آیا مشکل میتواند از سمت نیروگاه های ناکافی باشد یا شبکه هایی که باعث هد رذفت انرژی میشوند و یا مصرفی که هرساله بیشتر و بی پروا تر شده است .
ظرفیت اسمی میزان تولید نیروگاه ها در کشور حدود ۹۶ هزار مگاوات اعلام شده است که نزدیک ۲۵ هزار مگاوات برآورد برای میزان ناترازی است .
ظرفیت اسمی به معنای تولید نیست چون توربین گاز در شرایط ارتفاع و درجه حرارت هوا باعث کاهش تولید میشود و هر صد متر که ارتفاع از سطح دریا بالاتر میرود تقریبا یک درصد از ظرفیت تولید کاسته میشود ، که گرمای تابستان و ارتفاع دو علت اصلی کاهش به شمار میروند .
برخی از توربین ها دارای مشکل تولید هستند . به دلیل فرسودگی و عمر زیاد باعث کاهش میشوند و حدود 17 ، 18 درصد نسبت به ظرفیت اسمی تولید کمتری وجود دارد .
کمبود ها به دلیلی است که به نیاز های شبکه پرداخته نشده است و در سال ۹۵ نوانستیم برآورد کنیم که در سال ۱۴۰۵ به چه مقدار برق نیامند هستیم ، در سال ۱۳۸۹ تثبیت قیمت ها رخ داد که اولین اتفاق ناترازی بودجه در وزارت نیرو بوده است که تعرفه برق صنایع در سال ۱۳۸۹ ۳۹۰ بود و تعرفه صنایع در سال ۱۴۰۰ ، ۸۵۳ ، قیمت خرید برق در سال ۱۳۸۹ ۳۳۸ و در سال ۱۴۰۰ ۶۳۰۰ این رقم اتفاق افتاد .
نسبت قیمت خرید و تعرفه ها که در انثر ناترازی بودجه اتفاق افتاد .
داخل برنامه ۶ در ماده ۴۴ گفته شده است که وزارت نیرو در اثر افزایش بازده و ضریب بهره برداری نیروگاه ها موافقت اصولی را برای نیروگاه هایی با بازده ۵۵ تا ۶۰ درصد انجام بدهد .
در ماده ۴۸ گفته شده است که در برنامه ۶ وزارت نیرو باید ۲۵ هزار مگاوات نیروگاه از طریق بخش خصوصی ، شرکت های زیر مجموعه احداث نماید و خرید تضمینی برق از طریق شورای اقتصاد انجام بشود ؛ در این بین تکنولوژی که وجود داشته نیرگاه ها اکثرا بازدهی زیر ۴۵ و ۵۰ درصد داشتند و شرکت گاز با اعلام نتونستن غنی سازی و عملا یک ناهماهنگی باعث نا تمام موندن برنامه توسعه نیروگاه ها شده است .
۱۲ درصد رشد افزیش بار باعث خراب شدن برنامه ریزی و نریسیدن به اون هدفی که گذاشته بودیم میشود ، در سال ۱۳۸۴ چشم انداز سال ۱۴۰۴ رشد ۸ درصدی بوده و تقریبا نیمی از این ۸ درصد هم محقق نشده است ؛ افزایش جمعیت هم فرایندی در پیش نداشته است که بر اساس افزایش جمعیت ناترازی ها به وجود آمده و تولید نداشته باشیم .
بحث مهم تری داخل برق است که وزارت نیرو متخلف ترین قانون کشور است ، از سال ۹۰ به سمت ۱۴۰۴ که کشور ما تحقیر شده است که چرا در این موضوع پیگیری در این باره انجام نمیشود سال ۱۳۷۶ خاموش داشتیم و درسال ۱۳۷۷ پیشبینی بودجه داشتیم که باید کوتور های بالای ۶۰۰ کیلو وات را عوض کرد و چند تعرفه بشود که تا به امروز این اتفاق نیفتاده است .
قیمت برق وزارت نیرو چون به بخش خصوصی فشار وارد میکرد که حداقل بدهی به نیروگاه های خصوصی حداقل ۵۰۰ روز بوده است .
وزارت نیرو تصویب کرده است که قیمت خرید برق نیروگاه هارا ۱/۱ ابلاغ بکند که به غیر امسال هیچ سالی ابلاغ نکرده است ، با همین رویه بخش خصوصی وارد جریان برق شده است و بخش خصوصی که سود نکرده است سرمایه گذاریی صورت نگرفته است و دولتی هم سرمایه گذاری نشده است .
در جریان بودیم که امسال برق چقدر نیاز داریم ، با این مورد حداقل چندین باری به وزرا هشدار داده شده است که برای ۲۰ هزار مگاوات باید ۳۰ هزار مگاوات نیروگاه تاسیس بشود که حداقل برای ۳۰ هزار مگاوات ۱۰ سال عقبیم و نمیتوان این موضوع را درست کرد .
در این همین زمان نیروگاهی ساخته بشود و اتفاقی بیفتد حداقل ۴ سال دیگر جواب خواهیم گرفت .
قیمت برق خانگی و صنعت وزارت نیرو تلاشی برای جابه جا شدن قیمت ها نکرده است .
یک نیروگاه ۶۰۰ مگاوتی جهرم ۵۰۰ میلیون یورو سرمایه گذاری شده است یعنی ۳۰ هزار میلیارد تومان که سودش ۲۰۰ میلیار تومان است که همین سرمایه گذاری داخل ساختمان و پتروشیمی انجام بشود حدود ۲۰ درصد مبلغ اصلی سرمایه گذاری سود میکند .
کشور ما کشور صنعتی به دلیل تحریم ها نیست ، و کل ظرفیت صنعت ما در حال کار نیست ۳۱ درصد از مصرف در بخش خانگی و ۳۶ درصد از مصرف در بخش صنایع هستند ، صنعت هست اما تکنولوژی برای چندین سال قبل است و در بحث مصرف انرژی مشکل داریم .
در بخش خانگی هم همین مشکل روبه رو است و بیشترین مصرف هم در بخش خانگی است .
در زمان پیک هم بیشترین مشکل در بخش سرمایشی وجود دارد و زیر ساخت هایی وجود ندارد که بتوان این ناترازی هارا از بین برد و مشکلاتی هم در منابع نیروگاهیی وجود دارد که پاسخ داده نشده است .
توانیر نباید کنار بخش خصوصی قرار بگیرد ، شرکت توزیع جزو مسئولیت هایش نیست که نیروگاه خورشیدی بسازد ، سرمایه گذاری انجام میشود اما درگیر بحران های پیش رو است .
مشکلاتی وجود دارد که از همان اول وجود دارد و از زمانی که صنعت برق بوده که کارشناسان اجماعی را داشته اند ولای این مشکلات تا به امروزه حل نشده است ؛ یکی از مشکلات قیمت واقعی برق است که قیمت برق برای بخش کم درآمد ها کمکی ایجاد میشود اما در پر مصرف ها هم این رانت وجود دارد که از همین امتیاز کم درآمد ها بیشتر استفاده میکنند .
برق ۸۰ درصد سوخت است که اگر در جهان قیمت برق ۶ سنت باشد حداقل ۴ سنت قیمت سوخت است .
وقتی در کشور ما سوخت مجانی باشد به دنبال بهینه سازی نمیتوان رفت و وقتی بهینه ساز نباشیم در تمام زیر ساخت ها این اتفاق رخ خواهد داد .
کشور ما به مصرف نپرداخته است ، شرکت توزیع تحت شرکت توانیر هر خلاف و هر کاری که خواست انجام داده است ، یعنی هیچوقت در توزیع نوانستیم مشکلی را ارزیابی بکنیم .
در صورتی که خصوصی سازی باید اول در توزیع به جای نیروگاه ها شروع میشد .
که شرکت های توزیع خصوصی تاسیس میشد که برق را از دولت خریداری بکنند و به مردم توزیع بکنند .
که برق تنها کالای انرژی است که میتوان به صورت ساعتی کنترل شود ؛ ما در وضعیت توزیع بسیار ضعیف هستیم ، برق دولتی هست و بورسی که هم درست شده است وزارت نیرو بر آن حاکمیت دارد .
برای آینده بهتر برق اول مشکل توزیع را باید حل کرد و صرفه جویی شکل میگیرد .
و باید این موضوع توزیع را به بخش های خصوصی واگذار کرد برای توزیع و قیمت برق .
قیمت گاز تقریبا ۲۰ سنت است که بصورت بی رویه داریم از دستش میدیم .
تجدید پذیر های خصوصی هم باید افزایش پیدا بکنند و هم باید بروزرسانی بشوند ، و هرچقدر بخش خصوصی را درگیر این موضوع بکنیم نتیجه بهتری خواهیم گرفت .
به دلیل مشکلات بین وزیر نفت و وزیر نیرو این چالش ها به وجود آمده است .
راه اندازی بورس انرژی جزو اتفاقات خوب پیش رو است ، بازار بهینه سازی هم به همین صورت
قیمت ها باید در دو بخش باشند ؛ بخش حمایتی و غیر حمایتی ، بخش حمایتی با توجه به دستورالعمل
جدیدی که اعلام شده است ، که کل مشترکین باید ثبت بکنند .
شرکت توزیع بحث بازرگانی را انجام میدهد که امسال هم با توجه بخشنامه میتواند از بورس خرید کند ، مشترکین پر مصرف با توجه به تعرفه ایی که اعمال شده است برق میشوند کیلو واتی ۴ هزار تومان که در این بخش آزاد سازی ایجاد شده است ؛ همین تعرفه برای بخش تجاری بالاتر و بیشتر است ، که ۷۰۰ است .
بخش خصوصی باید به بخش بورس ورود کند که بتواند انرژی را عرضه و خریدار برق را تامین بکند ؛
بعضی از صنعت ها برق قطع نشو را خریداری کرده بودند ولی بازم هم قطعی برق را در پی داشتند
شبکه هم در برخی مواقع در وضعیتی قرار دارد که مجبور بع قطع برق میشود اما در کل این موضوع به درستی پیش میرود . اگر به بورس انرژی بیشتر بها داده بشود ، بحث آزاد سازی انرژی
و صنایع پر مصرف به سمت بهینه سازی حرکت بکنند و اثرات هم بر بخش مصرف میتواند تاثیراتی داشته باشد .
کشور هایی مانند هند یا مکزیک در صورت شکست بر اعداف رشد هم این ناترازی هارا مدیریت کرده اند .
ژاپن با کونتر دیجیتال توانست برق مشترکین را حل کند و کشور ما راهی و برنامه ایی برای حل بحران نداشته است .
توزیع ها ، برق را بخرند و به مشترکین بفروشند و مشترکین باید دسته بندی بشوند تا بتوان بهتر این مشکلات را حل کرد ، که بتوان مشکلات را تا سه سال آینده حل بکنیم .
کنترل مصرف بر خلاف کشور ما در جهان بسیار روی برنامه در حال حرکت است .
کنترل بر مصرف بر عهده وزارت نیرو بوده است ، که تا به الان تلاشی برای کنترل بر مصرف مشترکین انجام نداده است . برای مثال مدرسه ها ، مساجد ، خانه ها . که با کنترل دیجیتال میتوان بهینه کرد و با فکر و ایده های قدیمی نمیتوان کاری را به عمل آورد .
در بخش جهانی هزینه ترانزیت را لحاظ کرده اند که در کشور ما همچین موضوعی کمتر در حال انجام است ، که عدد واقعی نیست مکزیک ، ترکیه ، هند و آمریکا این موضوعات را بررسی کرده اند .
شرکت های توزیع کنترل ها دیجیتال را دارند که باید به سمت کنترل هوشمند حرکت بکنند .
مدیرت مصرف و انرژی باید به بخش مولد حرکت بکند که برزیل در ۱۰ سال کاهش مصرف ۱۰ درصدی را با همین موضوع دیده است .
Thursday, 29 January , 2026