جنگ؛ دشمن سالهای سازندگی
خلاصه خبر
جنگ تنها با انفجار، دود و ویرانی ساختمانها شناخته نمیشود؛ بزرگترین خسارت آن نابودی ارزشهایی است که گاه دههها برای شکلگیری آنها زمان، سرمایه و تلاش صرف شده است.

هر کارخانهای که از چرخه تولید خارج میشود، هر مدرسهای که تعطیل میشود، هر زیرساختی که آسیب میبیند و هر سرمایهگذاری که متوقف میشود، تنها یک خسارت مالی نیست؛ بلکه از بین رفتن بخشی از سرمایهای است که نسلهای مختلف برای ایجاد آن تلاش کردهاند.ساخت یک واحد صنعتی، توسعه یک شبکه حملونقل، تربیت نیروی انسانی متخصص، ایجاد اعتماد در فضای کسبوکار یا شکلگیری بازارهای صادراتی، فرآیندهایی زمانبر هستند. اما جنگ میتواند در مدت کوتاهی دستاوردهایی را از میان ببرد که بازسازی آنها سالها زمان و منابع فراوان میطلبد. حتی اگر ساختمانها دوباره ساخته شوند، بازگرداندن اعتماد سرمایهگذاران، احیای بازارها و جبران فرصتهای از دسترفته بهسادگی امکانپذیر نیست.در کنار خسارتهای اقتصادی، جنگ بر سرمایه اجتماعی نیز اثر میگذارد. احساس نااطمینانی، کاهش امید به آینده، مهاجرت نیروهای متخصص و توقف سرمایهگذاری از جمله پیامدهایی است که آثار آن ممکن است سالها پس از پایان درگیری نیز ادامه داشته باشد. جامعهای که امنیت و ثبات خود را از دست میدهد، ناچار است بخش قابل توجهی از توان و منابع خود را صرف جبران خسارتها کند؛ منابعی که میتوانست در مسیر توسعه، آموزش، نوآوری و رفاه عمومی به کار گرفته شود.تجربه بسیاری از کشورها نشان داده است که توسعه اقتصادی بر پایه ثبات، اعتماد و سرمایهگذاری شکل میگیرد، نه بر بستر ناامنی و درگیری. به همین دلیل، حفظ زیرساختها، سرمایههای انسانی، ظرفیتهای تولیدی و امید اجتماعی، بخشی از سرمایه ملی هر کشور محسوب میشود. ارزش این داراییها تنها در هزینه ساخت آنها نیست، بلکه در زمان، تجربه و اعتمادی است که برای شکلگیریشان صرف شده است.در نهایت، شاید مهمترین درس جنگ این باشد که ساختن، همواره دشوارتر و زمانبرتر از ویران کردن است. هر آنچه در سالها با تلاش و همت به دست آمده، میتواند در مدت کوتاهی آسیب ببیند، اما بازسازی آن نیازمند صبر، برنامهریزی، سرمایه و همراهی یک ملت خواهد بود.

