کاسبان تحریم ؛ برنده پنهان اقتصاد بحرانزده
خلاصه خبر
در هر بحران اقتصادی، گروهی بیش از دیگران آسیب میبینند؛ کارگران، تولیدکنندگان، حقوقبگیران و خانوارهایی که هر روز با کاهش قدرت خرید دستوپنجه نرم میکنند. اما در همین شرایط، گروه دیگری نیز وجود دارد که نهتنها زیان نمیبیند، بلکه از هر موج گرانی، کمبود کالا، نوسان ارز و آشفتگی بازار سودهای کلان به دست میآورد. این گروه همان رانتخوارانی هستند که اقتصاد بیثبات را به فرصتی برای ثروتاندوزی تبدیل میکنند.

رانت زمانی شکل میگیرد که دسترسی به منابع، اطلاعات یا امتیازهای خاص به جای رقابت سالم، مبنای کسب درآمد شود. در چنین فضایی، فاصله میان قیمت رسمی و بازار آزاد، مجوزهای انحصاری، تخصیص ارز، سهمیههای وارداتی یا دسترسی زودهنگام به اطلاعات، به ابزارهایی برای کسب سودهای بادآورده تبدیل میشوند. هرچه اقتصاد شفافیت کمتری داشته باشد، میدان فعالیت این افراد گستردهتر خواهد شد.پیامد این وضعیت تنها به جابهجایی ثروت محدود نمیشود. رانت، انگیزه سرمایهگذاری مولد را از بین میبرد، تولیدکننده واقعی را از رقابت خارج میکند و اعتماد عمومی را نسبت به عدالت اقتصادی کاهش میدهد. وقتی سود اصلی نه از تولید، بلکه از ارتباطات و امتیازهای ویژه حاصل شود، سرمایهها نیز به جای حرکت به سمت کارخانه، نوآوری و اشتغال، به سوی فعالیتهای غیرمولد و سوداگرانه روانه میشوند.اقتصاد ایران برای عبور از تنگناهای کنونی بیش از هر زمان دیگری به شفافیت، رقابت سالم و نظارت مؤثر نیاز دارد. حذف امضاهای طلایی، انتشار عمومی اطلاعات اقتصادی، نظارت دقیق بر تخصیص منابع و ایجاد فرصت برابر برای همه فعالان اقتصادی، میتواند از گسترش رانت جلوگیری کند. در غیر این صورت، هر شوک اقتصادی، سفره مردم را کوچکتر و جیب رانتخواران را بزرگتر خواهد کرد.تا زمانی که سود بحران از سود تولید بیشتر باشد، اقتصاد نه به سمت رشد، بلکه به سمت گسترش فعالیتهای غیرمولد حرکت خواهد کرد. مبارزه با رانت، تنها یک مطالبه اقتصادی نیست؛ شرط لازم برای بازگشت اعتماد، رونق تولید و تحقق عدالت اقتصادی است.

