره صادر شدهاند. وجود بنادر بزرگ، شبکه گسترده کشتیرانی، دسترسی به خطوط بینالمللی حملونقل، مراکز مالی و مناطق آزاد تجاری، این کشور را به یکی از مهمترین هابهای بازرگانی منطقه تبدیل کرده است.برای بسیاری از صادرکنندگان و واردکنندگان ایرانی، امارات تنها یک شریک تجاری نیست، بلکه پلی برای دسترسی به بازارهای آسیا، آفریقا و حتی اروپا محسوب میشود. بسیاری از شرکتهای ایرانی نیز طی سالهای گذشته دفاتر تجاری خود را در این کشور ایجاد کردهاند تا بتوانند ارتباط آسانتری با بازارهای جهانی برقرار کنند.کارشناسان تجارت خارجی معتقدند در صورت تسهیل دوباره روابط اقتصادی، هزینههای مبادلات تجاری میتواند کاهش یابد. کاهش زمان حمل کالا، تسهیل فرآیندهای گمرکی، روانتر شدن همکاریهای لجستیکی و بهبود ارتباط میان فعالان اقتصادی از جمله مزایایی است که میتواند تجارت دو کشور را تقویت کند.از سوی دیگر، فعال شدن دوباره روابط اقتصادی میتواند صادرات کالاهای ایرانی از جمله محصولات پتروشیمی، مصالح ساختمانی، صنایع غذایی، محصولات کشاورزی، فلزات، صنایع معدنی و کالاهای صنعتی را نیز افزایش دهد. در مقابل، ایران نیز بخشی از کالاهای واسطهای، تجهیزات صنعتی، ماشینآلات و مواد اولیه مورد نیاز خود را از طریق امارات تأمین میکند.کارشناسان همچنین تأکید میکنند که توسعه تجارت میان دو کشور میتواند نقش مهمی در افزایش درآمدهای ارزی، تقویت صادرات غیرنفتی و گسترش حضور شرکتهای ایرانی در بازارهای منطقه داشته باشد.
فرصتهای تازه برای سرمایهگذاری و بخش خصوصی
یکی از مهمترین پیامدهای فعالسازی مجدد روابط اقتصادی، افزایش انگیزه سرمایهگذاری مشترک خواهد بود. سرمایهگذاران معمولاً به دنبال بازارهایی هستند که از ثبات بیشتر، ارتباطات مالی مناسب و دسترسی آسان به بازارهای منطقهای برخوردار باشند.در صورت گسترش همکاریهای اقتصادی، امکان توسعه پروژههای مشترک در حوزههایی مانند صنایع غذایی، انرژی، پتروشیمی، حملونقل، گردشگری، فناوری، لجستیک و خدمات فنی و مهندسی افزایش خواهد یافت. همچنین شرکتهای کوچک و متوسط نیز میتوانند سهم بیشتری از بازارهای صادراتی به دست آورند.خصوصی ایران همواره بر اهمیت ثبات در روابط اقتصادی با کشورهای همسایه تأکید کرده است. فعالان اقتصادی معتقدند هرچه تعاملات تجاری با کشورهای منطقه افزایش یابد، وابستگی تجارت خارجی به بازارهای محدود کاهش پیدا میکند و امکان برنامهریزی بلندمدت برای تولید و صادرات فراهمتر میشود.همچنین همکاریهای بانکی و مالی، در صورت بهبود، میتواند فرآیند پرداختها، تأمین مالی تجارت و نقلوانتقال ارز را تسهیل کند؛ موضوعی که یکی از مهمترین مطالبات صادرکنندگان و واردکنندگان در سالهای اخیر بوده است.کارشناسان اقتصادی معتقدند توسعه تجارت با امارات میتواند به رونق فعالیت بنادر جنوبی ایران، افزایش حجم ترانزیت کالا، رشد خدمات حملونقل دریایی و ایجاد فرصتهای شغلی جدید نیز منجر شود. استانهای جنوبی کشور به دلیل موقعیت جغرافیایی خود بیشترین بهره را از افزایش مبادلات تجاری خواهند برد.
تجارت منطقهای؛ راهبردی برای رشد اقتصاد ایران
اقتصاددانان بر این باورند که آینده تجارت خارجی ایران بیش از هر زمان دیگری به توسعه روابط اقتصادی با کشورهای منطقه وابسته است. همسایگان ایران بازار بزرگی برای کالاها و خدمات ایرانی محسوب میشوند و کاهش موانع تجاری میتواند سهم ایران را در تجارت منطقهای افزایش دهد.در این میان، امارات به دلیل جایگاه ویژه خود در اقتصاد منطقه، میتواند نقشی فراتر از یک شریک تجاری ایفا کند. اتصال شبکههای حملونقل، همکاری در حوزه ترانزیت، توسعه کریدورهای تجاری و گسترش فعالیت شرکتهای خصوصی، از جمله ظرفیتهایی است که میتواند در صورت تقویت روابط اقتصادی فعالتر شود.با این حال، کارشناسان تأکید میکنند که افزایش تجارت تنها به اراده سیاسی وابسته نیست. اصلاح مقررات داخلی، تسهیل فرآیندهای گمرکی، کاهش بروکراسی، توسعه زیرساختهای بندری، ارتقای خدمات لجستیکی، حمایت از صادرکنندگان و ایجاد ثبات در سیاستهای تجاری نیز نقش تعیینکنندهای در موفقیت این مسیر دارند.از سوی دیگر، تنوعبخشی به سبد صادراتی نیز اهمیت ویژهای دارد. افزایش صادرات کالاهای با ارزش افزوده بالا، توسعه صنایع دانشبنیان، تقویت خدمات فنی و مهندسی و حضور شرکتهای ایرانی در پروژههای منطقهای میتواند کیفیت روابط تجاری دو کشور را ارتقا دهد.کارشناسان همچنین معتقدند فعالسازی مجدد تجارت با امارات نباید صرفاً به افزایش واردات محدود شود، بلکه باید با سیاستهایی همراه باشد که صادرات غیرنفتی، توسعه تولید داخلی و حضور پایدار شرکتهای ایرانی در بازارهای منطقه را تقویت کند.در نهایت، احیای کامل روابط تجاری میان ایران و امارات میتواند یکی از مهمترین تحولات اقتصادی منطقه باشد. دو اقتصاد، بهرغم فراز و فرودهای سالهای گذشته، همچنان ظرفیتهای گستردهای برای همکاری دارند و بخش خصوصی هر دو کشور نیز از گسترش این تعاملات استقبال میکند. اگر موانع موجود بهتدریج کاهش یابد و بسترهای لازم برای تسهیل تجارت، سرمایهگذاری و همکاریهای مالی فراهم شود، این روند میتواند به افزایش صادرات، رونق بنادر، تقویت ترانزیت، جذب سرمایه و رشد تجارت غیرنفتی ایران منجر شود.با این حال، تداوم این دستاوردها در گرو ثبات سیاستهای اقتصادی، بهبود محیط کسبوکار، توسعه زیرساختهای تجاری و حفظ روابط اقتصادی پایدار خواهد بود؛ عواملی که میتوانند همکاری میان تهران و ابوظبی را از یک مبادله صرف کالا به یک مشارکت اقتصادی بلندمدت و راهبردی تبدیل کنند.

