گزارش اقتصاد پویااز لزوم ثبات اقتصادی در کیش و قشم؛
مناطق آزاد در برابر شوکهای امنیتی
خلاصه خبر
اقتصاد پویا / سرویس تجارت - مناطق آزاد تجاری و اقتصادی همواره به عنوان یکی از مهمترین ابزارهای توسعه اقتصادی، جذب سرمایهگذاری و رونق گردشگری شناخته میشوند. در ایران نیز جزایر کیش و قشم طی دهههای گذشته نقش مهمی در جذب گردشگران داخلی و خارجی، توسعه تجارت، فعالیتهای بندری و سرمایهگذاری بخش خصوصی ایفا کردهاند. با این حال، هرگونه تنش امنیتی یا درگیری نظامی در منطقه خلیج فارس میتواند تأثیر مستقیمی بر عملکرد اقتصادی این مناطق داشته باشد؛ زیرا موقعیت جغرافیایی این دو جزیره در نزدیکی آبراههای راهبردی و کانونهای تنش منطقهای قرار دارد.

رضا قیدر / کارشناسان اقتصادی معتقدند مهمترین سرمایه مناطق آزاد، امنیت و ثبات است. سرمایهگذار، تاجر و گردشگر زمانی به یک منطقه وارد میشود که نسبت به آینده آن اطمینان داشته باشد. هرگونه خبر از درگیری نظامی، تهدیدهای امنیتی یا افزایش تنشهای منطقهای، حتی اگر مستقیماً این مناطق را هدف قرار ندهد، میتواند بر تصمیم فعالان اقتصادی اثر بگذارد و روند سرمایهگذاری و گردشگری را کند کند.یکی از نخستین آسیبها در چنین شرایطی، کاهش ورود گردشگران است. اقتصاد کیش تا حد زیادی به صنعت گردشگری وابسته است و بخش قابل توجهی از درآمد هتلها، مراکز خرید، شرکتهای خدماتی و حملونقل از حضور مسافران تأمین میشود. در زمان افزایش تنشهای منطقهای، بسیاری از خانوادهها سفرهای خود را به تعویق میاندازند یا مقصد دیگری را انتخاب میکنند. نتیجه این وضعیت، کاهش اشغال هتلها، افت فروش مراکز تجاری و کاهش درآمد فعالان اقتصادی محلی خواهد بود.در قشم نیز علاوه بر گردشگری، تجارت دریایی و فعالیتهای بندری اهمیت زیادی دارد. هرگونه نگرانی درباره امنیت مسیرهای دریایی میتواند هزینه حملونقل و بیمه کالاها را افزایش دهد. در برخی موارد، شرکتهای کشتیرانی یا سرمایهگذاران خارجی نیز نسبت به فعالیت در مناطق نزدیک به کانونهای تنش محتاطتر عمل میکنند.
کاهش سرمایهگذاری و افزایش ریسک اقتصادی
سرمایهگذاری نیازمند ثبات و پیشبینیپذیری است. زمانی که یک منطقه در نزدیکی فضای تنشآلود قرار میگیرد، سرمایهگذاران معمولاً با احتیاط بیشتری تصمیمگیری میکنند. این مسئله میتواند باعث توقف برخی پروژههای عمرانی، تعویق سرمایهگذاریهای جدید یا کاهش ورود سرمایههای خارجی شود.بسیاری از پروژههای گردشگری، هتلداری، تجاری و صنعتی در کیش و قشم نیازمند سرمایهگذاری بلندمدت هستند. اگر سرمایهگذار احساس کند ریسک منطقه افزایش یافته است، ممکن است منابع مالی خود را به بازارهای کمریسکتر منتقل کند. این مسئله در بلندمدت میتواند روند توسعه اقتصادی مناطق آزاد را کندتر کند.از سوی دیگر، افزایش ریسکهای منطقهای معمولاً بر هزینههای بیمه نیز اثر میگذارد. بیمه کشتیها، هواپیماها، مراکز تجاری و پروژههای اقتصادی در شرایط تنش با نرخهای بالاتری انجام میشود و این موضوع هزینه فعالیت اقتصادی را افزایش میدهد.
اثرات روانی و اجتماعی بر فعالان اقتصادی
آسیبهای ناشی از تنشهای منطقهای تنها اقتصادی نیست. فضای نااطمینانی میتواند بر روحیه فعالان اقتصادی، صاحبان کسبوکار و حتی ساکنان محلی نیز اثر بگذارد. صاحبان هتلها، فروشگاهها، شرکتهای گردشگری و فعالان حملونقل در دورههای تنش معمولاً با نگرانی بیشتری نسبت به آینده کسبوکار خود مواجه میشوند.کارشناسان میگویند در اقتصاد، «احساس امنیت» به اندازه امنیت واقعی اهمیت دارد. حتی اگر هیچ آسیبی به زیرساختهای مناطق آزاد وارد نشود، انتشار اخبار مربوط به درگیریهای نظامی در اطراف خلیج فارس میتواند بر تصمیم گردشگران و سرمایهگذاران تأثیر بگذارد.همچنین کاهش تعداد گردشگران و رکود احتمالی برخی فعالیتهای اقتصادی میتواند به کاهش درآمد مشاغل وابسته به گردشگری و تجارت منجر شود. این مسئله بهویژه برای کسبوکارهای کوچک که بخش مهمی از اقتصاد محلی کیش و قشم را تشکیل میدهند، اهمیت بیشتری دارد.
ضرورت تقویت تابآوری اقتصادی مناطق آزاد
کارشناسان معتقدند یکی از راههای کاهش آسیبپذیری کیش و قشم در برابر تحولات منطقهای، تنوعبخشی به فعالیتهای اقتصادی است. هرچه وابستگی این مناطق به یک بخش خاص مانند گردشگری کمتر باشد، توانایی آنها برای عبور از دورههای بحران افزایش خواهد یافت.توسعه صنایع دانشبنیان، خدمات مالی، تجارت بینالمللی، لجستیک دریایی و فعالیتهای فناورانه میتواند منابع درآمدی جدیدی برای مناطق آزاد ایجاد کند. همچنین تقویت زیرساختهای حملونقل، توسعه بنادر و افزایش همکاریهای اقتصادی منطقهای میتواند جایگاه این مناطق را در اقتصاد کشور تقویت کند.در نهایت، کیش و قشم به دلیل موقعیت راهبردی خود همچنان از مهمترین مناطق آزاد ایران به شمار میروند، اما تداوم رونق اقتصادی آنها نیازمند ثبات منطقهای، اعتماد سرمایهگذاران و برنامهریزی برای افزایش تابآوری اقتصادی در برابر شوکهای سیاسی و امنیتی است.از

