خلاصه خبر
در اقتصاد، قیمت یک علامت مهم برای تولیدکننده و مصرفکننده است، اما نباید خودِ قیمت به مقصد سیاستگذاری تبدیل شود.

حسین کریمی
یکی از چالشهای اقتصاد ایران آن است که گاهی اصلاح قیمت، بهویژه در حوزه انرژی، ارز و کالاهای اساسی، بهعنوان راهحل اصلی مشکلات مطرح میشود؛ گویی اگر قیمتها به سطح قیمتهای جهانی و رقابتی نزدیک شوند، بخش بزرگی از ناترازیها و نابسامانیهای اقتصادی نیز بهصورت خودکار برطرف خواهد شد.این نگاه، بخشی از منطق اقتصاد بازار را مورد توجه قرار میدهد، اما بازار زمانی میتواند نقش مؤثر خود را ایفا کند که پیششرطهای آن وجود داشته باشد. نمیتوان از یک سو قیمتها را آزاد کرد و از سوی دیگر، مشکلاتی مانند انحصار، بهرهوری پایین، نوسان ارزی، هزینه بالای تأمین مالی، ضعف زیرساختها، محدودیت تجارت و نااطمینانی اقتصادی را نادیده گرفت.قیمت بالا لزوماً به معنای تولید رقابتی نیست. اگر تولیدکننده با هزینههای سنگین و بیثباتی اقتصادی مواجه باشد، افزایش قیمت محصول الزاماً موجب افزایش بهرهوری و سرمایهگذاری نمیشود. از طرف دیگر، زمانی که قدرت خرید خانوار کاهش یافته است، افزایش قیمت میتواند فشار بیشتری بر معیشت مردم وارد کند، بدون آنکه ریشه مشکلات ساختاری اقتصاد را درمان کند.«دست نامرئی» بازار میتواند در شرایط رقابتی به تخصیص بهتر منابع کمک کند، اما نمیتوان انتظار داشت بازار در کوتاهمدت تمام ناترازیهای انباشته اقتصاد را برطرف کند. بازاری که با انحصار، اطلاعات ناقص، رانت، محدودیتهای تجاری و نااطمینانی روبهروست، با بازار رقابتی ایدهآل تفاوت دارد.بنابراین اگر اصلاح قیمت ضروری است، باید در کنار اصلاح ساختار انجام شود؛ یعنی همزمان با افزایش رقابت، ارتقای بهرهوری، بهبود محیط کسبوکار، اصلاح نظام مالی، کاهش رانت و تقویت سرمایهگذاری. در غیر این صورت، قیمت ممکن است به جای علامتدهی صحیح، صرفاً به ابزاری برای انتقال هزینهها به مصرفکننده تبدیل شود.سیاستگذار باید پیش از هر اصلاح قیمتی مشخص کند که هدف نهایی چیست. اگر هدف کاهش مصرف انرژی است، علاوه بر قیمت باید فناوری کممصرف، حملونقل عمومی و نوسازی تجهیزات نیز توسعه یابد. اگر هدف حمایت از تولید است، تنها افزایش قیمت محصولات کافی نیست و باید هزینه تأمین مالی، مواد اولیه و زیرساخت نیز اصلاح شود.قیمت باید بخشی از یک بسته سیاستی باشد، نه تمام آن. اقتصاد سالم زمانی شکل میگیرد که قیمتها در کنار رقابت، بهرهوری و سرمایهگذاری معنا پیدا کنند.در نهایت، مسئله این نیست که قیمتها اصلاح نشوند؛ مسئله این است که اصلاح قیمت با اصلاح ساختار اشتباه گرفته نشود. قیمت باید ابزار سیاستگذاری باشد، نه هدف نهایی آن

