تامین مالی از طریق بازار سرمایه به دو دسته تامین مالی مبتنی بر بدهی و تامین مالی مبتنی بر سرمایه تقسیم می‌شود. تامین مالی مبتنی بر سرمایه در واقع نوعی تامین مالی است که با استفاده صاحبان کنونی کسب و کار و یا افزودن بر صاحبان کسب و کار به تامین مالی پروژه‌های شرکت پرداخته می‌شود. این روش تامین مالی خود به چهار زیردسته افزایش سرمایه، صندوق پروژه، صندوق جسورانه و ادغام و تملیک تقسیم می‌شود.

افزایش سرمایه که اغلب برای شرکت‌های بورسی شنیده شده است، یکی از روش‌های تامین مالی است. این روش به ۴ طریق افزایش سرمایه از سود انباشته، از آورده‌ی سهامداران، از طریق تجدید ارزیابی دارایی‌ها و از طریق صرف سهام انجام می‌شود. در افزایش سرمایه از طریق سود انباشته و تجدید ارزیابی در واقع منابع مالی جدیدی را به شرکت اضافه نمی‌کنند و دلیل اصلی انجام این کار برای نقدشوندگی بهتر سهام و افزایش قدرت نقدینگی شرکت به دلیل افزایش حجم شرکت است. اما افزایش سرمایه از طریق آورده سهامدار می‌تواند منابع مالی جدیدی در دسترس شرکت قرار دهد و شرکت‌ها زمانی که به نقدینگی برای پروژه‌های خود نیاز دارند از این روش استفاده می‌کنند. این روش در ایران اینگونه انجام می‌پذیرد که سهامی تحت عنوان حق تقدم در اختیار سهامداران شرکت قرار می‌گیرد و سهامداران می‌توانند طی مدت ۶۰ روز پس از انتشار حق تقدم، یا به ازای هر حق تقدم ۱۰۰ تومان به حساب شرکت واریز کنند و حق تقدم خود را به سهم تبدیل کنند و یا حق تقدم خود را در بازار به فروش برسانند. بدیهی است که قیمت سهم بر اساس درصد افزایش سرمایه تعدیل خواهد شد. افزایش سرمایه از طریق صرف سهام نیز به این صورت است که شرکت سهام جدیدی را منتشر می‌کند، و مبلغ بیشتری از قیمت ذاتی سهم مشخص می‌کند. این مبلغ اضافه که صرف سهام نامیده می‌شود در واقع به عنوان منابع مالی خارج از سرمایه در اختیار شرکت قرار گرفته و شرکت می‌تواند این مبلغ را در محل مورد نیاز خود استفاده کند.

چرا تامین مالی از طریق بورس مغفول مانده است؟

مدیر بورس منطقه ای خراسان رضوی گفت: اگر چه سیاست‌های انقباظی بانک‌ها طی یکی دوسال گذشته موجب شده توجه بنگاه‌های اقتصادی و نهادهای حاکمیتی به تامین مالی از طریق بازار سرمایه معطوف شود، اما هنوز آن طور که باید و شاید گسترش نیافته است.

مرتضی رحمانی اظهار کرد: در حال حاضر حدود ۸۰ تا ۸۵ درصد تامین مالی به عهده بازار پول است، اما با توجه به سیاست‌های انقباظی که طی یکی دوسال گذشته بانک‌ها در پیش گرفتند توجه بنگاه‌های اقتصادی و نهادهای حاکمیتی به سمت بازار سرمایه جلب شده است کما اینکه در استان خراسان رضوی هم طی دوسال گذشته بنابه به شرایط اقتصادی کشور، نگاه استانداری و اداره کل اقتصاد و دارایی به بازار سرمایه معطوف شده به طوری که شاهد پذیرش شرکت‌های خراسان رضوی در بورس هستیم و یا بنگاه‌های اقتصادی از ابزارهای نوین بازار سرمایه بهره برده‌اند.

وی با بیان اینکه شفاف‎‌سازی، یکی از دلایل بی‌توجهی بنگاه‌ها به تامین مالی از طریق بازار سرمایه است، گفت: بنگاه‌ها برای تامین مالی از طریق بازار پول نیاز به شفاف‌سازی عملکرد خود ندارند، اما زمانی که می‌خواهند از طریق بازار سرمایه تامین مالی شوند باید در مواردی نظیر مالیات، عملکرد شرکت، تولید وفروش محصول و قیمت تمام‌شده حداکثر شفاف‌سازی را انجام دهند.

مدیر بورس منطقه‌ای خراسان رضوی ادامه داد: در حال حاضر به علت ضعف در اطلاع‌رسانی بسیاری از بنگاه‌های اقتصادی و حتی استارت‌آپ آشنایی لازم با تامین مالی از طریق بازار سرمایه را ندارند، به طوری که نحوه ورود و تامین مالی از این طریق برایشان کاملا مجهول است. رحمانی تاکید کرد: یکی دیگر از دلایلی که موجب شده تامین مالی از طریق بازارسرمایه مغفول بماند مربوط به شرکت‌های خانوادگی می‌شود از آنجایی که این دسته ازشرکت‌ها به اصول حاکمیت شرکتی پایبند نیستند و راهبرد اصلی شرکت را موسسان آن تعیین می‌کنند به ندرت زیربار تامین مالی از طریق بازار سرمایه می‌روند. این در حالی است که اگر یک شرکت در مسیر اصول حاکمیت شرکتی حرکت کند کمتر دچار بحران و زیان خواهد شد و طبیعتا تامین مالی از طریق بازار سرمایه را می‌پذیرد.