بررسی اقتصاد پویا از زیان ادامه دار بودن جنگ به اقتصاد کشور؛
جنگ؛ بزرگترین دشمن اقتصاد
خلاصه خبر
اقتصاد پویا / سرویس اقتصاد و سیاست - جنگ، صرف نظر از اینکه در کدام نقطه از جهان رخ دهد، پیش از آنکه یک بحران نظامی باشد، به سرعت به بحرانی اقتصادی تبدیل می شود. تجربه دهه های گذشته نشان داده است که هیچ اقتصادی از پیامدهای طولانی شدن درگیری های نظامی در امان نمی ماند. حتی کشورهایی که از زیرساخت های صنعتی قدرتمند، منابع طبیعی فراوان و ذخایر مالی قابل توجه برخوردار هستند، در صورت تداوم جنگ با کاهش رشد اقتصادی، افت سرمایه گذاری، افزایش نرخ تورم، کاهش اشتغال و فشار بر بودجه عمومی مواجه می شوند. هرچه مدت زمان جنگ طولانی تر شود، هزینه بازسازی نیز به مراتب سنگین تر خواهد بود و بازگشت اقتصاد به مسیر عادی دشوارتر می شود.

کریمی/ اقتصاد، بیش از هر چیز به ثبات، امنیت و قابلیت پیش بینی نیاز دارد. سرمایه گذار، تولیدکننده و مصرف کننده زمانی تصمیم های بلندمدت می گیرند که نسبت به آینده اطمینان داشته باشند. اما جنگ این اطمینان را از بین می برد. در چنین شرایطی سرمایه ها به جای حرکت به سمت تولید، به بازارهای کم ریسک تر یا دارایی های امن منتقل می شوند و بخش مولد اقتصاد با کمبود سرمایه روبه رو می شود.
هزینه هایی که هر روز سنگین تر می شوند
ادامه جنگ، نخستین ضربه را به بودجه دولت وارد می کند. افزایش هزینه های دفاعی، امنیتی و امدادرسانی باعث می شود منابع مالی از پروژه های عمرانی، آموزشی، بهداشتی و زیرساختی به سمت هزینه های اضطراری هدایت شوند. نتیجه این تغییر، کند شدن روند توسعه، توقف بسیاری از طرح های اقتصادی و کاهش کیفیت خدمات عمومی است.در کنار این موضوع، درآمدهای دولت نیز تحت تاثیر قرار می گیرد. کاهش تولید، افت صادرات، محدود شدن فعالیت بنگاه ها و کاهش درآمدهای مالیاتی، توان دولت برای مدیریت اقتصاد را کاهش می دهد. اگر این روند ادامه پیدا کند، دولت ناچار خواهد شد از ابزارهایی مانند استقراض یا افزایش پایه پولی برای تامین هزینه ها استفاده کند؛ اقداماتی که می توانند فشارهای تورمی را افزایش دهند.از سوی دیگر، سرمایه گذاران داخلی و خارجی نیز نسبت به آینده اقتصاد دچار تردید می شوند. پروژه های جدید به تعویق می افتند، سرمایه های موجود از بخش تولید خارج می شوند و بسیاری از فعالان اقتصادی برنامه های توسعه خود را متوقف می کنند. این وضعیت به کاهش اشتغال، افت تولید و کاهش درآمد خانوارها منجر خواهد شد.جنگ همچنین هزینه حمل و نقل، بیمه، تامین مواد اولیه و تجارت خارجی را افزایش می دهد. بسیاری از شرکت ها برای واردات تجهیزات یا صادرات محصولات خود با مشکلات بیشتری روبه رو می شوند و همین مسئله قدرت رقابت آنها را کاهش می دهد.
سرمایه گذاری؛ نخستین قربانی نااطمینانی
یکی از مهم ترین آثار ادامه جنگ، کاهش شدید سرمایه گذاری است. اقتصاد بدون سرمایه گذاری، توان ایجاد اشتغال، افزایش بهره وری و رشد تولید را از دست می دهد. هرچه فضای اقتصادی ناامن تر باشد، سرمایه ها بیشتر به سمت فعالیت های غیرمولد حرکت می کنند.کاهش سرمایه گذاری تنها به پروژه های بزرگ محدود نمی شود. حتی صاحبان کسب و کارهای کوچک نیز در شرایط جنگی تمایل کمتری برای توسعه فعالیت خود دارند. خرید تجهیزات جدید، استخدام نیروی انسانی، راه اندازی خطوط تولید یا ورود به بازارهای تازه، همگی به آینده ای قابل پیش بینی نیاز دارند؛ موضوعی که در دوران جنگ به شدت آسیب می بیند.در چنین فضایی، بازارهای مالی نیز با نوسانات بیشتری روبه رو می شوند. افزایش ریسک اقتصادی می تواند موجب کاهش ارزش دارایی های مولد، افزایش نوسان نرخ ارز و بی ثباتی در بازارهای مختلف شود. در نتیجه، خانوارها نیز رفتارهای احتیاطی بیشتری در پیش می گیرند و مصرف خود را کاهش می دهند؛ اتفاقی که به افت تقاضا و رکود اقتصادی دامن می زند.صنایع تولیدی نیز با مشکلات متعددی مواجه خواهند شد. اختلال در زنجیره تامین، افزایش هزینه انرژی، دشواری تامین مواد اولیه و محدودیت های تجاری، ظرفیت تولید بسیاری از کارخانه ها را کاهش می دهد. ادامه این روند می تواند به تعطیلی واحدهای تولیدی و افزایش نرخ بیکاری منجر شود.
معیشت مردم زیر فشار بحران
در نهایت، پیامدهای جنگ بیش از همه در زندگی روزمره مردم نمایان می شود. افزایش قیمت کالاها، کاهش قدرت خرید، دشوارتر شدن تامین کالاهای اساسی، افت فرصت های شغلی و کاهش درآمد خانوارها از جمله پیامدهایی است که مستقیما بر رفاه عمومی اثر می گذارد.تورم ناشی از افزایش هزینه های تولید و اختلال در عرضه کالاها، فشار بیشتری بر دهک های کم درآمد وارد می کند. خانواده هایی که پیش از این نیز با محدودیت های معیشتی روبه رو بوده اند، بیشترین آسیب را از افزایش قیمت ها خواهند دید. همزمان، کاهش سرمایه گذاری و افت فعالیت اقتصادی فرصت های شغلی جدید را محدود می کند و امنیت شغلی بسیاری از کارگران و کارمندان کاهش می یابد.بازسازی اقتصادی پس از پایان جنگ نیز فرآیندی زمان بر و پرهزینه است. بازگرداندن سرمایه گذاران، احیای زیرساخت ها، جبران خسارت واحدهای تولیدی و بازسازی اعتماد فعالان اقتصادی، سال ها زمان و منابع مالی گسترده نیاز دارد. به همین دلیل بسیاری از اقتصاددانان تاکید می کنند که جلوگیری از طولانی شدن درگیری ها، علاوه بر اهمیت انسانی و اجتماعی، از منظر اقتصادی نیز ضرورتی انکارناپذیر است.تجربه کشورهای مختلف نشان می دهد هرچه جنگ طولانی تر شود، هزینه های اقتصادی آن به صورت تصاعدی افزایش می یابد. کاهش رشد اقتصادی، افت بهره وری، فرسودگی زیرساخت ها، کاهش سرمایه انسانی و افزایش بدهی های عمومی، تنها بخشی از پیامدهایی است که می تواند روند توسعه را برای سال ها تحت تاثیر قرار دهد.از این رو، حفظ ثبات اقتصادی، حمایت از تولید، صیانت از زیرساخت های حیاتی، مدیریت دقیق منابع مالی و تلاش برای کاهش تنش ها، از مهم ترین اقداماتی است که می تواند آثار منفی جنگ بر اقتصاد را محدود کند. اقتصاد زمانی فرصت بازسازی و رشد خواهد داشت که فضای پیش بینی پذیر، امنیت سرمایه گذاری و اعتماد فعالان اقتصادی حفظ شود؛ در غیر این صورت، تداوم درگیری ها می تواند مسیر توسعه را برای سال های طولانی با چالش های جدی مواجه سازد.

