در ادبیات مالی، «ریسک سیستماتیک» (Systematic Risk) به عواملی گفته می‌شود که بدون توجه به نوع کسب‌وکار، اندازه بنگاه یا کیفیت مدیریت، کل اقتصاد و بازار را تحت تأثیر قرار می‌دهد. این ریسک برخلاف ریسک‌های قابل مدیریت، با تنوع‌بخشی پرتفوی برطرف نمی‌شود. تورم مزمن، رکود اقتصادی، جهش نرخ بهره، بحران‌های ژئوپلیتیک، تحریم‌ها و بی‌ثباتی سیاسی از اصلی‌ترین سرچشمه‌های آن هستند؛ عواملی که امروز در اقتصاد ایران حضوری پررنگ و تعیین‌کننده دارند.

تصور کنید در یک بزرگراه شش‌بانده، با خودرویی آخرین‌مدل در حال حرکت هستید. حالا همان مسیر را با یک گاری اسبی مجسّم کنید. این تصویر، دقیقاً نشان‌دهندهٔ رقابت بین کسب‌وکارهایی است که اقتصاد دیجیتال را در آغوش کشیده‌اند و آن‌هایی که در گذشته مانده‌اند. در زیست جهان امروز، مرز بین دنیای فیزیکی و دیجیتال روزبه‌روز محوتر می‌شود و «فروش» دیگر فقط در ویترین مغازه‌ها اتفاق نمی‌افتد، بلکه در جیب مشتریان و روی صفحه نمایشگرهایشان رخ می‌دهد.

تصویب قطعنامه پیشنهادی آمریکا، آلمان، بریتانیا و فرانسه در شورای حکام آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، بیش از آنکه یک اقدام سیاسی یا هسته‌ای باشد، یک هشدار اقتصادی مستقیم به ایران است. اثرات این تصمیم بر بازارها، تجارت خارجی و زندگی مردم عادی مشهود است و نشان می‌دهد که اقتصاد کشور همچنان در معرض سوءمدیریت و فشار خارجی قرار دارد.

مردم در میان آوار گرانی و تورم افسارگسیخته گرفتار شده و هر روز زندگی مردم ساده و عادی به مرز فروپاشی می‌رسد. تورم ۷۰ درصدی، افزایش دستمزدهای ناکافی و مدیریت اقتصادی ناموفق، زندگی میلیون‌ها شهروند را نابود کرده است.

این تصویر امروز ماست. هر روز مردم برای زنده ماندن قسط می‌دهند. هر روز خوراک، دارو، اجاره و قبض‌ها سنگین‌تر می‌شوند. اما بازار گوشی‌های لوکس و کالاهای غیرضروری هنوز پررونق است. این تناقض، فریادی است از واقعیت تلخ جامعه.

هر روز خبری از کارگری می‌رسد که حین انجام وظیفه جان خود را از دست داده است. سقوط از ارتفاع، برق گرفتگی، یا انفجار دستگاه‌ها، قصه مشترک هزاران کارگر در ایران است. اما چرا این مرگ‌ها همچنان ادامه دارد و چه کسی مسئول آن است؟

زاهدان، مرکز سیستان و بلوچستان، شهری با منابع طبیعی و انسانی فراوان، اما مردمی که هر روز با گرسنگی، کم‌آبی و محرومیت‌های شدید دست و پنجه نرم می‌کنند. وعده‌ها و طرح‌های عمرانی متعدد، تنها بر روی کاغذ باقی مانده و مردم هنوز در انتظار آب، نان و عدالت اجتماعی‌اند.

هفتمین برنامه توسعه کشور قرار بود نقشه راه رشد اقتصادی، عدالت اجتماعی و رفاه عمومی باشد. وعده‌هایی که بر روی کاغذ بسیار زیبا بودند، اما امروز نتیجه آن چیزی جز یک کابوس اقتصادی و مدیریتی نیست.

مرگ دیگر نه آرامش دارد، نه عزت، فقط هزینه. قبر و خاکسپاری به بازاری پرسود تبدیل شده که در آن خانواده‌ها قربانی طمع دفاتر خدماتی و سوءمدیریت نهادهای شهری می‌شوند. اینجا دیگر خبری از احترام و کرامت نیست؛ پول حرف اول و آخر را می‌زند.

ایران امروز سرزمینی است که آرزوهای نسل جوان در سکوت می‌میرند. نه در جنگ، نه بلای طبیعی، بلکه در تورم افسارگسیخته، بیکاری فراگیر و وعده‌های بی‌پشتوانه. جوانی که باید با انگیزه و شور زندگی بسازد، امروز صرفاً برای زنده ماندن می‌جنگد.