پرش به محتوا
تهران۱۲°
گزارش

گزارش اقتصاد پویا از وضعیت بازار سرمایه با توجه به افزایش تنش ها؛

اقتصاد سیاسی علیه بورس

مونا ربیعیان ۶ دقیقه مطالعه کد خبر: ۹۳۲۱۳

خلاصه خبر

اقتصاد پویا / سرویس اجتماعی - بورس تهران این روزها بیش از آنکه به گزارش های مالی شرکت ها، نرخ سودآوری صنایع یا متغیرهای بنیادی اقتصاد واکنش نشان دهد، چشم به تحولات سیاسی و امنیتی دوخته است. بازاری که در حالت عادی باید آیینه عملکرد بنگاه های اقتصادی باشد، اکنون بیش از هر زمان دیگری از فضای روانی، اخبار دیپلماتیک، تنش های منطقه ای، نوسانات بازار ارز و انتظارات سرمایه گذاران تاثیر می پذیرد. این وضعیت موجب شده است که تحلیل های سنتی بازار سرمایه تا حد زیادی جای خود را به تحلیل های مبتنی بر ریسک های سیاسی بدهد و سرمایه گذاران نیز بیش از آنکه به صورت های مالی شرکت ها توجه کنند، اخبار مربوط به روابط خارجی، مذاکرات، تحولات منطقه و تصمیم های سیاست گذاران را دنبال کنند.

اقتصاد سیاسی علیه بورس

دانیال امینی / اقتصاد ایران طی سال های گذشته بارها نشان داده است که میان بازار سرمایه و فضای کلان سیاسی رابطه ای مستقیم وجود دارد. هر زمان چشم انداز ثبات تقویت شده، جریان نقدینگی به سمت بورس حرکت کرده و ارزش معاملات افزایش یافته است. در مقابل، هر زمان نااطمینانی سیاسی یا اقتصادی افزایش یافته، نخستین واکنش در بازار سرمایه به شکل کاهش حجم معاملات، افت شاخص ها، خروج سرمایه های حقیقی و افزایش رفتارهای هیجانی نمایان شده است.بورس در ذات خود بازاری آینده نگر است. سرمایه گذاران قیمت امروز سهام را بر اساس انتظارات خود از آینده تعیین می کنند. بنابراین هر عاملی که پیش بینی آینده را دشوار کند، مستقیما بر رفتار معامله گران اثر می گذارد. امروز نیز دقیقا چنین وضعیتی بر بورس تهران حاکم است؛ بازاری که میان امید به بهبود شرایط و نگرانی از تشدید ریسک های سیاسی در نوسان قرار دارد.

سرمایه گریزان از ابهام

یکی از مهم ترین ویژگی های بازار سرمایه، حساسیت آن نسبت به نااطمینانی است. سرمایه، برخلاف بسیاری از عوامل تولید، قدرت جابه جایی بالایی دارد و همواره به دنبال محیطی با ثبات بیشتر و ریسک کمتر حرکت می کند. هنگامی که فضای اقتصادی قابل پیش بینی نباشد، سرمایه گذاران ترجیح می دهند بخشی از منابع خود را به بازارهای کم ریسک تر یا دارایی هایی منتقل کنند که تصور می کنند ارزش آنها در برابر شوک های اقتصادی حفظ خواهد شد.در چنین شرایطی، بورس نخستین بازاری است که کاهش اعتماد را تجربه می کند. سرمایه گذار زمانی حاضر به خرید سهام یک شرکت است که بتواند سودآوری آینده آن را تا حدودی پیش بینی کند. اما هنگامی که مشخص نیست نرخ ارز چه مسیری را طی خواهد کرد، هزینه تامین مواد اولیه چگونه تغییر می کند، صادرات شرکت ها با چه محدودیت هایی روبه رو خواهد شد یا سیاست های اقتصادی دولت چه سمت و سویی پیدا می کند، طبیعی است که تصمیم گیری برای سرمایه گذاری دشوارتر شود.این نااطمینانی تنها سرمایه گذاران خرد را تحت تاثیر قرار نمی دهد. صندوق های سرمایه گذاری، شرکت های بزرگ، هلدینگ ها و حتی سرمایه گذاران حقوقی نیز در چنین فضایی با احتیاط بیشتری عمل می کنند. نتیجه این رفتار، کاهش نقدشوندگی بازار، افت ارزش معاملات و افزایش نوسان قیمت سهام است.از سوی دیگر، خروج سرمایه از بورس تنها به معنای کاهش شاخص نیست. بازار سرمایه یکی از مهم ترین مسیرهای تامین مالی تولید محسوب می شود. زمانی که سرمایه گذاران تمایل کمتری به خرید سهام یا اوراق مالی داشته باشند، بنگاه های اقتصادی نیز برای اجرای طرح های توسعه ای با محدودیت بیشتری روبه رو می شوند. به همین دلیل، رکود بورس در نهایت می تواند بر رشد اقتصادی، اشتغال و سرمایه گذاری نیز اثر منفی بگذارد.

سیاست، مهمان همیشگی تالار شیشه ای

در اقتصادهای توسعه یافته، تغییرات بازار سهام معمولا تابع سودآوری شرکت ها، نرخ بهره، تورم و شاخص های اقتصادی است، اما در اقتصادهایی که با ریسک های سیاسی بیشتری روبه رو هستند، متغیرهای غیراقتصادی نقش پررنگ تری پیدا می کنند. بورس تهران نیز طی سال های اخیر بارها نشان داده است که به اخبار سیاسی واکنش سریع تری نسبت به گزارش های عملکرد شرکت ها دارد.هر خبر مثبت از کاهش تنش های خارجی، پیشرفت در روابط اقتصادی یا گسترش همکاری های تجاری می تواند امید تازه ای به بازار تزریق کند و زمینه افزایش تقاضا برای سهام را فراهم سازد. در مقابل، انتشار اخبار مربوط به تشدید اختلافات، افزایش ریسک های امنیتی یا ابهام در سیاست گذاری، فضای احتیاط را بر بازار حاکم می کند.در کنار عوامل سیاسی، بی ثباتی در تصمیم های اقتصادی نیز یکی از چالش های مهم بورس است. تغییرات مکرر مقررات، بخشنامه های ناگهانی، نوسان در سیاست های ارزی، مالیاتی یا تجاری باعث می شود سرمایه گذاران نتوانند افق روشنی برای فعالیت خود ترسیم کنند. چنین وضعیتی هزینه سرمایه گذاری را افزایش می دهد و جذابیت بازار سرمایه را کاهش می دهد.از سوی دیگر، برخیصنایع بورسی بیش از دیگران از این شرایط تاثیر می پذیرند. شرکت های صادرات محور به نرخ ارز، وضعیت تجارت خارجی و دسترسی به بازارهای جهانی وابسته هستند. صنایع واردات محور نیز با افزایش هزینه تامین مواد اولیه و تجهیزات مواجه می شوند. حتی صنایع داخلی نیز از کاهش قدرت خرید مردم، افزایش هزینه های تولید و افت تقاضا آسیب می بینند.این شرایط سبب شده است که بورس تهران در سال های اخیر بیش از آنکه بازتاب دهنده عملکرد واقعی بنگاه ها باشد، آیینه ای از انتظارات و نگرانی های فعالان اقتصادی نسبت به آینده اقتصاد کشور باشد. بازگشت اعتماد؛ مهم ترین نیاز بازار سرمایهکارشناسان بازار سرمایه معتقدند مهم ترین سرمایه بورس، اعتماد سرمایه گذاران است. هیچ بسته حمایتی، تزریق منابع مالی یا مشوق اقتصادی نمی تواند جایگزین اعتماد از دست رفته شود. زمانی که سرمایه گذار احساس کند قواعد بازی شفاف، پایدار و قابل پیش بینی است، حتی در شرایط دشوار اقتصادی نیز حاضر به سرمایه گذاری خواهد بود.بازگشت اعتماد به بورس مستلزم مجموعه ای از اقدامات هماهنگ است. ثبات در سیاست های اقتصادی، پرهیز از تصمیم های ناگهانی، تقویت شفافیت اطلاعات، حمایت از حقوق سهامداران، توسعه ابزارهای مالی و کاهش ریسک های غیراقتصادی از جمله عواملی هستند که می توانند زمینه رونق دوباره بازار سرمایه را فراهم کنند.در کنار این اقدامات، تقویت اقتصاد واقعی نیز اهمیت ویژه ای دارد. بورس زمانی رشد پایدار خواهد داشت که تولید، صادرات، سرمایه گذاری و سودآوری شرکت ها نیز در مسیر رشد قرار گیرد. رشد شاخص بدون پشتوانه اقتصادی، نمی تواند دوام داشته باشد و در نهایت به اصلاح شدید بازار منجر خواهد شد.نکته مهم دیگر، نقش بازار سرمایه در تامین مالی اقتصاد است. در بسیاری از کشورها، بخش قابل توجهی از منابع مورد نیاز بنگاه ها از طریق بورس تامین می شود. اگر این بازار با بی اعتمادی و رکود مواجه شود، فشار بیشتری بر نظام بانکی وارد خواهد شد و هزینه تامین مالی افزایش خواهد یافت. بنابراین رونق بورس تنها به سود سهامداران نیست، بلکه به نفع کل اقتصاد خواهد بود.در نهایت باید پذیرفت که بورس تهران امروز در نقطه ای حساس ایستاده است. این بازار نه تنها تحت تاثیر متغیرهای اقتصادی، بلکه درگیر مجموعه ای از عوامل سیاسی، امنیتی و روانی نیز هست. تا زمانی که فضای نااطمینانی بر اقتصاد کشور حاکم باشد، رفتار سرمایه گذاران نیز محتاطانه باقی خواهد ماند. اما اگر ثبات در سیاست گذاری، کاهش ریسک های کلان و بهبود چشم انداز اقتصادی همزمان محقق شود، بورس می تواند بار دیگر به جایگاه اصلی خود یعنی تامین مالی تولید، جذب سرمایه های خرد و هدایت نقدینگی به سمت فعالیت های مولد بازگردد.تجربه نشان داده است که بازار سرمایه نسبت به سایر بازارها سریع تر از تغییر انتظارات تاثیر می پذیرد. بنابراین هر اقدامی که بتواند امید به آینده اقتصاد را افزایش دهد، می تواند به تدریج سرمایه های سرگردان را دوباره به تالار شیشه ای بازگرداند. بورس تهران بیش از هر چیز به آرامش، ثبات و اعتماد نیاز دارد؛ سه مولفه ای که بدون آنها، رشد پایدار بازار سرمایه و ایفای نقش موثر آن در توسعه اقتصادی امکان پذیر نخواهد بود.

نظرات خوانندگان

دیدگاه خود را بنویسید

نظرها پس از بررسی منتشر می شوند.